Hôm nay,  

Về Bài Thơ Hai Mùa Thu Của Masaoka Shiki

20/11/202407:01:00(Xem: 4483)

Trần Việt Long

 

VỀ BÀI THƠ HAI MÙA THU CỦA MASAOKA SHIKI

 

 

blank

  

Sau khi tham dự Tang lễ của một người bạn đồng môn vừa qua đời ở tuổi còn tương đối trẻ, về nhà tôi lại nhớ đến bài thơ hài cú Hai Mùa Thu của Nhà thơ người Nhật Shiki diễn tả bối cảnh cùng một thời gian và cùng một nơi chốn mà có hai mùa thu khác nhau, một mùa thu của người đang nằm dưỡng bệnh ở trong nhà và một mùa thu ở thế giới bên ngoài.  

 

Nhà thơ Yosa Buson (1716-1784) là tác giả sáng tác thơ hài cú nhiều nhất nên người ta thường gán cho ông là tác giả bài thơ Hai Mùa Thu nhưng thật ra tác giả bài thơ hài cú tuyệt tác này là Nhà thơ Masaoka Shiki (1867-1902).  Văn đàn Âu Mỹ ngưỡng mộ lời thơ và ý thơ của bài thơ Hai Mùa Thu này nên có rất nhiều người đã dịch ra tiếng Anh, tiếng Pháp và nhiều ngôn ngữ khác.  Vì thế đôi khi nhiều người tưởng lầm dịch giả là tác giả; chẳng hạn như Nhà thơ người Anh Reginald H. Blyth [i] là một nhà thơ dịch thơ nhưng nhiều người tưởng lầm là tác giả vì có lẽ Blyth là người dịch sát nhất và hay nhất với hình thức hài cú cổ điển.

 

Nói đến Mùa Thu, nhất là Mùa Thu Nhật Bản với sắc thu, hương thu, vị thu, gió thu và sương thu qua hình ảnh lá Phong đỏ, hoa Cúc vàng,[ii] hoa Triêu nhan tím [iii] của đất nước ngàn hoa, nơi ngàn hoa đã mở tung cánh cửa cho ngàn thơ tung bay vào thi đàn và bầu trời văn học sử Nhật cũng như thế giới.

 

Hai Mùa Thu ( 二つの秋 ) của Masaoka Shiki là một bài thơ hài cú sâu sắc phản ánh góc nhìn đặc sắc của ông về thiên nhiên và những kinh nghiệm của ông với bệnh tật. Shiki là một trong những người hiện đại hóa thơ hài cú và đoản ca (tanka) nổi tiếng nhất ở Nhật Bản; tác phẩm của ông thường mang tính trung thực và gần gũi, biểu tả được bản chất tinh tế của cuộc sống và thiên nhiên.  Bài thơ Hai Mùa Thu được sáng tác theo tinh thần thơ hài cú chứ không theo hình thức cổ điển của thơ hài cú.

 

行く我にとゞまる汝に秋二つ [iv]

 

Nếu dịch sát thì nghĩa bị lệch nên chỉ có thể dịch thoát là (khi ly biệt) "Tôi ra đi, em ở lại, và chúng ta có hai mùa thu khác nhau," một mùa thu ở trong nhà và một mùa thu ở thế giới bên ngoài hay cùng một trời thu mà mùa thu trong lòng em và mùa thu trong lòng anh khác nhau; anh lưu luyến thiết tha, em ngậm ngùi sầu khổ.  Bài thơ hài cú này được viết trong những năm cuối đời của Shiki khi ông nằm liệt giường vì bệnh lao, và nó truyền tải cảm giác tách biệt của ông với thế giới sôi động bên ngoài, trái ngược với kinh nghiệm yên tĩnh, hạn hẹp của riêng ông về mùa thu.

 

Về mặt phong cách, hài cú của Shiki thường tránh sự ủy mị lộ liễu và thay vào đó tập trung vào việc mô tả trực tiếp môi trường và cảm xúc của ông.  Cách sáng tác của ông tập trung vào việc sử dụng ngôn ngữ đơn giản và hình ảnh rõ nét để diễn đạt những cảm xúc sâu sắc, thường để lại nhiều điều để người đọc diễn giải. Hai Mùa Thu đặc biệt ghi lại kinh nghiệm kép của ông về vẻ đẹp và sự cô lập — một là thế giới mùa thu ngoài tầm tay với của ông và một là "mùa thu" trầm lắng hơn trong thế giới của riêng ông.  Sự tương phản sâu sắc này bao hàm cả phong cách của Shiki và chiều sâu chiêm nghiệm mà ông được ca ngợi.

 

Nhiều nhà thơ đã dịch thơ bài hài cú này của Shiki dưới cùng một tiêu đề là Two Autumns.

 

Two Autumns

 

for me going

for you staying

two autumns.

[R. H. Blyth]

 

for me who go                                                            

for you who stay                                            

two autumns.                                                        

[Harold G. Henderson]      

 

I go

You stay

Two autumns.

[Robert Hass]

 

Ở đâu cũng thế, người ra đi và người ở lại bao giờ cũng có cảm quan khác nhau cho dầu trong cùng một thời điểm.

 

Trần Việt Long

San Jose, September 27, 2024

 


[i] Reginald Horace Blyth (1898-1964).

[ii] Hoa Cúc vàng được gọi là Cúc đại đóa (chrysanthemum), và hoa Cúc dại được gọi là hoa Xuyến chi (daisy).

[iii] Hoa Triêu nhan tím (purple morning glory).

[iv] Graceguts. Buson or Shiki: The True Authorship of the “Two Autumns” Poem.

   https://www.graceguts.com/essays/buson-or-shiki-two-autumns.

 

…. o ….

 

 

ENGLISH VERSON:

 

 

TWO AUTUMNS

 

 

After attending the funeral of a fellow alumnus who passed away at a young age, I was reminded of Masaoka Shiki’s poignant haiku, "Two Autumns." This poem beautifully contrasts two distinct autumns occurring simultaneously -- one experienced in solitude at home and the other unfolding in the vibrant world outside.

 

While many attribute this haiku to Yosa Buson, the renowned poet of the Edo period, it is Shiki (1867-1902) who crafted this masterpiece. The literary circles in Europe and America have long admired the depth and imagery of "Two Autumns," leading to numerous translations in English, French, and other languages. This sometimes causes confusion, with translators like Reginald H. Blyth[iv] being mistaken for Shiki himself, given his skillful renditions of classical haiku.

 

Reflecting on autumn, particularly in Japan, evokes a rich tapestry of colors, scents, and experiences. The imagery of red maple leaves, yellow chrysanthemums[iv], and purple morning glories paints a landscape where the beauty of nature inspires countless poems, enriched by the essence of Japanese literature.

 

Masaoka Shiki's "Two Autumns" (二つの秋) encapsulates a profound meditation on nature and the personal struggle of illness. As one of the modernizers of haiku and tanka, his work is characterized by an honest intimacy that reveals life's subtle intricacies. The poem, beyond the limits of its classical form, conveys a deep sense of parting and solitude:

 

行く我にとゞまる汝に秋二つ [iv]

 

While translating this haiku risks losing its depth, it can be loosely interpreted as, "I leave, you stay, and we have two different autumns." This reflects the separation not only of physical spaces but also of emotional landscapes -- the contrasting autumns of one's heart. Written during the final years of Shiki's life as he battled tuberculosis, the poem vividly captures his feeling of detachment from the lively world around him, juxtaposed with his quiet experience of the season.

 

Shiki’s style avoids overt sentimentality, instead relying on clear imagery and straightforward language to evoke deep emotions, leaving much to the reader’s interpretation.  "Two Autumns" poignantly encapsulates his dual experience of beauty and isolation -- one autumn extending just beyond his reach, while the other embodies the quieter reality of his immediate surroundings. This juxtaposition is a hallmark of Shiki’s contemplative style, earning him lasting recognition.

 

Numerous poets have translated this haiku poem by Shiki, all under the title "Two Autumns":

 

Two Autumns

 

For me going  

for you staying  

two autumns.  

[R. H. Blyth]

 

For me who goes  

for you who stays  

two autumns.  

[Harold G. Henderson]

 

I go  

You stay  

Two autumns.  

[Robert Hass]

 

Wherever one goes, the feelings of those who leave and those who stay are always distinct, even in the same moment.

 

Tran Viet Long

San Jose, September 2024

 

 



Gửi ý kiến của bạn
Vui lòng nhập tiếng Việt có dấu. Cách gõ tiếng Việt có dấu ==> https://youtu.be/ngEjjyOByH4
Tên của bạn
Email của bạn
)
Trang đầuTrang trước836837838839840841842Trang sauTrang cuối

* Thế giới : Hơn tám triệu trường hợp trên toàn thế giới. Số ca nhiễm coronavirus được ghi nhận trên toàn thế giới là hơn 8,46 triệu vào sáng thứ Sáu, theo Đại học Johns Hopkins. Hơn 453.000 người đã chết vì bệnh phổi do coronavirus Covid-19. Ý tiếp tục đấu tranh với đại dịch corona, con số đang tăng nhanh hơn lần trước. Brazil đang đạt được mức hàng triệu trong tổng số người nhiễm bệnh. - Corona ở Ý : Số ca nhiễm trùng và tử vong mới được biết đến ở Ý tiếp tục tăng nhanh hơn. Cơ quan Bảo vệ Dân sự đã báo cáo 333 trường hợp mới sau 329 trường hợp vào ngày hôm trước. Ngoài ra, thêm 66 trường hợp tử vong đã được ghi nhận sau 43 cái chết cuối cùng. Tổng cộng có 238.159 ca nhiễm và 34.514 ca tử vong được biết đến ở Ý. - Brazil : Virus corona tiếp tục lây lan nhanh chóng ở Brazil. Bộ Y tế đã báo cáo 22.765 ca nhiễm mới vào thứ Năm (ghi chú thêm 18.06.2020). Điều này mang lại tổng số ca nhiễm trùng là 980.142. Số người chết tăng 1238 lên 47.748 trong vòng 24 giờ. Brazil có s

Thứ Sáu, ngày 19 tháng 6, các nhân viên y tế sẽ được trao tặng những suất làm móng tay hoặc móng chân miễn phí như một sự bày tỏ lòng biết ơn từ cộng đồng nail đến với những nhân viên làm việc trực tiếp với khách hàng trong đại dịch COVID-19 này

Trong mỗi người chúng ta đều chất chứa những điều tốt lẫn điều xấu. Theo nhà phân tâm học N. Chatillon thì chính sự tương đồng hoặc sự khác biệt với người khác làm mình bối rối khó chịu và mình không thể xác định được căn tánh (identité) của chính mình. Vậy cách tự vệ tốt nhất là mình là phải tấn công người ta qua việc phán xét, chỉ trích họ thẳng thừng không thương tiếc. Tâm lý chung là người đời là thường hay nói ra những gì xấu xa hơn là những tốt đẹp. Điều tiêu cực trong ta càng nhiều chừng nào thì chứng tỏ tâm ta càng bất an chừng đó cho nên cần phải tung bớt áp lực ra ngoài. Có ai đang sống trong sự sung sướng và hạnh phúc mà lại thấy cần phải tuôn điều xấu ra ngoài hay đi bươi móc kiếm chuyện với người khác bao giờ đâu.

Giữa lúc cả nước Mỹ đã và đang tái mở cửa sinh hoạt thì nhiều tiểu bang báo cáo các trường hợp bị lây lan vi khuẩn corona gia tăng làm lo ngại một đợt dịch mới tái phát, Các Trung Tâm Kiểm Soát và Ngăn Ngừa Bệnh Tật Hoa Kỳ (CDC) đã đưa ra một số hướng dẫn để người dân Mỹ giữ an toàn trong cuộc sống hàng ngày. Việt Báo xin trích dịch một số điểm cơ bản trong hướng dẫn của CDC để cống hiến cho độc giả tường lãm.

Người châu Á biết thưởng thức hương vị của trà từ nhiều ngàn năm về trước. Mãi đến thế kỷ thứ 17, trà mới được dân chúng Âu châu biết tới mà dùng. Các quốc gia sản xuất trà nhiều nhất trên thế giới hiện nay là Ấn Độ, Trung Hoa, Sri Lanka.

Đối với nhiều Phật tử, “Giới- Định- Tuệ” là ba từ hay đọc, nghe, và nói đến nhiều nhất khi đụng đến Phật Pháp. Tôi cũng thế. Từ thuở mới trưởng thành, có đọc được một chút kiến thức từ sách vở về triết lý Phật Giáo, tôi mê lắm. Thỉnh thoảng tôi nói với bạn bè những điều đọc trong sách như “Giới-Định-Tuệ là nền tảng của Phật Giáo…”. Nhưng khi bị hỏi tới, tôi lúng túng liền, và từ đó biết rằng chắc mình chỉ mới hiểu bề nổi trên mặt chữ.

Cứ nghe tin sắp mở cửa, vừa được mở cửa chưa có người khách nào lại lật đât đóng cửa trở lại vì đại dịch chưa hết, tiếp liền theo đại bất ổn, dân chống đối cảnh sát ồ ạt xuống đường, rồi trở thành những cơn đại loạn, đốt phá, cướp của, thậm chí giết người vô tội nữa. Thảm cảnh bị đốt phá tiệm không riêng của người bản xứ, mà rất nhiều nhà hàng, tiệm thẩm mỹ của người Việt bị họa lây. Nhìn hình ảnh mấy chủ tiệm nail ngồi khóc ròng khi bao nhiêu vật liệu, vật dụng trong tiệm Nail, nhà hàng là vốn liếng của cả gia đình bổng chốc tiêu tan. Họ thù hằn ganh ghét gì những tiệm làm ăn buôn bán lẻ này???

Nếu người khách vào tiệm làm móng của em mà từ chối đeo mặt nạ, em phải làm sao??? Chị ơi, em bị mụn đầu đen, rất là khó chịu, chị chỉ em cách làm mặt nạ để dưỡng da và bớt mụn giản dị dễ làm, cám ơn các anh chị thiệt là nhiều.

Từ những mặt nạ dưỡng da mật ong, trái cây, dầu thiên nhiên…làm đẹp da trong ngành thẩm mỹ, chiếc mặt nạ màu xanh đơn sơ dùng trong nhà thương dưới tên N95, để phòng chống bịnh dịch corono covid-19 cho tới những chiếc mặt nạ ngày nay được các nhà kiểu mẫu thời trang thổi phồng lên trở nên sôi bỏng trong thẩm mỹ thời đại dịch thế giới, càng ngày càng xuất hiện những kiểu vẻ, thêu, đính cườm, viền tráng kim tuyến trở thành mốt thời trang mới, tạo cho phụ nữ những nét đẹp diễm lệ và huyền bí.

Bài viết này là một phần của loạt bài viết thỉnh thoảng được phát hành về các lợi ích cộng đồng quan trọng đến từ việc trả lời Thống Kê Dân Số 2020.

Lời dịch giả: Sau đây là một trích đoạn trong quyển sách sắp xuất bản của John Bolton, cựu Cố vấn An ninh Quốc gia dưới quyền Donald Trump từ tháng 4, 2018 đến tháng 9, 2019. Nguyên bản tiếng Anh đến từ Wall Street Journal. -ianbui

Một dự báo của Trung Tâm Kiểm Soát Và Phòng Ngừa Dịch Bệnh Hoa Kỳ (CDC) hiện dự đoán 135,461 người tử vong do vi khuẩn corona tại Hoa Kỳ vào ngày 11 tháng 7, với số người tử vong gia tăng ở 9 tiểu bang. Tuần này dự báo toàn quốc dựa vào 21 dự báo riêng từ các tổ chức và nhà nghiên cứu bên ngoài. Các dự báo mới, được công bố hôm Thứ Năm, 18 tháng 6, dự báo có thể có khoảng từ 129,000 đến 145,000 người thiệt mạng. Trong khi đó một bản tin khác cho biết cư dân sống trong các nhà điều dưỡng chiếm 1/10 tổng số các trường hợp bị lây nhiễm vi khuẩn corona tại Hoa Kỳ và hơn ¼ số tử vong, theo AP phân tích các dữ liệu của chính phủ được công bố hôm Thứ Năm cho biết.

Công ty McDonald’s hôm Thứ Năm, 18 tháng 6 nói rằng họ tuyển dụng khoảng 260,000 nhân viên nhà hàng tại Hoa Kỳ trong mùa hè này, khi các cửa tiệm tái mở cửa cho thực khách vào ăn bên trong sau khi phục vụ qua việc đặt thức ăn và tới lấy trong nhiều tuần lễ vì đại dịch Covid-19. Đầu tuần này, hệ thống bán burger nói thương vụ của họ tại Mỹ đã giảm trong tháng 4 và tháng 5 vì khủng hoảng sức khỏe, nhưng đã có dấu hiệu phục hồi trong nhu cầu khi họ tái bắt đầu cho khách vào ăn bên trong. McDonald’s, sở hữu khoảng 14,000 nhà hàng ở Hoa Kỳ, thuê hàng ngàn nhân viên nhà hàng mỗi mùa hè trên khắp đất nước, thu hút một số học sinh trung học và đại học cho việc làm.

Facebook (FB) hôm Thứ Năm, 18 tháng 6 năm 2020, cho biết họ đã có hành động chống lại quảng cáo do ban vận động tái tranh cử của Tổng Thống Trump điều hành vì vi phạm chính sách của họ về sự thù ghét. Các quảng cáo, tấn công những gì mà ban vận động Trump mô tả là "MOBS nguy hiểm của các nhóm ở cực tả," có hình tam giác lộn ngược, theo bản tin của CNN Business cho biết hôm Thứ Năm. Liên Đoàn Chống Phỉ Báng cho biết hôm Thứ Năm, tam giác "thực tế giống hệt với hình được sử dụng bởi chế độ Đức Quốc Xã để phân loại các tù nhân chính trị trong các trại tập trung."
Trang đầuTrang trước836837838839840841842Trang sauTrang cuối
VB Podcast



Kính chào quý vị,

Tôi là Derek Trần, dân biểu đại diện Địa Hạt 45, và thật là một vinh dự lớn lao khi được đứng nơi đây hôm nay, giữa những tiếng nói, những câu chuyện, và những tâm hồn đã góp phần tạo nên diện mạo văn học của cộng đồng người Mỹ gốc Việt trong suốt một phần tư thế kỷ qua.
Hai mươi lăm năm! Một cột mốc bạc! Một cột mốc không chỉ đánh dấu thời gian trôi qua, mà còn ghi nhận sức bền bỉ của một giấc mơ. Hôm nay, chúng ta kỷ niệm 25 năm Giải Viết Về Nước Mỹ của nhật báo Việt Báo.

Khi những người sáng lập giải thưởng này lần đầu tiên ngồi lại bàn thảo, họ đã hiểu một điều rất căn bản rằng: Kinh nghiệm tỵ nạn, hành trình nhập cư, những phức tạp, gian nan, và sự thành công mỹ mãn trong hành trình trở thành người Mỹ gốc Việt – tất cả cần được ghi lại. Một hành trình ý nghĩa không những cần nhân chứng, mà cần cả những người viết để ghi nhận và bảo tồn. Họ không chỉ tạo ra một cuộc thi; họ đã và đang xây dựng một kho lưu trữ. Họ thắp lên một ngọn hải đăng cho thế hệ sau để chuyển hóa tổn thương thành chứng tích, sự im lặng thành lời ca, và cuộc sống lưu vong thành sự hội nhập.

Trong những ngày đầu ấy, văn học Hoa Kỳ thường chưa phản ánh đầy đủ sự phong phú và đa dạng về kinh nghiệm của chúng ta. Giải thưởng Viết Về Nước Mỹ thực sự đã lấp đầy khoảng trống đó bằng sự ghi nhận và khích lệ vô số tác giả, những người đã cầm bút và cùng viết nên một thông điệp mạnh mẽ: “Chúng ta đang hiện diện nơi đây. Trải nghiệm của chúng ta là quan trọng. Và nước Mỹ của chúng ta là thế đó.”


Suốt 25 năm qua, giải thưởng này không chỉ vinh danh tài năng mà dựng nên một cộng đồng và tạo thành một truyền thống.
Những cây bút được tôn vinh hôm nay không chỉ mô tả nước Mỹ; họ định nghĩa nó. Họ mở rộng giới hạn của nước Mỹ, làm phong phú văn hóa của nước Mỹ, và khắc sâu tâm hồn của nước Mỹ. Qua đôi mắt họ, chúng ta nhìn thấy một nước Mỹ tinh tế hơn, nhân ái hơn, và sau cùng, chân thật hơn.

Xin được nhắn gửi đến các tác giả góp mặt từ bao thế hệ để chia sẻ tấm chân tình trên các bài viết, chúng tôi trân trọng cảm ơn sự can đảm của quý vị. Can đảm không chỉ là vượt qua biến cố của lịch sử; can đảm còn là việc ngồi trước trang giấy trắng, đối diện với chính mình, lục lọi ký ức đau thương sâu đậm, và gửi tặng trải nghiệm đó đến tha nhân. Quý vị là những người gìn giữ ký ức tập thể và là những người dẫn đường cho tương lai văn hóa Việt tại Hoa Kỳ.

Với Việt Báo: Xin trân trọng cảm ơn tầm nhìn, tâm huyết, và sự duy trì bền bỉ giải thưởng này suốt một phần tư thế kỷ.
Khi hướng đến 25 năm tới, chúng ta hãy tiếp tục khích lệ thế hệ kế tiếp—những blogger, thi sĩ, tiểu thuyết gia, nhà phê bình, nhà văn trẻ—để họ tìm thấy tiếng nói của chính mình và kể lại sự thật của họ, dù đó là thử thách hay niềm vui. Bởi văn chương không phải là một thứ xa xỉ; đó là sự cần thiết. Đó là cách chúng ta chữa lành, cách chúng ta ghi nhớ, và là cách chúng ta tìm thấy nơi chốn của mình một cách trọn vẹn.

Xin cảm ơn quý vị.

NHẬN TIN QUA EMAIL
Vui lòng nhập địa chỉ email muốn nhận.