Phải có thời gian mới chín mùi
Đòan Thanh Liêm
Từ ít lâu nay, thấy tôi viết được nhiều bài báo thì con tôi tò mò hỏi : Sao mà bố viết ào ào mau lẹ như thế nhỉ" Tôi bật cười, trả lời con là : Bố xưa nay có phải là người chuyên viết văn viết báo gì đâu. Chỉ mới ít lâu nay về hưu rảnh rỗi, thì cũng rị mọ viết lách góp phần trao đổi với bà con cho vui vậy thôi. Con tằm ăn dâu, thì phải nhả tơ. Đó là cái nghiã vụ mà ta phải trả nợ lại cho cuộc đời, như cha ông ta từ thuở xa xưa xưa vẫn thường nói: “Nợ áo cơm, nợ đèn sách”. Vậy thôi, chứ đâu có gì quan trọng mà con phải thắc mắc. Đã ngòai cái tuổi “thất thập cổ lai hi” rồi, bố chỉ mong đền đáp lại cái ân nghĩa mà đất nước, xã hội dân tộc đã ưu ái dành cho mình từ bao nhiêu năm nay.
Tuy nói với con đại khái như vậy, tôi vẫn thấy cần phải ghi lại một số kinh nghiệm thâu thập được suốt trong quá trình họat động xã hội lâu năm của mình, nhằm trao lại cho lớp hậu sinh một vài bài học hữu ích, đặc biệt là giúp cho các cháu tránh được cái lỗi lầm, khiếm khuyết của thế hệ cha bác của chúng. Như đã ghi trên nhan đề của bài viết này, tôi muốn trình bày cái suy nghĩ rút từ những việc học hỏi tìm kiếm từ sách vở báo chí, cũng như từ các cuộc tiếp xúc trao đổi với nhiều người, nhiều giới mà tôi có duyên gặp gỡ dịp này dịp khác. Điển hình như trong bài viết mới đây nhất vào đầu tháng 5/2009 về các Bà Mẹ, thì tôi đã sẵn ấp ủ trong đầu từ gần như suốt cuộc đời trên 70 năm của mình, về những kỷ niệm và tình cảm của bà mẹ ruột cũng như bao nhiêu các bà mẹ tinh thần khác nữa. Và đến nay, nhân dịp ngày Lễ Hiền Mẫu, thì tôi chỉ việc moi tim óc ra và sắp xếp lại cho có trình tự lớp lang, để mà tường thuật lại những cảm nghĩ của mình về các bà mẹ rất yêu quý, rất đáng trọng này.
Cũng vậy, đầu năm 2008 vừa qua, khi viết về Giáo sư Raymond Aron là một bậc đại sư của nước Pháp trong ngành xã hội học chính trị, thì tôi ghi lại cái kinh nghiệm theo dõi các sách báo, các bài giảng của giáo sư tại Đại học Sorbonne từ những năm 1964-65 cho đến nay, tức là đã trên 40 năm tôi đã học hỏi theo chân vị thầy lỗi lạc này, mặc dầu tôi chưa bao giờ hân hạnh được giáp mặt trực tiếp với ngài. Tôi xưa nay vốn thiên về hành động(Action) hơn là về lý thuyết viển vông. Nhất là trong thời chiến tranh ở Việt nam, thì mình phải tìm mọi cách chăm sóc cho các nạn nhân chiến cuộc(war victims) bằng những chương trình cứu trợ, tái thiết v.v…Việc này lớn lao, đòi hỏi phải có nhiều người cùng hợp tác với nhau (team work), thì mới có thể thực hiện được. Dĩ nhiên là tôi cũng phải suy tư (Reflexion), nghiền ngẫm về các việc mình làm và đem đối chiếu với lý thuyết đã được trình bày qua sách báo, cũng như đã học được hồi còn theo học nơi trường này, trường nọ.
Cụ thể như mình vừa làm công tác xã hội, thì đồng thời cũng tìm hiểu thêm về môn xã hội học, về môn phát triển cộng đồng. Nhờ vậy mà tôi hiểu biết thấu đáo hơn về các khía cạnh sinh động của các chuyển biến trong xã hội vốn rất đa dạng phong phú, muôn màu muôn vẻ. Như vậy tôi bớt được sự chủ quan, bớt được thái độ ngoan cố tự cao tự đại thường ngày đi, để mà tiếp nhận được những điều mới mẻ, tiến bộ của thế giới bên ngòai hầu bổ túc và hòan thiện cho lề lối hành động và suy nghĩ của bản thân mình, cũng như của cả tập thể các anh chị em cùng đồng hành với mình. Đó là cái quá trình tích lũy (cumulative process) như người bây giờ thường nói. Cũng như nhân gian ở Âu Mỹ hay nói đến hiện tượng “cục tuyết càng lăn thì càng mỗi lúc một thêm lớn ra” (boule de neige) hay là như “vết dầu loang” với thời gian thì càng tỏa lan rộng thêm mãi (tache d’huile). Tức là yếu tố thời gian là cần thiết, như cha ông ta vẫn thường nói là “Dục tốc bất đạt”, muốn đi cho nhanh cho vội vàng thì không thể thành công được.
Nhân đây, tôi cũng muốn góp phần suy nghĩ về vấn đề hội nhập của người Việt trong xã hội Mỹ. So sánh với người Trung hoa đã bắt đầu tới Mỹ từ giữa thế kỷ XIX, tức là đã trên 150 năm, thì công đồng Việt nam còn quá mới mẻ, mới được chừng trên 30 năm thôi. Mà cũng đến Mỹ qua nhiều đợt, chứ không phải qua đây tất cả vào năm 1975. Chúng ta đều là người tỵ nạn chính trị, chứ không phải vì lý do kinh tế mà đến đây, như phần đông các sắc dân khác. Do vậy mà phần đông chúng ta còn “nặng nợ với quê hương bản quán của mình”. Từ đó mà có sự quan tâm sâu sắc đối với tình hình đất nước và hòan cảnh khó khăn của bà con ruột thịt tại quê nhà. Điều đó thật là chính đáng, là chính nghĩa, không một ai có thể phủ nhận được. Nhưng nó cũng làm cho ta sao nhãng, chưa để ý nhiều đến khía cạnh hội nhập với xã hội Mỹ mà đã mở rộng vòng tay tiếp đón người tỵ nạn chúng ta. Một phần vì trở ngại ngôn ngữ, một phần do thiếu sự quan tâm cố gắng, nên thế hệ những người lớn từ 50 tuổi trở lên, tuy đã nhập quốc tịch Mỹ, mà vẫn còn xa lạ với cách sống, lối suy nghĩ và cả với văn hóa của người Mỹ. Do đó mà ít có sự hòa đồng êm thắm với các sắc dân sở tại và với dòng chính của đất nước Hoa Kỳ (mainstream). Chỉ có thế hệ thứ hai của nhũng người trẻ từ 50 tuổi trở xuống là có khả năng hội nhập hòa đồng hơn đối với xã hội Mỹ. Tình trạng này cũng lại gây ra sự xa cách giữa cha mẹ và con cái, ngay trong nội bộ từng gia đình một, nói gì đến tòan thể cộng đồng. Thực trạng này là sự thách đố đối với thế hệ các bậc cha chú, khiến họ cần lưu tâm và cố gắng tìm ra được lối giải thóat khả dĩ cho bản thân, cũng như cho tập thể cộng đồng. Điển hình trong mấy tháng gần đây, tại Nam California vừa mới xuất hiện một nhóm sinh họat gọi là “Ủy Ban Xây Dựng Sức Mạnh Cộng Đồng”, nhằm tìm cách kết hợp những cố gắng xây dựng tích cực, cụ thể mà thiết thực của các cá nhân và tổ chức tại địa phương. Đó là một thiện chí rất đáng ca ngợi và cần được sự tiếp tay của nhiều người, nhiều giới trong cộng đồng nữa.
Nói chung, thì đây cũng là vấn đề phải có đủ thời gian cho công chuyện được điều chỉnhêm thấm tốt đẹp. Như vậy, ta cũng không nên quá sốt ruột, nóng nảy mà đâm ra thất vọng nản chí trước thử thách gian nan của lớp người tỵ nạn bị bứng ra khỏi quê hương gốc rễ từ bao nhiêu đời của cha ông mình. Phải trải qua một quá trình nhiều gian khổ, cũng như phải dày công tu luyện, thì mới đạt tới trình trạng chín mùi được (maturing process). Như người Pháp vẫn nói : “Người ta không thể đốt giai đọan được” (On ne peut pas bruler les etapes).
Với suy nghĩ miên man như thế, tôi vẫn giữ được sự lạc quan, bình tĩnh để mà tiếp tục con đường dấn thân phục vụ của mình đối với dân tộc đất nước đã cưu mang chăm sóc cho mình từ bao nhiêu năm qua. Và hiện tại dù sinh sống ở nước ngòai, tôi lại thấy mình có điều kiện thuận lợi để tiếp thu được cái hay, cái đẹp của người hầu góp phần bồi bổ cho gia tài sụ nghiệp quý báu của cha ông mình thêm khởi sắc viên mãn hơn mãi. Cụ thể như việc nghiên cứu về Xã hội Dân sự mà tôi đã bắt đầu theo đuổi từ hơn 10 năm nay trên đất Mỹ, thì nay đã gặt hái được một số kết quả đáng khích lệ, như đã và còn tiếp tục được trình bày với quý bạn đọc trong những ngày sắp tới. Xin bà con đón đọc tiếp theo vậy nhé./
<"xml:namespace prefix = st1 ns = "urn:schemas-microsoft-com:office:smarttags" />
Đòan Thanh Liêm
Gửi ý kiến của bạn
