Hôm nay,  

Ngày Hòa Bình Đầu Tiên

27/04/202018:19:00(Xem: 4311)

Kim lái chiếc xe Honda đi biếu cái bánh chưng cuối cùng vào lúc 7 giờ sáng ngày 30 Tết năm 1975. Tuy có bao nhiêu lần thức khuya học bài, nhưng đây là lần đầu tiên Kim thức trắng đến sáng, cái đầu nhức như búa bỗ, óc trống rỗng, người lâng lâng như muốn bay lên mây...

 Cứ mỗi năm, gia đình Kim đều tự gói bánh chưng lấy. Dì Tám giúp việc và mẹ Kim đã chuẩn bị tất cả từ vài ngày trước đó. Anh Ba, chị Tư của Kim và vài anh bạn thân của anh Ba thường thay phiên thức suốt đêm canh lửa, vớt bánh chưng ra để nén và đàn hát thật vui, thật ấm cúng. Nhưng năm nay, đang mùa thi cử năm cuối đại học, các anh ấy không đến được, mà mẹ Kim đã cho dì Tám giúp việc về quê ăn Tết hôm qua rồi, Kim đành phải thức khuya ôm đống than, lửa củi... một mình. Trong lòng Kim bỗng nhói lên nỗi xao xuyến lẫn tủi hờn..., Kim cảm thấy nhớ ánh mắt, nụ cười, giọng nói của anh H vô cùng...

                     ☆

Anh H, anh bạn trai của anh Ba, cũng là "người láng giềng" mà Kim mới "quen" hơn một năm nay. Anh H đã cấp tốc đi Texas cách đây năm ngày vì ông anh ruột của anh đang du học ở đấy bị tai nạn xe hơi rất nặng, phải cưa chân, mà bên ấy hoàn toàn không có ai là thân nhân chăm sóc cho anh cả. Trước ngày đi Saigon để ra phi trường, anh H bấm chuông và đứng chờ K ở bên ngoài cỗng, đôi mắt to đầy nhân ái nằm sâu dưới hai hàng lông mày rậm đen của anh dáo dác nhìn vào sân nhà Kim, rồi nhìn lên cái cửa sổ phòng ngủ có bức màn the mõng màu xanh da trời, có lẽ để tìm bóng dáng K thường ngồi học bài cạnh đó. Nơi ấy, mối tình thơ dại của anh và K đã chớm nở thật nhẹ nhàng. Bức thư tình đầu tiên của anh viết cho K chỉ vỏn vẹn hàng chữ:

...."Xin em đừng thả rèm cửa xuống những đêm em ngồi học bài, em tiểu thư nhé..."

Anh H cùng tuổi với anh Ba của Kim, nhà ở hơi xeo xeó đối diện nhà K. Từ cửa sổ phòng ngủ trên lầu của K, K có thể nhìn thấy bên hông vườn và một góc mặt tiền nhà của anh, căn nhà trệt tường vôi sơn màu trắng xám, có cây trứng cá sát cỗng rào. Anh mồ côi cả cha lẫn mẹ khi di cư vào SG năm anh mới 18 tháng tuổi. Người vú bế anh chạy xuống tàu há mồm trước bố mẹ của anh chỉ có năm phút, trong khi mẹ của anh một tay xách cái giỏ ̣hành lý nhỏ, một tay dắt thằng con trai lên bốn, là anh Cả của anh H, chạy lúp xúp theo chân chồng mình. Nghe vú của anh sau này kể lại, Việt Minh đã bắn xối xả vào đám dân chúng tản cư này. Cả bố mẹ anh đều trúng đạn, không biết sống chết ra sau lúc ấy, nhưng một người đàn bà hàng xóm tốt bụ̣ng đã lôi anh Cả ra khỏi thân thể đầy máu me của mẹ anh, bế thốc anh Cả xuống tàu và trao anh Cả cho Vú. Từ đấy, vú xem hai cậu bé như con ruột của mình, vú săn sóc, dạy dỗ, thương yêu anh Cả và anh H hết lòng.  Vú không lấy chồng, mở một tiệm may, là nghề mà vú đã học được khi vú sống chung với bố mẹ của anh ngày xưa ở Hà Nội. Vú cố tình lấy tên hiệu may là Tân Phục, là tên cũ của hiệu may có tiếng thời ấy của bố mẹ anh, hy vọng nhỏ nhoi là nếu bố mẹ anh mà còn sống, sẽ tìm ra vú và hai anh em ở đây...

Từ ngày gia đình Kim dọn đến đây sống được hơn một năm, mỗi ngày, con bé tóc tém mười sáu tuổi phải đón xe đò hay xe lam để đi học ở một trường trung học công lập nổi tiếng của tỉnh Bình Dương, nằm trên Quốc Lộ Mười Ba, cách thị xã BD 6 km, cách SG khoảng 20 km. Một chiều thứ sáu, tan học về lúc 5 giờ, K đón một chiếc xe đò trên tuyến đường SG về BD. Xe đã đầy ắp người vì là chiều cuối tuần, sinh viên, công nhân viên chức từ SG trở về tỉnh BD rất đông. K không muốn đợi chuyến xe sau vì trời sẽ sập tối rất nhanh, đành phải vén áo dài, K nép vai mà chen lấn để leo lên cho bằng được phía sau đuôi xe đò. Biết là không còn ghế trống để ngồi đã đành rồi, mà ngay đến chổ đứng cho vừa hai bàn chân thôi, cũng đã..xa xỉ lắm! Ôm cặp táp ấp lên ngực bằng một tay, còn một tay, K phải nắm thật chặt vào thanh sắt trên trần chiếc xe đò. Người K như cái que xin xăm ở chùa ba ngày Tết, vừa bị lắc, vừa bị nhồi xóc thảm thương! Bỗng, có ai đó cầm cái cặp táp của K lay nhè nhẹ... Một chàng trai đang ngồi băng ghế bên hông K bỗng đứng lên, mĩm cười thật thân thiện, tay ra dấu mời K ngồi xuống. K ngượng nghịu ngồi xuống, và lén nhìn anh ta. Anh ta mặc áo chemise màu xanh nước biển nhạt, quần jean, tay xách nách mang các túi có vẻ rất nặng nề. Nhìn anh ta khổ sở đổi tay liên tục, Kim có chút cảm động, nhưng vẫn cố làm... lơ, mặt vẫn cố...lạnh lùng, và cố tình thật... nghiêm trang nhìn ra ngoài cửa sổ chiếc xe đò. K bỗng linh tính hình như có người đang lén quan sát mình, K quay phắt lại, bắt quả tang chàng ta đang nhìn chăm chăm vào...bàn chân mang đôi guốc quai nhung đen của mình. K bấu chặt ngón chân lại, cố dấu chân vào sâu trong lòng ghế, mặt K nóng ran lên...

Xe qua khỏi ty Cảnh sát là đến ngã ba của nhà Kim, người lơ xe đập rầm rầm vào thành xe, là dấu hiệu cho tài xế phải ngừng xe để thả người xuống. Chiếc xe đò cặp sát lề đường đất đỏ rồi dừng lại, bụi bốc lên đầy trời rồi bay loãng, nhạt dần đi. Ô hay! Anh ta đứng ngay sau lưng K, lúng túng, ngượng nghịu cười...  K  ngạc nhiên chỉ vài giây thôi, rồi bặm môi cố làm mặt người lớn thật nghiêm nghị, nàng băng qua đường, hướng về nhà mình thật nhanh.  Anh ta cũng băng qua đường theo K !... Đi bộ chỉ qua ba căn nhà là đến nhà của K. Nhưng K không muốn cho anh ta biết nhà mình, Kim không quẹo vào nhà, mà đi thẳng luôn về phía chợ BD. Đi gần đến chợ rồi mà hắn ta vẫn còn sau lưng. K nghĩ ra cách, bèn quẹo vào tiệm ...uốn tóc! Thế là chàng ta tỏn tè, đứng tần ngần bên ngoài một chút, rồi quay đầu về hướng ngược lại..

Thứ sáu tuần sau đó, Kim cũng đứng đón xe đò về nhà sau buổi chiều tan học. Xe cũng đông nghẹt, đuôi xe phều người ra như bụng bầu chín tháng của người đàn bà sắp sanh. Hôm nay có Th, cô bạn thân về chung với K để ghé nhà K mượn sách. Hắn ta lại xuất hiện khi xe đò đổ người xuống ngã ba. Sau khi băng qua đường, K đành phải mở cổng nhà, dắt Th vào trong sân. Và thật ngạc nhiên, hắn ta cũng mở cổng rào căn nhà ...đối diện và bước vào trong! Hắn nhìn K đầy ngạc nhiên, và K cũng thế... Ơ hay! Té ra là hàng xóm mà bao lâu nay K nào biết...

Từ đó, hầu như mỗi chiều thứ sáu, khi tan học lúc năm giờ chiều về, leo lên xe đò, Kim mới ̣để ý "ông hàng xóm" của mình cũng thỉnh thoảng từ SG về chung chuyến, rồi cùng xuống xe chung với K. Kẻ đi trước, người lẽo đẽo theo sau khúc đường chỉ hai, ba trăm mét thôi, không ai nói với ai một lời.... Lạ hơn hết, anh Ba của K, một hôm bỗng đèo chàng hàng xóm này từ SG về nhà bằng chiếc Honda 67 của anh, trước cặp mắt kinh ngạc của K. Té ra, họ học chung đại học Khoa học ở SG....

Anh H từ đấy thỉnh thoảng đi về chung xe Honda với anh Ba, lại còn tập tành đi đánh tennis với ba của Kim. Anh đã lấy lòng cả nhà của K, của ba K, một người thật khó tánh nổi tiếng cả tỉnh nhỏ này, và dỉ nhiên, anh cũng đã lấy lòng cả cô bé mười sáu, bắt đầu biết nhớ nhung, xao xuyến...

                    ☆

Cách Tết chỉ mấy ngày, anh bấm chuông nhà Kim khi không có ai ở nhà cả. K bước ra cỗng, ngượng nghịu nhìn anh. Anh cũng thế, trìu mến nhìn K. Trong tay anh cầm một bức thư trao cho K, và nói:

--"Anh phải đi Mỹ gấp ngày mai, anh sẽ về khi xong việc. Có lẽ chỉ độ một tháng hơn... Và có lẽ, ...có lẽ...,..anh.... anh... sẽ..nhớ…, sẽ nhớ ... cô tiểu thư của anh vô cùng..."

Đã hơn tháng nay, Kim liên tục nhận thư anh H mỗi tuần. Anh H cho biết, anh Cả đã cưa chân vì xương chân bị dập. Anh phải săn sóc anh Cả, tập cho anh ấy đi bằng nạng, xe lăn, và an ủi anh ấy rất nhiều. Anh  quyết định sẽ về lại VN ngày 5 tháng 5/1975 nếu không có gì thay đổi. Cuối thư, những dòng mực xanh của anh luôn làm tim K rung động. Anh viết...

... "anh nhớ em lắm, nhớ mắt nhớ mũi... nhớ hàng mi hàng mày, nhớ từng sợi tóc mai, nhớ chiếc răng khểnh với miệng cười chúm chím, nhớ dáng em ngồi sau bức rèm xanh, nhớ đôi guốc gỗ với những ngón chân nuột nà của em.. Anh mong về lại VN lắm để được nắm chặt lấy tay em, cô bé tiểu thư của anh..."

                    ☆

  Biếu bánh chưng cho người bạn của mẹ  xong, Kim phải về ngay để ba K lấy chiếc xe Honda này đi làm. Chạy xe lên con dốc và bẻ tay lái ôm cua cong theo Quốc lộ 13, ngang qua ty Cảnh sát, cách nhà K chỉ vài trăm mét, mắt K ríu lại, đầu nhức băng băng, sao bỗng dưng K nhớ đôi mắt trìu mến, nhớ giọng Bắc kỳ trầm ấm của anh chi lạ...

 Bỗng, một người đàn ông mặc chiếc áo sơ mi trắng toát ở đâu xuất hiện ngay trước mũi xe Honda của Kim. Giật cả mình, K lạng nhanh tay lái tránh ông ta, vì xe đang ôm đường cong, thắng xe sẽ té ngay, nhưng không kịp nữa... Cái tay lái bên phải của K "khều" nhẹ vào người ông ta. Ông ta té nhào vào ngay cái cuộn rào kẽm gai của ty Cảnh Sát...

Kim  lật đật dừng xe lại, vội vàng đở ông ta đứng lên, xin lỗi ông luôn miệng. Thật khủng khiếp quá, mặt và cánh tay phải của ông bị rào kẽm gai móc sâu vào da thịt, máu cứ tươm từng giọt, lăn xuống cổ... Chiếc áo sơ mi trắng toát nhuốm đỏ toàn là máu... K run lẩy bẩy vì sợ hãi, cô tiểu thư đã gây ra tai nạn và làm người ta bị thương ngay sáng sớm ngày 30 Tết....

--- Thế này thì chết tôi rồi, sao ăn Tết được nữa? Cô nhắm mắt nhắm mũi chạy xe à?! Tôi đang chờ xe đến để đưa tôi ra trực thăng về Huế ngay bây giờ. Giờ làm sao đây...

--- Cháu xin lỗi chú..., cho cháu xin lỗi chú... Nhà cháu gần đây thôi, cháu chở chú về nhà băng bó rồi chở chú ra bãi trực thăng ngay, nhé chú...

Ông ta đồng ý và leo ra phía sau lưng để Kim chở về nhà. Ba K cũng đã nai nịt, caravate chỉnh tề vì hôm nay sẽ chúc Tết ông Tỉnh trưởng, vì là ngày làm việc cuối năm ở Tòa Hành Chánh tỉnh Bình Dương, các nhân viên của ba cũng sẽ chúc Tết ba K..

Cả nhà Kim xúm lại lo băng bó cho ông ta. Ông là đại úy Cảnh sát ở ty CS tỉnh BD, đang chờ xe jeep đến để chở ông ra sân bay về Huế ăn Tết. Ông xem đồng hồ và chặt lưỡi luôn miệng. K thật buồn vì đoán là ông sẽ bị trễ chuyến đi. Ba K xin lỗi ông luôn miệng. Mẹ của K thì rầy K không ngớt... Chưa bao giờ K cảm thấy mình tội lỗi như hôm ấy... Ông đại úy rời nhà cùng ba K ngay sau đó độ 15'. Và khi tan tiệc ở tòa Hành Chánh tỉnh về, ba K buồn bã nói, ông đại úy phải đi xe lửa về Huế vì trễ trực thăng...


Tháng Tư đến với những tin tức khủng khiếp dập dồn. Nhưng, lại có một tin rất lạ làm Kim thật vui, bớt đi sự áy náy, dày vò lương tâm rất nhiều: ông đại úy Cảnh sát mà K " khều" ông té rách mặt ngày 30 Tết, rồi bị trễ chuyến bay, đã đến nhà thăm và... cám ơn K! Thật lạ, chiếc trực thăng chở các cảnh sát cao cấp về Huế đã bị Việt Cộng bắn trúng, nổ cháy trên không trung. Không ai thoát chết cả, ngoài ông ta...


Ngày 30/4/75, ba K cũng như toàn dân cả miền Nam VN, bắt ghế ngồi sát cái radio to kềnh, lắng nghe tin tức, nghe các thông tin về các trận chiến. Các anh chị em K cũng thế, ruột gan rối bời, đứt đoạn... K lặng lẽ khiêng cái va li đem cất lên lầu, cất nó đi như cố cất giấu nỗi buồn, nỗi thất vọng tận cùng theo từng bản tin tức chiến cuộc đọc trên radio... Cái va li mỏi mòn  chờ passport, chờ chữ ký của chính ông cậu, mà ông đang làm Tổng trưởng bộ...  cấp cho. Thật khó quên giây phút ông đã nghiêm mặt, cao giọng rầy:

-- " Tôi còn ở đây mà! Người đi phải là tôi, mà tôi còn ở đây mà.." 

Ngoài đường, có một anh lính trẻ ôm súng, mặc quần áo biệt động quân bê bết bụi đỏ, ngừng lại trước cổng nhà và xin K một ly nước lọc. Qua khung cửa sổ, anh thấy ba của K đang ngồi nghe radio. Anh hỏi, có thể cho anh được nghe radio cùng không.... K lấy thêm một cái ghế, đặt cạnh ba mình. Một già một trẻ, im lặng, đau khổ, lắng nghe ông Dương văn Minh tuyên bố đầu hàng, cái giờ phút tan nát cuối cùng...

Trên radio, người ta bảo các anh lính phải vất súng ra trình diện ngay tức khắc. Anh lính trẻ ôm mặt khóc mùi mẫn. Anh bảo, anh đã anh dũng chiến đấu và đi bộ từ Bình Long về đây, sao lại đầu hàng....

Ba Kim giấu cặp mắt đỏ hoe, đi lên lầu lấy cho anh một cái áo sơ mi màu xanh nước biển, và một cái quần Tây màu xám cho anh mặc, thay đôi ủng của anh bằng đôi dép hai quai. Ba còn nhét túi cho anh ít tiền để mua vé xe đò về quê, nghe nói nhà anh ở miền Tây. Có lẽ ông thấy thương anh vì anh chỉ trạc tuổi anh Ba của K thôi. Nhưng anh Ba của K trông công tử bao nhiêu, thì anh lính này trông phong trần, dạn dày gió sương bấy nhiêu...

Người ta đi đứng như chạy. Tiếng súng lác đác xa xa rồi im bặt. Ai nấy vội vàng về nhà... Mọi người nhốn nháo... K  lặng lẽ rút vào phòng chết lặng...

Chợt, có vài tiếng súng nổ chát chúa ngoài ngã ba Xuân Hiệp, đầu ngõ nhà Kim. K chẳng màng chi, cũng chẳng tha thiết gì... Ba má và các anh chị em K vẫn ôm lấy cái radio, rồi mở TV xem đường sá SG hỗn loạn, nháo nhào với những đoàn xe tăng mang những gương mặt ngốc nghếch, những má hóp, răng hô, những đôi mắt thâm quầng... đang ngơ ngác, ngây ngô ngắm nhìn chung quanh...

Lại có thêm một tiếng súng thật lớn nữa gần sát nhà K. "Hòa bình" rồi mà, sao lại còn tiếng súng? K bước ra balcony trên lầu, lấy cái ống nhòm của chị Hai mình gửi từ Nhật về cho gia đình, xem chuyện gì đang xảy ra. Một ít người dân đứng gần một xác người. K zoom ống nhòm lại gần hơn để nhìn cho kỹ. Không phải xác một người, mà có đến hai thi thể nằm khá gần nhau. Máu tuôn ướt đỏ tươi... . Một người nằm sóng soài với chiếc áo sơ mi trắng toát... Một người mặc chiếc áo sơ mi xanh nước biển, đôi dép hai quai tuột ra khỏi chân. Và cái quần màu xám... Ồ!  Anh lính, anh lính mới ra khỏi nhà K....

K phóng xuống lầu, xỏ chân thật nhanh vào đôi guốc dông, chạy băng ra ngoài ngã ba, nơi hai thi thể nằm sóng soài đẫm máu cách nhau chỉ độ mười mét. Anh lính đã tự bắn vào ngực, máu đỏ vẫn còn đang rĩ ra ướt đẫm chiếc áo sơ mi xanh của ba K tặng cho anh. Mắt anh khép lại vĩnh viễn, không có một lời từ giã người yêu, cha mẹ, anh em...  

K chết lặng, tim nhảy bình bình, ngực nặng chình chịch. Lòng đầy ắp nỗi bàng hoàng, K thẫn thờ bước theo đám đông qua bên kia đường, đứng xa xa nhìn cái xác chết thứ nhì.. Xa độ dăm mét, K thấy thi thể của một người mặc áo trắng quần xanh navy. Máu từ đầu, từ ngực của ông loang ra cả vũng to. Nghe người dân đứng gần K nói, ông là cảnh sát đặc biệt trong Ty Cảnh Sát. Khi vừa tuyên bố đầu hàng, ông đã bị hai tên Việt cộng mặc bà ba đen, mang dép râu, rượt ông chạy từ ty cảnh sát đến đây. Họ bắn ông mấy phát, rồi bỏ xác ông lại. Sau khi thấy cảnh ông cảnh sát kia bị rượt bắn, chỉ 5' sau đó, anh lính cũng quyết định tự bắn vào ngực mình!

Linh tính cho thấy ông là người quen, tim Kim rđập như trống vỗ. Lấy hết can đảm, K đến nhìn thật kỹ gương mặt của ông. Tuy máu từ đầu của ông ướt đẫm mặt và tóc, nhưng K vẫn nhìn ra cái sẹo ở trên gò má của ông, cái sẹo mà K đã gây ra cho ông mới hơn một tháng trước thôi...

                     

Chợt có ai ôm nhẹ vai K. K giật mình quay đầu lại nhìn, là vú Năm của anh H. Vú nói nho nhỏ bên tai K:

- Hôm qua thằng H phoned vú, nó có hỏi thăm cháu và gia đình của cháu nhiều lắm. Nó đòi mua vé máy bay về VN ngay tức khắc mà vú không cho. Vú đã bảo nó, giờ tình hình VN đang lộn xộn lắm, đợi thêm thời gian nữa xem sao. Nếu Cộng Sản mà vô chiếm miền Nam, phải ở luôn bên ấy với thằng Cả, không nên về lại ...đây........

                      ☆

 Vú Năm nói gì-gì nữa đó, mà tai của Kim như ù, mắt K bỗng cay xè... K cúi đầu xuống, quay mặt đi chỗ khác để giấu hàng nước mắt chực trào ra. Những ngón chân của K bấu thật mạnh xuống đôi guốc để lấy bình tĩnh lại. Các móng chân tê tái, xanh xao, như cố vùng vẫy ra khỏi cái quai guốc mộc chật chội. Ngực của K tựa như tấm gương với những rạn nứt ngang dọc, rồi vở ra từng mảnh, đâm thật sâu vào hồn, ngay đúng cái ngày đất nước không còn chiến tranh nữa: ngày hòa bình đầu tiên trên quê hương ...


Tháng Tư 2020


Kim Chi

 

Ý kiến bạn đọc
02/05/202016:05:15
Khách
" Hôm qua thằng H phoned vú, nó có hỏi thăm cháu và gia đình của cháu nhiều lắm."
Nhà ở BD trước năm 1975 có điện thoại và người vú biết tiếng Anh " Chắc chắn là một gia đình có ...nhiều của cải
Gửi ý kiến của bạn
Vui lòng nhập tiếng Việt có dấu. Cách gõ tiếng Việt có dấu ==> https://youtu.be/ngEjjyOByH4
Tên của bạn
Email của bạn
)
Theo số liệu của Cục Thống kê Dân số Hoa Kỳ, năm 1990 có 1.000 người Việt ở St. Petersburg và 600 ở Tampa. Đến nay con số lên đến 21.000 cho toàn vùng Vịnh Tampa, gồm các thành phố Pinellas Park, St. Petersburg, Tampa, Largo, Clearwater. Một số làm việc cho các hãng xưởng, nhiều người làm móng tay. Có người đi câu, lưới cá về bán hay buôn bán rau trái.
Dù chưa đến tuổi nghỉ hưu, nhưng con cái đã lớn, tài chánh gia đình không còn là nỗi lo, Nàng quyết định đi làm volunteer tại một Nhà Già (Retirement Home). Lúc đầu, nàng muốn làm chỗ Nhà Già dành cho người Việt để Nàng được trò chuyện lắng nghe tâm tình của những “cư dân”, nhưng nơi đó khá xa, ông xã khuyên nàng chọn làm chỗ gần nhà, chỉ có 3 blocks đường đi bộ, người Tây họ cũng có những nỗi lòng, những câu chuyện đời để cần người chia sẻ.
“Ngày nào em cũng nhắc mà anh cứ quên hoài. Rán uống thuốc cho mau hết bịnh,” cô chưa kịp dứt lời thì một tiếng sủa bung ra cùng lúc với cái gạt tay hung hãn, “Hết cái con mẹ cô ấy!” Ly nước tay này, lọ thuốc tay kia cùng lúc bật khỏi tay cô, văng xuống nền xi măng, ném ra một mảng âm thanh chát chúa. Cái ly vỡ tan. Nước văng tung tóe, những mảnh thủy tinh văng khắp chung quanh, vạch những tia màu lấp lánh. Không dám nhìn vào hai con mắt đỏ lửa, cô cúi đầu dán mắt vào vũng nước loang loáng, vào những viên thuốc vung vãi trên nền nhà. Những viên thuốc đủ màu làm cô hoa mắt (viên màu vàng trị đau, viên màu đỏ an thần, viên màu nâu dỗ giấc ngủ, cô nhớ rõ như thế...) Một viên màu đỏ lăn tới chân cô.
Tôi định cư tại San Diego đã ngoài bốn mươi năm qua. Vùng đất hiếm hoi khó có nơi nào sánh được: bởi chỉ nội trong một ngày lái xe quanh quẩn, người ta có thể đi từ biển lên núi, từ rừng xanh đến sa mạc, thưởng ngoạn đủ đầy hương sắc của đất trời. Sáng sớm thong dong bên vịnh Mission, mặt nước yên như tờ, hàng cọ in bóng trên nền sương mỏng. Trưa ghé Julian, nhâm nhi ly cà phê hay lát bánh táo giữa tiết trời lành lạnh và màu xanh thăm thẳm của rừng thông. Chiều về, con đường tới Borrego mở ra vùng sa mạc hoang vu, xương rồng rải rác trên nền đá đỏ. Suốt dọc hành trình đâu đó hiện ra vườn cam, vườn bơ, đồng nho trĩu quả giữa thung lũng nắng chan hòa. Cảnh vật thay đổi không ngừng, khi mộc mạc, lúc rực rỡ, nhưng vẫn hài hòa như một bản nhạc êm dịu của đất trời. Mỗi lần lái xe ngang qua, tôi cảm thấy mình như được nối lại với nhịp sống của đất, và lòng bỗng nhẹ nhàng lạ thường.
Nhà kho Walmart ở ngoại ô Dallas chiều 24 tháng 12 lạnh như cái tủ đông bị quên đóng cửa. Đèn neon trên trần sáng trắng, lâu lâu chớp một cái như mệt mỏi. Mùi nhựa mới, mùi carton ẩm và tí mùi dầu máy trộn lại với nhau, cảm thấy nghèn nghẹn như cổ họng khi nuốt tin xấu. Tôi đứng giữa hai dãy kệ cao ngất, tay cầm clipboard, tay kia nhét sâu trong túi áo khoác xanh có logo Walmart. Đồng hồ trên tay: 5:17 PM. Giáng Sinh, Walmart đóng cửa sớm lúc 6 giờ. Nếu rời đúng giờ, chạy bốn tiếng, trừ chút kẹt xe, tôi sẽ về đến Houston khoảng mười, mười rưỡi. Trễ, nhưng vẫn còn kịp thấy tụi nhỏ mở quà.
Khi những ngày tháng cuối của một năm đang dần hết, chúng ta thường có lúc bồi hồi nhớ về cố hương, về mảnh đất chôn nhau cắt rốn, hoặc nơi đã in dấu nhiều kỷ niệm đã qua trong đời. Và tôi cũng vậy, xin được nhớ về Gò Vấp, nơi có địa danh Xóm Mới, vùng ngoại ô không xa Sài Gòn, được nhiều người biết đến như vùng đất với nhiều dân Bắc kỳ di cư, nổi tiếng là khu Xóm Đạo, đã từng là nơi sản xuất pháo cùng với món thịt cầy (mộc tồn) lừng danh.
Ông từ người Papua New Guinea đón cha xứ mới người Việt Nam trước cổng nhà xứ. Dáng người ông từ khoảng chừng 30, khuôn mặt PNG nâu nâu đậm nét đăm chiêu, ánh mắt ẩn hiện nét hồi tưởng. Khi nhìn thấy cha xứ mới đang kiên nhẫn đứng đợi dưới mái hiên nhà xứ, nụ cười xuất hiện trên môi ông từ để lộ hàm răng trắng đều thường thấy nơi người bản xứ. Nhưng nụ cười ấy vụt tắt khi ông mở cửa, mời cha xứ lên xe. Ông từ nhanh chóng quay về lại trạng thái khô khốc khi chiếc xe cũ lăn bánh nhọc nhằn trên con đường đá sỏi gập ghềnh. Sau vài câu trao đổi xã giao ngắn gọn, ông từ lại chìm vào trạng thái im lặng. Thời gian trôi qua, năm phút rồi mà vẫn không ai nói thêm một lời nào. Cuối cùng cha xứ lên tiếng,
Giáo Sư Dương Ngọc Sum, với tôi, là hình ảnh tiêu biểu, đáng kính từ nhân cách, hiếu học, luôn luôn cởi mở, tính tình hòa nhã, thân thiện với mọi người. Ông định cư tại Hoa Kỳ theo diện H.O 3 vào tháng 7 năm 1990 (trước tôi một tháng, H.O 4) và cũng trải qua những giai đoạn thăng trầm trong tháng ngày tị nạn. Nhân dịp kỷ niệm Lễ Thượng Thọ 90 tuổi của GS Dương Ngọc Sum, nhà giáo và nhà văn, nhà thơ Dương Tử, viết những dòng về ông
Mấy chị em tôi chia nhau mua nhiều loại báo: Làng Văn, Thế Kỷ 21, Văn, Văn Học… chuyền tay nhau đọc. Tôi “quen” Thế Kỷ 21 đã lâu, nhưng chỉ là quan hệ... đơn phương. Vào những năm 90 của thế kỷ trước, tôi gởi bài đến tờ báo Măng Non, sau này đổi thành Văn Nghệ Trẻ của nhà văn Ngô Nguyên Dũng ở Tây Đức. Mãi năm 2003, tôi mon men vượt đại dương, tìm đến Làng Văn Canada. Được thời gian ngắn, anh Ngô Nguyên Dũng cho biết, báo Làng Văn phải đình bản, vì những khó khăn về tài chánh. Duyên văn nghệ của tôi với Làng Văn chưa kịp “bén” đã chấm dứt. Nghe chị Hoàng Nga “mách nhỏ”, tôi gởi bài đến Văn Học. Có lẽ địa chỉ hotmail của tôi bị nhầm là thư rác, junkmail, điện thư bị trả lại với lý do không giao thư được. Tôi vẫn tiếp tục viết, xếp trong “tủ”, lâu lâu đem ra đọc. Mỗi lần đọc, dặm thêm chút “mắm muối”.
Tôi học được cụm động từ “đi lăng quăng” của bố Sỹ vào những ngày còn học tiểu học. Sau giờ tan trường hay vào cuối tuần, thỉnh thoảng bố lại hỏi mấy thằng con trai: “Có đi lăng quăng không?” Dĩ nhiên là có rồi! Ngồi ở thùng xe phía sau chiếc Daihatsu, chúng tôi theo bố đi giao sách ở những tiệm sách, sạp báo ở trung tâm Sài Gòn. Cũng có khi chỉ là ra một công viên, chúng tôi được chạy nhảy, trong khi bố ngồi trên xe viết lách. Không rõ có bao nhiêu tác phẩm của Doãn Quốc Sỹ được viết trong hoàn cảnh này. Rồi cụm từ “đi lăng quăng” trở lại sau gần một nửa thế kỷ. Ở căn nhà Lampson thành phố Garden Grove, mỗi chiều tôi đi làm về ghé qua, bố đã ngồi đợi trước cửa. Thấy tôi đến, bố hỏi ngay: “Có đi lăng quăng không?” Thế là hai bố con bắt đầu hành trình “lăng quăng” đúng nghĩa, qua những khu dân cư ở gần nhà. Đi không có phải là để đến một nơi chốn nào đó. Đi chỉ để mà đi, để hai bố con có thì giờ ngồi bên nhau trò chuyện. 50 năm trước, bố chở con đi; 50 năm sau đổi ngược lại.
Buổi sáng cuối cùng ở Chamonix im lặng lạ thường. Suốt đêm qua, tôi đã để cửa sỗ mở toang, nên khi giựt mình thức dậy, ánh sáng trong suốt của núi tràn đầy phòng. Tấm mền len và drap giường trắng lóa như được phủ lân tinh. Không một tiếng động nào từ dưới đường phố vọng lên. Chỉ có hơi lạnh. Tôi nằm co ro và nghĩ đến ly cà-phê đen. Mùi thơm sẽ bốc lên cùng hơi nóng, rồi tan dần vào không khí. Giống như ký ức. Đôi giày đóng đầy đất bùn và gậy trekking đã xếp gọn gàng trong bao duffle cùng với áo quần đi núi từ đêm hôm qua. Chúng nằm bên cửa, sẵn sàng lên đường. Bên ngoài cửa sổ, rặng núi Mont Blanc vẫn kia, vẫn vĩ đại, vẫn trùng điệp, vẫn lặng lẽ xa xăm. Tôi nghĩ đến 11 ngày vừa qua và cảm thấy buồn buồn, làm như có điều gì tôi đã đánh mất, hay đã để quên trên ngọn núi kia, ở đâu đó, trong quãng đường dài tôi đã đi.
Năm nào cũng vậy, tháng 7 tháng 8, mùa mưa, mùa lũ lụt lại về trừng phạt quê hương Việt Nam. Từ rất xa xôi, người Việt khắp nơi thấp thỏm buồn rầu và lo sợ cho cảnh ngập lụt, bão tố hoảng loạn ở nhà, không riêng chỉ miền Trung mà cả miền Nam cũng lụt, miền Bắc và Bắc trung phần bị càn quét dữ dội do bão Bualo, rồi kế đến là bão Matno. Miền Bắc và cả thủ đô Hà Nội mưa bão trước chưa kịp khô, lại ngập nước, đường phố hóa thành sông do vỡ đập nước Lạng Sơn, nước sông dâng cao đỉnh điểm, tại thành phố còn có một số tổ chức cứu trợ, nhưng kẹt là ở các tỉnh miền cao, nước lên quá mau, đa số dân cư phải leo vội lên trú trên những mái nhà cao hơn. Cũng tại xả nước các đập thủy điện nữa v.v…


Kính chào quý vị,

Tôi là Derek Trần, dân biểu đại diện Địa Hạt 45, và thật là một vinh dự lớn lao khi được đứng nơi đây hôm nay, giữa những tiếng nói, những câu chuyện, và những tâm hồn đã góp phần tạo nên diện mạo văn học của cộng đồng người Mỹ gốc Việt trong suốt một phần tư thế kỷ qua.
Hai mươi lăm năm! Một cột mốc bạc! Một cột mốc không chỉ đánh dấu thời gian trôi qua, mà còn ghi nhận sức bền bỉ của một giấc mơ. Hôm nay, chúng ta kỷ niệm 25 năm Giải Viết Về Nước Mỹ của nhật báo Việt Báo.

Khi những người sáng lập giải thưởng này lần đầu tiên ngồi lại bàn thảo, họ đã hiểu một điều rất căn bản rằng: Kinh nghiệm tỵ nạn, hành trình nhập cư, những phức tạp, gian nan, và sự thành công mỹ mãn trong hành trình trở thành người Mỹ gốc Việt – tất cả cần được ghi lại. Một hành trình ý nghĩa không những cần nhân chứng, mà cần cả những người viết để ghi nhận và bảo tồn. Họ không chỉ tạo ra một cuộc thi; họ đã và đang xây dựng một kho lưu trữ. Họ thắp lên một ngọn hải đăng cho thế hệ sau để chuyển hóa tổn thương thành chứng tích, sự im lặng thành lời ca, và cuộc sống lưu vong thành sự hội nhập.

Trong những ngày đầu ấy, văn học Hoa Kỳ thường chưa phản ánh đầy đủ sự phong phú và đa dạng về kinh nghiệm của chúng ta. Giải thưởng Viết Về Nước Mỹ thực sự đã lấp đầy khoảng trống đó bằng sự ghi nhận và khích lệ vô số tác giả, những người đã cầm bút và cùng viết nên một thông điệp mạnh mẽ: “Chúng ta đang hiện diện nơi đây. Trải nghiệm của chúng ta là quan trọng. Và nước Mỹ của chúng ta là thế đó.”


Suốt 25 năm qua, giải thưởng này không chỉ vinh danh tài năng mà dựng nên một cộng đồng và tạo thành một truyền thống.
Những cây bút được tôn vinh hôm nay không chỉ mô tả nước Mỹ; họ định nghĩa nó. Họ mở rộng giới hạn của nước Mỹ, làm phong phú văn hóa của nước Mỹ, và khắc sâu tâm hồn của nước Mỹ. Qua đôi mắt họ, chúng ta nhìn thấy một nước Mỹ tinh tế hơn, nhân ái hơn, và sau cùng, chân thật hơn.

Xin được nhắn gửi đến các tác giả góp mặt từ bao thế hệ để chia sẻ tấm chân tình trên các bài viết, chúng tôi trân trọng cảm ơn sự can đảm của quý vị. Can đảm không chỉ là vượt qua biến cố của lịch sử; can đảm còn là việc ngồi trước trang giấy trắng, đối diện với chính mình, lục lọi ký ức đau thương sâu đậm, và gửi tặng trải nghiệm đó đến tha nhân. Quý vị là những người gìn giữ ký ức tập thể và là những người dẫn đường cho tương lai văn hóa Việt tại Hoa Kỳ.

Với Việt Báo: Xin trân trọng cảm ơn tầm nhìn, tâm huyết, và sự duy trì bền bỉ giải thưởng này suốt một phần tư thế kỷ.
Khi hướng đến 25 năm tới, chúng ta hãy tiếp tục khích lệ thế hệ kế tiếp—những blogger, thi sĩ, tiểu thuyết gia, nhà phê bình, nhà văn trẻ—để họ tìm thấy tiếng nói của chính mình và kể lại sự thật của họ, dù đó là thử thách hay niềm vui. Bởi văn chương không phải là một thứ xa xỉ; đó là sự cần thiết. Đó là cách chúng ta chữa lành, cách chúng ta ghi nhớ, và là cách chúng ta tìm thấy nơi chốn của mình một cách trọn vẹn.

Xin cảm ơn quý vị.

NHẬN TIN QUA EMAIL
Vui lòng nhập địa chỉ email muốn nhận.