Hôm nay,  

Sapa, Bàn Tay Nhỏ

16/12/202218:29:00(Xem: 4866)


sapa

Trẻ thơ ơi, xin đến cùng tôi

Chia hạt cơm rơi, hay bát nước đầy

Cùng ngủ ven sông, hay gối bụi cây…

(Tâm Ca, Phạm Duy)

           

Tôi gặp em một sáng mùa đông, khi tuyết mơ màng rơi và gió hắt hiu lạnh của một ngày lễ trang trọng: Giáng Sinh. Em chen lấn trong đoàn hướng dẫn du lịch. Tôi không để ý, cho đến khi em nắm tay tôi lay lay, ngước đôi mắt ấu thơ nhìn, như quen biết nhau đã từ lâu lắm. Tôi nhận ra mặt em sáng rỡ dù lem luốc với mái tóc bù rối, không lược và chắc là cũng chẳng có gương soi.

Tiếng nói, đôi khi đã không còn mang ý nghĩa gì, tôi nắm bàn tay em lạnh giá mà rùng mình, tôi muốn ẵm em để sưởi ấm, khi thấy tuyết mỏng rơi trên tóc em một màu trắng xoá.

 

Em không nói tiếng Việt, tôi chẳng biết tiếng Dao. Thật thà, giơ hai bàn tay nhỏ xíu em cho tôi hiểu em lên bảy. Chạy vội về hotel tôi tìm thêm áo ấm, jacket tôi choàng lên vóc dáng em bé nhỏ, dài thậm thượt trông vừa tội nghiệp vừa rất dễ thương.

 

Đêm qua tuyết rơi, Sapa lạnh hơn mùa đông của California. Dù đã lo xa mang đủ mọi thứ khăn choàng, áo ấm, tôi vẫn run theo từng cơn gió se sắt lạnh của vùng núi cao. Chương trình sáng nay, đoàn chúng tôi sẽ đi thăm thung lũng Mường Hoa. Mường Hoa, cái tên nghe thơ mộng với hoa anh đào đang chớm nở, thắm hồng và rực rỡ.

 

Em lẽo đẽo, lén lút đi với tôi cùng đoàn người rộn ràng, nói cười qua đủ mọi thứ ngôn ngữ.

Chỉ có em và tôi, lặng im suốt những chặng đường dài. Thung lũng dốc, sâu, vòng vo qua nhiều con đường đất trơn ướt. Sống quen ở thành phố, thiên hạ rón rén từng bước đi, và tôi cũng dò giẫm gót chân theo. Em đứng đợi, đưa ra đôi bàn tay bé xíu, lẫm chẫm dắt tôi qua những vũng nước nhỏ, những khe đất loanh quanh. Em sợ tôi té ngã, dù tôi nhanh nhẹn với những bước chân dài.

 

Tuổi thơ em,

Tôi phải ẵm, phải bồng

Cớ sao em?

Đưa bàn tay nhỏ

Dắt díu tôi qua nhiều con phố

Dật dờ.

Những suối, những truông

(LCG)

 

Tôi tách rời đoàn du khách, về nhà theo em. Nhà. Dù đẹp như dinh thự hay chỉ là một túp lều nhỏ, tự nó đã ấp ủ đầy ý nghĩa của những ngọt ngào, yêu thương và ấm áp. Nhà em lạnh, tối âm u, dù chiều chưa tắt nắng. Chút khói thơm từ bếp lửa cho tôi biết “nhà” đang sửa soạn bữa cơm chiều. Ánh lửa hắt ra từ bếp hồng, đỏ ấm áp trên những khuôn mặt hiền hòa, đang ngồi sưởi cho bớt lạnh những đôi tay. Không ai nói một câu tiếng Việt nào đã làm tôi lúng túng, dù chỉ là vài ba câu xã giao. Tôi cúi đầu chào như một lễ nghi không thể thiếu tới hết mọi người. Ba Mẹ, Ông Bà Nội, thêm Ông Bà Ngoại, vài ba con nít… Rất đông người sống lúp xúp trong mái tranh nghèo nhỏ bé.

Họ rất vui khi líu lo cùng tôi, dù chẳng ai hiểu ai một chút gì. Rất khó khăn tôi loay hoay vẽ trên giấy, xin phép họ cho em ở cùng tôi đêm nay. Một đêm Noel lạnh giá. Rất lịch sự, họ mời tôi ở lại cùng ăn tối. Tôi uống với họ chút rượu cần, loại cay cay nhạt nhạt, rượu rót tràn như nước suối trong chén nhỏ. Tôi ráng uống dù vị đắng làm cho đôi môi tê dại. Thêm khói bếp mịt mù, đã làm mắt tôi cay nồng như xoa ớt.

 

sapa 1
Nhà thờ Đá, Sapa.

 

Nhà thờ “Đá”, ngay trung tâm thành phố Sapa, đêm nay đông đầy những giáo dân. Vang vọng trong không gian, là rộn rã những bài thánh ca quen thuộc. Đèn sáng giăng khắp phố cho tôi nhớ lại những Giáng Sinh tấp nập của Sài Gòn năm xưa. Những đêm mặc áo đẹp, theo Ba Mẹ, đi dự Thánh Lễ ở nhà thờ Đức Bà.

 

Tuổi nhỏ tôi được nuông chiều nên nhõng nhẽo. Mười hai tuổi, tôi vẫn nằm lăn ra khóc ăn vạ, bắt đền. Vẫn hay dỗi hờn vô lý rồi bướng bỉnh nhất định không ăn cơm, chờ cho đến khi Mẹ dỗ dành, năn nỉ, có khi phải thêm cả những lời hăm dọa đòn roi... Nhớ về những ngày thơ ấu cũ, tôi chợt bóp nhẹ tay em như một lời xin lỗi. Tôi đã mắc nợ em, khi được quá nhiều những ân sủng của đời… Mà sao đôi khi tôi vẫn còn thở than, trách oán?

 

Vậy, còn những cuộc đời như em trên khắp cùng đất nước, khắp một quê hương lầm than, rách rưới. Các em đã có bao giờ than thở, và có được quyền oán trách với ai không? Phản ứng từ một sự xót thương, tôi cúi xuống ngả đầu trên tóc em. Tôi hít hà cái mùi chua nồng một cách thương yêu. Tóc em như còn có cả cái hương ủ ê của đất, thêm với mùi âm ẩm, dãi dầu của những nắng cùng mưa.

 

Chúng tôi bước vào ngôi Thánh Đường trong tiếng thánh ca thanh thoát và xôn xao của một ngày lễ thiêng liêng.

 

*

 

Tôi đoán đây là lần đầu tiên em bước vô một khách sạn. Em vui với bình hoa tươi thắm, mọi ghế bàn trong phòng khách và ngay cả những miếng xà bông nho nhỏ, xinh xinh. Ṛụt rè em nằm trên sofa, cam tâm như đó là nơi em sẽ ngủ đêm nay Tôi ẵm em nằm bên cạnh, và cảm nhận ra nhiều vui thích trong đôi mắt lấp lánh, ngây thơ. Em chợt líu lo hát, âm thanh bé bỏng, véo von. Tôi không hiểu gì, nhưng tưởng tượng ra em đang nói lên cùng thế giới. Nói về những ước ao nhỏ xíu, nhưng xa tắp, muôn trùng... Bàn tay em nhỏ bé, bao giờ mới vói được tới những ước mơ?

Tôi ôm em trong lòng, em cười rất tươi, nụ cười chan chứa hân hoan, và đầm ấm.

 

Em đã chẳng thao thức cùng tôi, đã chẳng thiết tha lắng nghe những bản nhạc Giáng Sinh vẫn còn lác đác, vọng lan man trên đường phố. Soãi dài tay, em chìm trong giấc ngủ. Tôi nhìn ngắm em như soi giọi lại tuổi thơ mình, một đời sống rất khác. Giật mình, lòng nhói đau khi mắt tôi nhìn ra đôi gót chân em nứt nẻ. Xót xa, tôi xoa nhẹ lên màu đen của những dấu ấn, những dấu vết tượng trưng cho một tuổi thơ nhọc nhằn, lam lũ. Nước mắt tôi rơi trên đôi gót chân em. Nước mắt giàn giụa, tưởng chừng như có thể tẩy trắng hết những vết đen, sâu và dài như ngàn lát dao cắt xuống. Tôi ngậm ngùi nhớ lại những bước nhỏ vô tội,  em đã tung tăng, đã bước thoăn thoắt cùng tôi sáng nay. Em chưa hiểu ra rằng, đôi gót chân nứt nẻ rồi đây, em sẽ phải giẫm đạp lên mọi thứ chông gai, và vướng víu với tất cả những tai ương đầy gay gắt, điên đảo của đời người.

 

Tuyết rơi và

 rơi

 Em có lạnh

 Xoa lên tóc

Thơm mùi đất ướt

Tôi hỏi em

Nhà, tận mãi đâu?

 

Sapa sáng nay

Lòng như than lửa

Từ biệt em

Tôi khóc thảm thương

Đã có bao lần, tôi trở lại

Khói chiều lam dẫn bước chân tìm

Nhớ tay nhỏ,

Ngày xưa, tóc ướt

Em ở đâu?

Mù mịt cánh chim.

[ LCG]

 

– LêChiềuGiang

Gửi ý kiến của bạn
Vui lòng nhập tiếng Việt có dấu. Cách gõ tiếng Việt có dấu ==> https://youtu.be/ngEjjyOByH4
Tên của bạn
Email của bạn
)
Trong thế giới nhiễu động hôm nay, khi nhịp tiện nghi càng tăng thì khoảng cách giữa con người và thiên nhiên dường như càng xa, tranh của Ann Phong như một nốt lặng giữa biến tấu thời đại, đưa người xem tìm lại chính mình giữa cơn quay cuồng của văn minh. Mời tham dự cuộc triển lãm: Ann Phong: Làm Hòa Với Trái Đất - Triển lãm: Making Peace with the Earth, 415 Avenida Granada, San Clemente, CA 92672, Thời gian: 15 tháng Giêng – 8 tháng Ba, 2026, Địa điểm: Casa Romantica Cultural Center and Gardens
Tôi có một số kỷ niệm với Miền Đông Hoa Kỳ. Nhớ những ngày cùng theo nhà thơ Giang Hữu Tuyên ôm báo dưới mưa tuyết lất phất. Nhớ những buổi chiều ngồi tới khuya ở nhà anh Ngô Vương Toại, một nhà báo nổi tiếng từ thơi sinh viên ở Sài Gòn vì bị bắn trên một sân khấu nhạc ngoài trời và cuối đời trở thành một nhà truyền thông nổi tiếng trên đài Á Châu Tự Do RFA. Tôi nhớ giáo sư Nguyễn Ngọc Bích, người cực kỳ uyên bác với vốn học và nghiên cứu, và cũng là người cực kỳ thơ mộng với các phân tích về thơ Việt Nam và quốc tế. Và nhớ tới họa sĩ Đinh Cường, người khi vừa mới tới định cư ở Hoa Kỳ là đã có những cuộc triển lãm sôi nổi.
Biết cụ từ lâu, nhưng chúng tôi không được vào lớp học của cụ, tuy vậy có nhiều lần thầy Nguyễn Đăng Thục, mời cụ thỉnh giảng ở đại học văn khoa Saïgon, chúng tôi đã được nghe những lời giảng giải, , những lời vàng ngọc của cụ, hôm đấy cụ nói về vấn đề “dinh tê”, là chỉ dậy cho thanh niên sinh viên tại sao lại có vấn đề dinh tê, là việc đi kháng chiến, rồi lại đổi ý về thành phố… đã lâu rồi, tôi vẫn nhớ lơ mơ là thầy giảng cặn kẽ từ đầu, từ ngôn từ… dinh là đi, là đi về (như trong câu: anh đưa nàng về dinh, vậy đó, vậy đó, phải đúng không, anh Nguyễn Viết Sơn?) còn tê là nhại theo chữ tây thời Pháp thuộc, ý nghĩa của chữ rentrée! Nếu tôi nhớ lơ mơ thì xin một chữ đại xá! Tại vì lâu quá lâu rồi.
William Shakespeare và Anne Hathaway thành vợ chồng vào năm 1582. Chàng mới mười tám tuổi, nàng hai mươi sáu và đang mang thai. Một năm sau, Susanna ra đời. Đến năm 1585, cặp song sinh Judith và Hamnet xuất hiện, khiến căn nhà nhỏ ở Stratford-upon-Avon đầy thêm tiếng trẻ. Trong khi Anne ở lại quê chăm con và giữ nếp nhà, Shakespeare phần lớn thời gian sống giữa London—cách Stratford gần trăm dặm—nơi ông theo đuổi sân khấu và chữ nghĩa. Những năm tháng ấy, ông vẫn đều đặn đi về, nhưng cuộc sống gia đình đa phần đặt trên vai Anne.
Nói đến thi ca “một thời” của Thầy thì khả năng nào để nói, chữ nghĩa nào để diễn đạt, và tư tưởng – tình cảm nào để thấu ý thơ. Thôi thì mình nói bằng tấm lòng chân thành, bằng chút ân tình quý kính mà Thầy trò một thời học tập, làm việc bên nhau. Do vậy, xin đừng bông đùa chữ nghĩa mà thất lễ. Tản mạn thi ca, người viết muốn nói đến vài ý thơ của Thầy đã rơi rớt đâu đó, ẩn núp dưới rặng chân mây, bên bờ vực thẳm, hay như là ủ mình nơi “không xứ” vượt thoát tử sinh của bậc Đại sĩ, mà hòa quyện với đời một thứ tình cảm thâm trầm, da diết của thi nhân.
LTS: Hòa Thượng Thích Tuệ Sỹ (1945-2023) là một học giả, nhà văn, nhà thơ, nhà phiên dịch Tam Tạng Kinh điển Phật Giáo của Việt Nam trong thời hiện đại. Thầy đã xuất bản hàng chục tác phẩm về Phật học, văn học và triết học. Thầy viên tịch vào ngày 24/11/2023 tại Chùa Phật Ân, Đồng Nai, Việt Nam. Việt Báo xin dành số báo đặc biệt kỳ này để tưởng niệm hai năm ngày Thầy viên tịch và cũng để tỏ lòng tri ân những đóng góp của Thầy cho nền văn hóa và văn học của Dân Tộc và Phật Giáo Việt Nam.
Với lòng kính cẩn và tri ân, xin được cùng hướng về vị Thầy chung của chúng ta: Hòa Thượng Thích Tuệ Sỹ, người đã một đời cống hiến cho sự nghiệp văn hoá, giáo dục và sự tồn vong của Chánh Pháp. Người là bậc Cao tăng, Thạc đức của Phật giáo Việt Nam. Người là hiện thân của Bồ-đề nguyện và Bồ-đề hành. Người là bậc Đại sĩ, bằng bi nguyện và hùng lực đã giữ vững con thuyền Đạo pháp trong lòng Dân tộc. Từ thuở thiếu thời, Người đã bộc lộ tài hoa, cốt cách và phẩm hạnh cao quý của Sa môn. Tuổi ba mươi đã phải khép lại những trang cảo thơm, lên rừng xuống biển, chịu lênh đênh cùng vận nước thăng trầm. Bản án tử hình không khiến Người dao động tâm tư, chỉ làm sáng thêm tinh thần “uy vũ bất năng khuất”. Tù đày và quản thúc không thể thay đổi được một người đã quyết tâm sống trọn vẹn với những giá trị mình đã lựa chọn.
Quán trọ là cõi tạm thế gian. Nẻo về là Niết-bàn lộ. Từ quán trọ đến Niết-bàn, nói xa thì muôn trùng vạn dặm của ba A-tăng-kỳ kiếp, mà nói gần thì chỉ cách nhau trong đường tơ kẽ tóc của một móng tâm. Tâm khởi động thì ở quán trọ. Tâm tịch lặng thì là Niết-bàn. Khi khởi tâm “nhớ nửa cung đàn” thì đang ở quán trọ. Nhưng hãy để ý chữ “nửa cung đàn” là cách ẩn dụ của nhà thơ Tuệ Sỹ. Nó diễn bày một cách tinh tế cảm thức siêu thoát của nhà thơ. Nhớ trọn cung đàn thì đó là thứ nhớ nhung bị vướng lụy của tình cảm phàm tình. Nhớ “nửa cung đàn” thì đó chỉ là dư âm lướt nhẹ qua tâm hồn rỗng lặng như cánh chim bay qua bầu trời xanh không để lại dấu vết gì. Thầy Tuệ Sỹ là người nghệ sĩ siêu thoát, như có lần nhà bình luận văn học Đặng Tiến đã viết về thơ của Thầy trong bài “Âm trầm Tuệ Sỹ”:“Thơ bao giờ cũng phản ảnh ba tính cách: môi trường xã hội trong lịch sử; ngôn ngữ trong những biến chuyển với thời đại; và tác giả, qua đời sống hàng ngày;
“Cụ tượng” – cái tên nghe vừa vụng, vừa ngang. Vụng, vì nó ngắt gọn một cách bất chấp quy phạm. Ngang, vì nó từ chối cả hệ thống gọi tên vốn dĩ đã quá đông đúc của nghệ thuật: nào “trừu tượng”, nào “biểu hiện”, nào “tối giản”. Bùi Chát không tham gia vào cuộc xếp loại ấy, anh chỉ muốn gọi đúng động tác của mình: cụ thể hóa những mảnh hỗn độn mù mờ bên trong.
Tôi không trừu tượng hóa thế giới hiện thực này. Khi vẽ, tôi chỉ cụ thể hóa những trừu tượng luôn có sẵn trong tôi. “Trừu tượng” đối với tôi không phải sự biến dạng hiện thực. Nó vốn tồn tại từ trước, trong những tầng hỗn độn mù mờ bên trong con người. Thứ đó không tên gọi, không hình dáng, như một khối đá chưa được đẽo gọt, một đám mây cuộn không thể nắm bắt. Khi vẽ, tôi chỉ làm công việc duy nhất: kéo nó ra ngoài, trao cho nó một hình thái bằng màu, bằng nét, bằng bố cục.


Kính chào quý vị,

Tôi là Derek Trần, dân biểu đại diện Địa Hạt 45, và thật là một vinh dự lớn lao khi được đứng nơi đây hôm nay, giữa những tiếng nói, những câu chuyện, và những tâm hồn đã góp phần tạo nên diện mạo văn học của cộng đồng người Mỹ gốc Việt trong suốt một phần tư thế kỷ qua.
Hai mươi lăm năm! Một cột mốc bạc! Một cột mốc không chỉ đánh dấu thời gian trôi qua, mà còn ghi nhận sức bền bỉ của một giấc mơ. Hôm nay, chúng ta kỷ niệm 25 năm Giải Viết Về Nước Mỹ của nhật báo Việt Báo.

Khi những người sáng lập giải thưởng này lần đầu tiên ngồi lại bàn thảo, họ đã hiểu một điều rất căn bản rằng: Kinh nghiệm tỵ nạn, hành trình nhập cư, những phức tạp, gian nan, và sự thành công mỹ mãn trong hành trình trở thành người Mỹ gốc Việt – tất cả cần được ghi lại. Một hành trình ý nghĩa không những cần nhân chứng, mà cần cả những người viết để ghi nhận và bảo tồn. Họ không chỉ tạo ra một cuộc thi; họ đã và đang xây dựng một kho lưu trữ. Họ thắp lên một ngọn hải đăng cho thế hệ sau để chuyển hóa tổn thương thành chứng tích, sự im lặng thành lời ca, và cuộc sống lưu vong thành sự hội nhập.

Trong những ngày đầu ấy, văn học Hoa Kỳ thường chưa phản ánh đầy đủ sự phong phú và đa dạng về kinh nghiệm của chúng ta. Giải thưởng Viết Về Nước Mỹ thực sự đã lấp đầy khoảng trống đó bằng sự ghi nhận và khích lệ vô số tác giả, những người đã cầm bút và cùng viết nên một thông điệp mạnh mẽ: “Chúng ta đang hiện diện nơi đây. Trải nghiệm của chúng ta là quan trọng. Và nước Mỹ của chúng ta là thế đó.”


Suốt 25 năm qua, giải thưởng này không chỉ vinh danh tài năng mà dựng nên một cộng đồng và tạo thành một truyền thống.
Những cây bút được tôn vinh hôm nay không chỉ mô tả nước Mỹ; họ định nghĩa nó. Họ mở rộng giới hạn của nước Mỹ, làm phong phú văn hóa của nước Mỹ, và khắc sâu tâm hồn của nước Mỹ. Qua đôi mắt họ, chúng ta nhìn thấy một nước Mỹ tinh tế hơn, nhân ái hơn, và sau cùng, chân thật hơn.

Xin được nhắn gửi đến các tác giả góp mặt từ bao thế hệ để chia sẻ tấm chân tình trên các bài viết, chúng tôi trân trọng cảm ơn sự can đảm của quý vị. Can đảm không chỉ là vượt qua biến cố của lịch sử; can đảm còn là việc ngồi trước trang giấy trắng, đối diện với chính mình, lục lọi ký ức đau thương sâu đậm, và gửi tặng trải nghiệm đó đến tha nhân. Quý vị là những người gìn giữ ký ức tập thể và là những người dẫn đường cho tương lai văn hóa Việt tại Hoa Kỳ.

Với Việt Báo: Xin trân trọng cảm ơn tầm nhìn, tâm huyết, và sự duy trì bền bỉ giải thưởng này suốt một phần tư thế kỷ.
Khi hướng đến 25 năm tới, chúng ta hãy tiếp tục khích lệ thế hệ kế tiếp—những blogger, thi sĩ, tiểu thuyết gia, nhà phê bình, nhà văn trẻ—để họ tìm thấy tiếng nói của chính mình và kể lại sự thật của họ, dù đó là thử thách hay niềm vui. Bởi văn chương không phải là một thứ xa xỉ; đó là sự cần thiết. Đó là cách chúng ta chữa lành, cách chúng ta ghi nhớ, và là cách chúng ta tìm thấy nơi chốn của mình một cách trọn vẹn.

Xin cảm ơn quý vị.

NHẬN TIN QUA EMAIL
Vui lòng nhập địa chỉ email muốn nhận.