Cuộc Bầu Cử Đặc Biệt và Dự Luật Trưng Cầu Dân Ý Prop. 50
Luật Sư Nguyễn Quốc Lân
Tiểu bang California đang tổ chức cuộc bầu cử đặc biệt từ bây giờ đến ngày 4 tháng 11 để bỏ phiếu cho Dự Luật Proposition 50 nhằm mục đích vẽ lại các khu vực bầu cử cho chức vụ Dân Biểu Liên Bang để áp dụng bắt đầu từ cuộc bầu cử vào tháng 11 năm 2026 sắp tới. Có một số điểm chính trong cuộc bầu cử này như sau
- Chỉ vẽ lại 5 khu vực dân biểu liên bang để có tác dụng tăng cơ hội đắc cử cho phía Đảng Dân Chủ cho tối thiểu thêm 5 ghế dân biểu
- Trong số dân biểu liên bang tại California, hiện có 43 thành viên Dân Chủ so với 9 thành viên Cộng Hòa. Nếu DL 50 thành công, số thành viên DC có thể tăng lên 48 và CH xuống còn 4 thành viên.
- DL 50 chỉ vẽ lại các khu vực Dân Biểu Liên Bang chứ không ảnh hưởng các khu vực dân cử khác, ví dụ như Dân Biểu hay Thượng Nghị Sĩ Tiểu Bang;
- Bản đồ mới theo DL 50 do các dân cử tiểu bang (Nghị Hội Tiểu Bang, State Legislature) tự vẽ chứ không phải do Hội Đồng Công Dân Độc Lập (Independent Citizens Commission) vẽ mỗi 10 năm theo luật định tại California.
- Bản đồ mới theo DL 50 không tuân theo các tiêu chuẩn theo luật tiểu bang ví dụ như đồng đều giữa các khu vực sắc dân, quan điểm chính trị hay quyền lợi, địa danh địa lý hành chính, không kể đến quan điểm hay xu hướng chính trị, giữ các khu vự sắc dân chung lại với nhau, v..v..
- Bản đồ mới có hiệu lực bắt đầu từ năm 2026 cho tới khi Hội Đồng Công Dân Độc Lập vẽ lại sau cuộc kiểm kê dân số vào năm 2030
Bối Cảnh Quốc Gia và Tiểu Bang
DL 50 được đề xướng tại California để đối phó với một dự luật tương tự tại Texas với mục đích vẽ lại khu vực bầu cử chức Dân Biểu Liên Bang để nâng cao tỉ lệ đắc cử của các ứng cử viên Cộng Hòa nhằm tăng thêm 5 ghế về phía Cộng Hòa. Quốc Hội Liên Bang hiện chỉ chênh lệch nhau chỉ 2-3 phiếu với đa số về phía CH. Nếu tăng thêm 5 phiếu từ Tiểu Bang Texas, Hạ Viện Liên Bang sẽ có thêm cơ hội nắm giữ quyền kiểm soát Hạ Viện trong tay Đảng Cộng Hòa. DL 50 do Đảng Dân Chủ tại California đề xướng nhằm mục đích gia tăng thêm 5 ghế dân biểu về tay Đảng Dân Chủ để quân bình lại túc số dân biểu theo đảng phái này.
Nhiều tiểu bang khác cũng đang cân nhắc việc tổ chức vẽ lại khu vực bầu cử của họ tùy theo quan điểm và túc số theo đảng phái của mỗi tiểu bang. Hầu hết các nỗ lực vẽ lại các khu vự dân biểu liên bang này đều được đưa ra tòa án để tranh cãi. Khó có thể biết được kết quả phân sử sau cùng như thế nào vì chính vai trò của tòa án tại nhiều tiểu bang, cả trên liên bang cũng bị thao túng hay ảnh hưởng bởi quan điểm đảng phái.
Khó biết được tác dụng sau cùng của các nỗ lực vẽ lại các khu vực dân biểu liên bang này sẽ ảnh hưởng như thế nào vào cuộc bầu cử vào tháng 11 năm 2026.
Ảnh Hưởng Đến Cộng Đồng Việt Nam
Một trong các khu vực có ảnh hưởng quan trọng đến Cộng Đồng Việt Nam là Khu Vực Dân Biểu 45 (KVDB 45) bao gồm khu Little Saigon tại Quận Cam. Khu vực này hiện do Dân Biểu Derek Trần thuộc Đảng Dân Chủ đại diện từ năm 2024. Trong cuộc bầu cử năm 2026, hiện có nhiều ứng cử viên gốc Việt khác thuộc Đảng Cộng Hòa đang tranh cử vào chức vụ này như Thị Trưởng Westminster Charlie Chí Nguyễn, Thị Trưởng Cypress Chương Võ và Nghị Viên Westminster Amy Phan West.
Nếu DL 50 thành công, KVDB 45 sẽ có nhiều cử tri thuộc Đảng Dân Chủ và không phải người Việt Nam hơn ví dụ như về phía Long Beach, Seal Beach và Los Angeles. Khu Little Saigon có nhiều cử tri người Việt Nam hay ghi danh theo Đảng Cộng Hòa. Như vậy KVDB 45 mới sẽ khó có cơ hội cho các ứng cử viên gốc Viêt theo Đảng Cộng Hòa tranh cử thành công hơn.
Các Quan Điểm Trái Ngược Nhau
Phía ủng hộ DL 50 thì cho rằng Tiểu Bang Texas đã theo lệnh của Tổng Thống Donald Trump ngang xương vẽ lại bản đồ để nắm giữ quyền kiểm soát Hạ Viện Liên Bang, thì Tiểu Bang California cũng có thể hành động tương xứng để giữ thế quân bình chính trị tại Hạ Viện. Phía chống đối thì cho rằng Texas là chuyện của Texas, Tiểu Bang California không nên theo con đường đó để bất kể đến quyền lợi và tiếng nói của người dân tại California. Thấy người ta làm sai mà mình lại làm sai tiếp theo thì không phải là giải pháp tốt cho tiểu bang California.
Phía ủng hộ thì cho rằng DL 50 sẽ do dân bầu và cử tri bỏ phiếu, chứ không phải do các dân cử tự động bỏ phiếu như tại Texas. Trên thực tế, Đảng Dân Chủ tại California nắm giữ quyền kiểm soát hầu như là tuyệt đối trên mọi phương diện, ví dụ 45.3% cử tri ghi danh theo Đảng Dân Chủ, 25.2% theo Đảng Cộng Hòa và 22.3% không theo đảng nào; tại Nghị Hội Tiểu Bang có 60 dân biểu và 30 thượng nghị sĩ theo Đảng Dân Chủ trong khi chỉ có 19 dân biểu và 10 thượng nghị sĩ theo Đảng Cộng Hòa. Ngoài ra, Đảng Dân Chủ còn nắm giữ mọi chức vụ cấp tiểu bang như Thống Đốc, Phó Thống Đốc, Bộ Trưởng Tư Pháp, Tổng Lục Sự và cả hai thượng nghị sĩ liên bang. Vì tỉ số tuyệt đối này, Đảng Dân Chủ tại Tiểu Bang California hầu như không cần lắng nghe đến ý kiến của Đảng Cộng Hòa trong hầu hết mọi sinh hoạt chính trị có tranh cãi trong tiểu bang.
Yếu tố ủng hộ hay chống đối tùy thuộc rất nhiều vào quan điểm của mỗi người về khuynh hướng của Đảng Dân Chủ hay Cộng Hòa, hay nói rõ hơn quan điểm ủng hộ Tổng Thống Donald Trump hay chống đối TT Donald Trump. Kết quả cuộc bầu cử hiện nay sẽ tùy thuộc rất nhiều không hẳn là bao nhiêu thành viên theo đảng nào, nhưng là bao nhiêu người thực sự tham gia bầu cử.
Nên Bầu cho phía nào?
Đây là quyết định của mỗi cử tri dựa trên quan điểm và nhận định riêng của mình. Quan điểm của người khác hay của nhóm đa số hay thiểu số không hẳn là quyết định tốt cho riêng mình. Tham gia bầu cử vẫn là hành động cần thiết để chứng tỏ rằng khối cử tri gốc Việt lúc nào cũng tham gia bầu cử đông đảo để nói lên quan điểm của mình.
