Tòa án Tối Cao xét hồ sơ: Có nên giúp Trump dìm phiếu bầu qua thư? Nên quăng bỏ phiếu nhận trễ vài ngày bất kể mưa bão hay Trưởng Ty Bưu Điện cố ý trễ?
Nếu không cấm được phiếu bầu qua thư, Cộng Hòa đưa hồ sơ rằng Tòa Tối Cao nên quăng bỏ phiếu bầu qua thư nhận ra Ngày Bầu Cử, lý do Hiến Pháp chỉ cho duy nhất một Ngày Bầu Cử. Trong khi đó, một số tiểu bang cho đếm phiếu bầu tới trễ sau 5 ngày, miễn là có dấu bưu điện trước hay trong Ngày Bầu Cử. Cộng Hòa không chịu vì cho rằng cử tri Dân Chủ ưa bầu qua thư, vì Ngày Bầu Cử luôn luôn là Thứ Ba trongt uần, và dân lao động nghèo còn bận đi làm. Tuy nhiên, bão tuyết hay mưa lớn có thể làm phiếu bầu qua thư tới trễ. Và thêm nữa, Trưởng Ty Bưu Điện Quận có thể sẽ cố ý cho gửi trễ phiếu bầu từ các thị trấn đa số là cử tri Dân Chủ và thế là sẽ quăng bỏ nhiều phiếu Dân Chủ. Tòa Tối Cao suy tính ra sao?
Vụ kiện tại Tòa án Tối cao có thể đảo lộn hình thức bỏ phiếu qua thư: Tòa án Tối cao Hoa Kỳ dự kiến sẽ nghe các lập luận trong một vụ kiện có thể loại bỏ thời gian gia hạn sau Ngày Bầu cử đối với các lá phiếu gửi qua thư ở 14 tiểu bang và Đặc khu Columbia (Thủ đô Hoa Kỳ). Tranh chấp, tập trung vào khung thời gian nhận phiếu bầu năm ngày của Mississippi, có thể ảnh hưởng đến hàng triệu cử tri, bao gồm cả quân nhân và công dân ở nước ngoài. Một phán quyết, dự kiến vào cuối tháng 6/2026, có thể buộc phải thay đổi luật bầu cử nhanh chóng trước cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ.
Luật của Mississippi là trọng tâm: Vụ kiện, Watson v. RNC, thách thức luật của Mississippi cho phép tính các lá phiếu gửi qua thư có dấu bưu điện trước Ngày Bầu cử nếu được nhận trong vòng năm ngày. Ủy ban Quốc gia Đảng Cộng hòa (RNC: Republican National Committee) và Đảng Tự do của Mississippi (Libertarian Party of Mississippi) lập luận rằng luật này vi phạm các đạo luật liên bang quy định chỉ có một Ngày Bầu cử duy nhất. Mississippi bảo vệ chính sách của mình như một đặc quyền hiến pháp của tiểu bang, cảnh báo rằng việc lật đổ luật này có thể làm vô hiệu hóa các luật tương tự ở hầu hết các tiểu bang và gây ra các vụ kiện trên toàn quốc.
Luật liên bang so với quyền kiểm soát của tiểu bang
Đảng Cộng hòa cho rằng luật liên bang từ thế kỷ 19 yêu cầu các lá phiếu phải được nhận trước Ngày Bầu cử, thúc đẩy tính toàn vẹn của cuộc bầu cử và lòng tin của công chúng. Mississippi và các đồng minh lập luận rằng Điều khoản Bầu cử của Hiến pháp trao cho các tiểu bang quyền thiết lập các thủ tục bỏ phiếu, và ý định của Quốc hội là ấn định ngày bỏ phiếu, chứ không phải hạn chế việc nhận phiếu bầu. Tòa án Kháng án khu vực số 5 đã đứng về phía đảng Cộng hòa, đảo ngược phán quyết của tòa án cấp quận ủng hộ thời gian gia hạn của Mississippi.
Vấn đề trên toàn quốc đối với cử tri: Một phán quyết chống lại thời gian gia hạn có thể ảnh hưởng đến luật ở 29 tiểu bang chấp nhận một số phiếu bầu đến muộn, bao gồm cả phiếu bầu của gần 4 triệu cử tri quân đội và ở nước ngoài. Các nhà phê bình cảnh báo về nguy cơ tước quyền bầu cử, đặc biệt là do những thay đổi gần đây về dấu bưu điện của Bưu điện Hoa Kỳ có thể làm chậm quá trình xử lý phiếu bầu. Những người ủng hộ thời gian gia hạn cho rằng chúng đảm bảo các phiếu bầu được bỏ đúng hạn sẽ được tính bất chấp sự chậm trễ của bưu điện hoặc các sự kiện không lường trước được.
Tác động dây chuyền tiềm tàng trước cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ: Quyết định của Tòa án Tối cao, dự kiến vào cuối tháng 6, có thể buộc phải thay đổi nhanh chóng các thủ tục bầu cử ở các tiểu bang bị ảnh hưởng trước cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ vào tháng 11/2026. Các quan chức bầu cử cảnh báo về gánh nặng hậu cần trong việc giáo dục cử tri và điều chỉnh cơ sở hạ tầng, chẳng hạn như thêm các thùng bỏ phiếu để đáp ứng thời hạn nghiêm ngặt hơn. Trong khi một số người ủng hộ các quy định quốc gia thống nhất, những người khác lại đặt câu hỏi về sự cần thiết của việc bãi bỏ các chính sách nhà nước đã được thiết lập.
Sau đây là một bản tin chi tiết của CNN. Một vụ án tại Tòa án Tối cao, nhằm xem xét các thời hạn do tiểu bang quy định đối với các lá phiếu bầu cử gửi qua đường bưu điện, chỉ là mũi nhọn tiên phong trong cuộc chiến của Tổng thống Donald Trump chống lại hình thức bỏ phiếu qua thư.
Trump chưa bao giờ từ bỏ niềm tin vô căn cứ của mình rằng việc bỏ phiếu qua thư chứa đầy gian lận; theo đó, ông đã kêu gọi Quốc hội, hệ thống tư pháp và các cơ quan lập pháp tiểu bang hạn chế hình thức này. Trước sự thúc ép của ông, các Thượng nghị sĩ Đảng Cộng hòa tại Hoa Kỳ đã dành nhiều ngày để tranh luận về một dự luật cải tổ bầu cử – dự luật mà ông Trump mong muốn sẽ chấm dứt hầu hết các hoạt động bỏ phiếu qua thư. Tuy nhiên, dự luật này được dự báo sẽ "chết yểu" tại Quốc hội do vấp phải chiến thuật "nói dài để cản trở lập pháp" (filibuster) từ phía Đảng Dân chủ.
Lĩnh vực mà ông Trump đã gặt hái được đôi chút thành công chính là vấn đề mà Tòa án Tối cao sẽ xem xét kỹ lưỡng vào thứ Hai tới: thông lệ của một số tiểu bang trong việc vẫn tính hợp lệ các lá phiếu gửi qua thư, ngay cả khi chúng đến văn phòng bầu cử sau Ngày Bầu cử chính thức.
Bộ Tư pháp dưới quyền Trump đã thuyết phục ít nhất một tiểu bang bãi bỏ "thời gian ân hạn" (thời gian gia hạn) nhận phiếu bầu qua thư bằng cách đe dọa khởi kiện; trong khi đó, một số tiểu bang khác do Đảng Cộng hòa lãnh đạo cũng chủ động thay đổi các thời hạn của riêng mình. Vào thứ Hai, luật sư hàng đầu của Trump tại Tòa án Tối cao sẽ đưa ra lập luận ủng hộ một đơn khiếu nại đối với thời hạn nhận phiếu bầu qua thư tại tiểu bang Mississippi – đơn khiếu nại do Ủy ban Quốc gia Đảng Cộng hòa đệ trình.
Thời hạn nhận phiếu bầu qua thư tại hơn một tá tiểu bang – bao gồm cả những tiểu bang then chốt trong việc xác định đảng nào sẽ nắm quyền kiểm soát Quốc hội như California, Texas và Alaska – hiện đang đứng trước nguy cơ bị thay đổi, khi Tòa án Tối cao tiến hành xem xét liệu các chính sách này có vi phạm luật liên bang hay không.
Cuộc tranh chấp pháp lý này là ví dụ mới nhất cho nỗ lực của ông Trump nhằm đưa "bàn tay hắc ám" của chính quyền liên bang can thiệp sâu vào bộ máy quản lý bầu cử – một nhiệm vụ mà theo Hiến pháp, quyền thực hiện chủ yếu được trao cho các tiểu bang. Tổng thống từng ngụ ý rằng ông có quyền tự mình ban hành các quy định về yêu cầu xuất trình giấy tờ tùy thân khi đi bầu – những quy định vốn là một phần trong dự luật cải tổ bầu cử nói trên. Ông cũng yêu cầu các nhà lập pháp thuộc Đảng Cộng hòa bổ sung vào dự luật này một điều khoản cấm hình thức "bỏ phiếu vắng mặt không cần lý do chính đáng".
Một thất bại tại Tòa án Tối cao có thể sẽ càng làm gia tăng sự phẫn nộ của vị Tổng thống này – người vốn dĩ đã tỏ ra vô cùng giận dữ với các Thẩm phán Tòa án Tối cao vì họ đã không lật ngược kết quả thất bại của ông trong cuộc bầu cử năm 2020. Phán quyết cuối cùng về vụ việc này nhiều khả năng sẽ được đưa ra trước khi tháng 6/2026 kết thúc.
Trọng tâm của thách thức pháp lý này nằm ở các đạo luật được Quốc hội thông qua vào thế kỷ 19 và đầu thế kỷ 20, nhằm chuẩn hóa thời điểm tổ chức các cuộc bầu cử liên bang vào ngày thứ Ba ngay sau ngày thứ Hai đầu tiên của tháng 11. Phía Đảng Cộng hòa lập luận rằng các đạo luật này cấm các tiểu bang thiết lập thời hạn tiếp nhận phiếu bầu sau Ngày Bầu cử chính thức. “Việc yêu cầu phiếu bầu phải được tiếp nhận đúng Ngày Bầu cử giúp thúc đẩy sự liêm chính của cuộc bầu cử và niềm tin của cử tri ngày nay cũng nhiều như khi Quốc hội thông qua đạo luật đó,” chính quyền Trump phát biểu trước Tòa án Tối cao trong một văn bản pháp lý.
Các đối thủ của ông Trump phản bác rằng các đạo luật liên bang về Ngày Bầu cử không có phạm vi rộng đến mức đó, và rằng các tiểu bang có sự linh hoạt trong việc có chấp nhận phiếu bầu qua thư hay không, cũng như cách thức quy định về chúng. Họ lập luận rằng nếu Tòa án Tối cao chấp nhận logic của Đảng Cộng hòa (GOP), điều đó sẽ khiến việc các tiểu bang cung cấp hình thức bỏ phiếu qua thư – hoặc thậm chí là bỏ phiếu trực tiếp sớm – trở nên không được phép.
“Điều mà Donald Trump muốn – và đã tuyên bố rằng ông ấy muốn – là chỉ bỏ phiếu duy nhất vào Ngày Bầu cử, và chỉ bỏ phiếu trực tiếp mà thôi,” Marc Elias, luật sư đại diện cho các nhóm cử tri đang bảo vệ các đạo luật cấp tiểu bang, phát biểu trước các phóng viên vào thứ Hai. “Vì vậy, việc loại bỏ hình thức bỏ phiếu qua thư có lẽ là cách thuận tiện nhất để họ bắt đầu, nhưng đó sẽ không phải là điểm dừng cuối cùng của họ.”
Một sắc lệnh hành pháp mà ông Trump ký cách đây một năm là nỗ lực đầu tiên của ông nhằm kiềm chế hình thức bỏ phiếu qua thư; ông đã sử dụng nhiều đòn bẩy liên bang khác nhau để gây áp lực buộc các tiểu bang phải bãi bỏ các khoảng thời gian ân hạn sau bầu cử dành cho việc tiếp nhận phiếu bầu qua thư. Sắc lệnh này chỉ thị việc cắt giảm nguồn tài trợ bầu cử liên bang đối với các tiểu bang đó, đồng thời yêu cầu Tổng chưởng lý “thực hiện mọi hành động cần thiết để thực thi” các đạo luật liên bang về Ngày Bầu cử.
Một luật sư cấp cao thuộc Bộ phận Dân quyền của Bộ Tư pháp đã gợi ý trước tòa vào tháng Tư năm ngoái rằng sắc lệnh hành pháp này có thể dẫn đến các hành động pháp lý hình sự chống lại những tiểu bang từ chối đẩy sớm hạn chót tiếp nhận phiếu bầu qua thư của họ.
Những hành động pháp lý hình sự như vậy rốt cuộc đã không xảy ra. Tuy nhiên, vị luật sư này – ông Michael Gates, người sau đó đã rời khỏi Bộ Tư pháp – đã sử dụng mối đe dọa về một vụ kiện dân sự chống lại ít nhất một tiểu bang để buộc tiểu bang đó phải thay đổi luật của mình.
Vào đầu tháng 9/2025, ông Gates đã gửi qua email cho các quan chức tiểu bang Ohio một dự thảo đơn kiện, trong đó lập luận rằng đạo luật liên bang về Ngày Bầu cử nghiêm cấm việc tiểu bang này tiếp nhận phiếu bầu qua thư trễ tới bốn ngày sau khi cuộc bầu cử đã kết thúc. Ông cũng đưa ra một đề xuất thỏa thuận pháp lý – được gọi là “sắc lệnh đồng thuận” (consent decree) – nhằm tránh phải tiến hành kiện tụng bằng cách yêu cầu tiểu bang Ohio đồng ý để tòa án ra phán quyết thay đổi hạn chót bỏ phiếu của bang này.
Theo các tài liệu trao đổi nội bộ mà CNN thu thập được thông qua yêu cầu cung cấp hồ sơ công khai, các quan chức tiểu bang Ohio đã thuyết phục được ông Gates rằng các nhà lập pháp của bang này sẽ sẵn lòng thông qua một dự luật để thay đổi hạn chót bỏ phiếu, nhờ đó mà các hành động pháp lý tại tòa án sẽ không còn cần thiết nữa. Bộ trưởng Tư pháp tiểu bang Ohio Dave Yost và Bộ trưởng Hành chánh tiểu bang Frank LaRose—cả hai đều thuộc Đảng Cộng hòa—đã ủng hộ dự luật này vào năm ngoái bằng cách chỉ ra nguy cơ bị kiện tụng.
Tuy nhiên, khi Thống đốc thuộc Đảng Cộng hòa Mike DeWine ký thông qua dự luật này, ông cho biết mình làm vậy một cách "miễn cưỡng", theo đưa tin từ Cục Tin tức Tòa nhà Quốc hội Tiểu bang (Statehouse News Bureau).
Ba tiểu bang khác – Kansas, North Dakota và Utah – cũng đã bãi bỏ các khoảng thời gian ân hạn (thời gian gia hạn nhận trễ phiếu bầu qua thư) của họ trong năm vừa qua. Bà Sandy McMerty, Thứ trưởng Hành chánh tiểu bang North Dakota, chia sẻ với CNN rằng tiểu bang này đang phản hồi lại sắc lệnh hành pháp của ông Trump cũng như cuộc chiến pháp lý hiện đang diễn ra tại Tòa án Tối cao.
Kể từ đó, các tòa án đã chặn đứng phần lớn sắc lệnh hành pháp nói trên, cũng như đại đa số các điều khoản trong đó vốn nhằm gây sức ép lên các tiểu bang về thời hạn tiếp nhận phiếu bầu qua thư.
Tòa án Tối cao bị Trump yêu cầu thay đổi các quy định trên phạm vi toàn quốc: Tòa án Tối cao có thể sẽ trao cho ông Trump chiến thắng mà ông đã không thể đạt được thông qua các hành động đơn phương; mặc dù vậy, các chuyên gia pháp lý vẫn tỏ ra hoài nghi trước những lập luận của phe Cộng hòa về lý do tại sao các chính sách của tiểu bang lại bị coi là bất hợp pháp.
Theo ông Rick Hasen – giáo sư luật bầu cử tại Đại học California, Los Angeles (UCLA) – một phán quyết từ tòa kháng án theo khuynh hướng bảo thủ tại New Orleans (vốn đứng về phía Đảng Cộng hòa) có lẽ chính là lý do khiến Tòa án Tối cao cảm thấy cần thiết phải thụ lý vụ án này.
Vụ án bắt nguồn từ một đơn kiện do Ủy ban Quốc gia Đảng Cộng hòa (RNC) đệ trình vào năm 2024, nhằm phản đối luật của tiểu bang Mississippi cho phép các phiếu bầu qua thư được tiếp nhận trong vòng năm ngày (trễ 5 ngày) sau Ngày Bầu cử. Do Mississippi áp đặt những hạn chế rất nghiêm ngặt đối với đối tượng được phép bỏ phiếu vắng mặt, nên quyết định thách thức chính sách này tại đây của RNC được xem là một bước đi chiến lược nhằm đưa vụ án ra trước Tòa Kháng án Khu vực số 5 của Hoa Kỳ.
Theo số liệu từ Hội nghị Quốc gia các Cơ quan Lập pháp Tiểu bang, có 13 tiểu bang khác – cùng với Đặc khu Columbia – cũng áp dụng thời hạn tiếp nhận phiếu bầu qua thư sau Ngày Bầu cử; ngoài ra, 15 tiểu bang khác cũng dành các thời hạn gia hạn cho một số loại phiếu bầu cụ thể do thân nhân của quân nhân đang làm nhiệm vụ hoặc công dân Hoa Kỳ ở nước ngoài gửi về.
Chính quyền của Trump đang đề nghị Tòa án Tối cao không bãi bỏ các khoảng thời gian ân hạn dành cho phiếu bầu của quân nhân.
Đa số thẩm phán tại Tòa Kháng án Khu vực số 5 đã tán thành lập luận của phe Cộng hòa, cho rằng khi Quốc hội ấn định Ngày Bầu cử liên bang, họ đã chủ đích xác định ngày đó là ngày cuối cùng để các quan chức bầu cử tiếp nhận phiếu bầu. Tuy nhiên, các thẩm phán khác khi xem xét vấn đề này lại đưa ra quan điểm trái ngược; họ cho rằng văn bản luật không hề quy định bất kỳ thời hạn chót nào cho việc tiếp nhận phiếu bầu qua thư, mà chỉ yêu cầu mỗi cử tri phải hoàn tất việc lựa chọn của mình trước Ngày Bầu cử.
Bộ Tư pháp Hoa Kỳ – dưới thời Tổng thống Joe Biden – ban đầu đã bày tỏ sự ủng hộ đối với lập trường của tiểu bang Mississippi. Tuy nhiên, một khi vụ kiện được đưa lên Tòa án Tối cao—và sau khi ông Trump đã trở lại Nhà Trắng—Bộ Tư pháp không chỉ đổi phe, mà còn tìm kiếm cơ hội để trình bày lập luận trực tiếp tại phiên điều trần diễn ra vào thứ Hai.
Trước đây, việc Bộ Tư pháp can thiệp vào một vụ kiện mà họ không phải là một bên tham gia—trong khi các Thẩm phán chưa hề yêu cầu ý kiến của họ—vốn là điều hiếm thấy. Thế nhưng, Tổng Biện lý dưới thời ông Trump—ông John Sauer—lại ngày càng thường xuyên lên tiếng tham gia vào các vụ kiện thu hút sự chú ý của dư luận. Dẫu vậy, việc ông Sauer đích thân đứng ra tranh luận trong vụ kiện liên quan đến hạn chót nộp phiếu bầu vào thứ Hai—thay vì giao nhiệm vụ này cho một trong các cấp phó của mình—đã cho thấy tầm quan trọng đặc biệt của vụ việc này đối với chính quyền đương nhiệm.
Một số Bộ trưởng Tư pháp tiểu bang thuộc Đảng Cộng hòa, các nghị sĩ Quốc hội cùng các nhóm bảo thủ chuyên về tính toàn vẹn bầu cử cũng đã đồng loạt đứng về phía các lập luận của Đảng Cộng hòa. Ngược lại, yêu cầu của ông Trump về việc Quốc hội phải bổ sung một lệnh cấm trên toàn quốc đối với hình thức "bỏ phiếu vắng mặt không cần lý do" vào dự luật vốn chỉ tập trung vào việc xác minh danh tính cử tri và quốc tịch, đã gây ra những tranh cãi gay gắt ngay trong nội bộ các Thượng nghị sĩ Đảng Cộng hòa—những người mà phần lớn đang đại diện cho các tiểu bang áp dụng chính sách bỏ phiếu qua thư rất rộng rãi.
Ông Jason Snead—Giám đốc điều hành của tổ chức *Honest Election Project* (Dự án Bầu cử Trung thực), đơn vị đã đệ trình một bản kiến nghị với tư cách "bạn của tòa án" (amicus curiae) nhằm ủng hộ Ủy ban Quốc gia Đảng Cộng hòa (RNC)—cho rằng việc quy định hạn chót nộp phiếu bầu qua thư phải đúng vào Ngày Bầu cử là một "lập trường rất được lòng cử tri," đồng thời cũng là "một thông lệ tối ưu xét trên phương diện công tác quản lý bầu cử."
"Tôi nghĩ ai cũng hiểu rằng một lá phiếu chỉ thực sự được coi là một phiếu bầu hợp lệ khi nó được các quan chức bầu cử tiếp nhận," ông Snead chia sẻ với đài CNN. "Đó là một quy tắc rạch ròi, minh bạch, và chính quy tắc này sẽ mang lại sự rõ ràng cho toàn bộ quy trình bầu cử."
Bất chấp những đà tiến mà ông Trump đạt được trong các đợt công kích dữ dội nhằm vào chính sách "thời gian ân hạn" (gia hạn thời gian nộp phiếu) đối với hình thức bỏ phiếu qua thư, chuyên gia Hasen vẫn dự đoán rằng Tòa án Tối cao sẽ đưa ra một phán quyết với sự đồng thuận tuyệt đối—hoặc gần như tuyệt đối—nhằm giữ nguyên các chính sách hiện hành của các tiểu bang; và đến lượt mình, phán quyết này chắc chắn sẽ châm ngòi cho một phản ứng "giận dữ bùng nổ" từ phía ông Trump.
"Lập trường dự phòng của ông ấy luôn là: nếu các tòa án hay Quốc hội không thể thực hiện những thay đổi này, thì cuộc bầu cử đó chắc chắn sẽ tràn ngập gian lận," ông Hasen phát biểu trên CNN, đồng thời nói thêm rằng nếu Đảng Dân chủ giành chiến thắng trong cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ vào tháng 11 tới, thì lập trường này sẽ trở thành "một cái cớ dự phòng vô cùng thuận tiện" để ông Trump sử dụng.
Gửi ý kiến của bạn
