WASHINGTON, DC: Tổng thống Hoa Kỳ Donald Trump, cùng với CEO Tesla Elon Musk, phát biểu với các phóng viên tại Phòng Bầu dục Bạch Ốc vào ngày 30 tháng 5 năm 2025 tại Washington, DC. Musk, người từng là cố vấn cho Trump và lãnh đạo Bộ Hiệu quả Chính phủ, công bố rời khỏi vai trò của mình trong chính quyền Trump vào đầu tuần này để tập trung trở lại vào các doanh nghiệp của mình. (Ảnh của Kevin Dietsch/Getty Images)
Chiều Thứ Sáu cuối cùng của Tháng Năm 2025, tỷ phú nhất thế giới Elon Musk, người đứng đầu Bộ Hiệu Quả Chính Phủ (DOGE) bước vào Phòng Bầu Dục. Musk đội nón kết đen có chữ MAGA, mặc áo thun đen có chữ “The Dogefather,” vest đen, đứng kế Tổng thống Trump – chỗ đứng quen thuộc của Musk từ khi Trump tái đắc cử. Hình truyền thông từ Phòng Bầu Dục đưa đi cho thấy, thỉnh thoảng, đôi mắt của Elon Musk nhắm nghiền với vết bầm trên mắt phải chưa tan, đầu lắc lư, lắc lư. Không biết là ông ta đang tận hưởng không khí phủ đầy vàng của Bạch Cung hay tâm hồn đang…phiêu diêu ở Sao Hỏa? Đó là ngày cuối cùng được cho là ngày làm việc của Musk trong Tòa Bạch Ốc, theo cách chính quyền Trump thông báo.
Donald Trump, ngồi sau chiếc bàn Resolute Desk, đã ca tụng Elon Musk vì bốn tháng làm việc tại DOGE – một công việc không lương, và không phải tuân thủ bất kỳ quy tắc tiết lộ tài chính nào. Để chúc mừng công cắt giảm ngân sách liên bang của Elon Musk trong 130 ngày qua, gồm giải thể toàn bộ các cơ quan chính phủ liên bang, sa thải hàng chục ngàn nhân viên chính phủ và gây ra hàng chục vụ kiện về dùng dữ liệu cá nhân của người Mỹ trái luật, Trump tặng cho Musk một chiếc hộp đựng chìa khóa vạn năng mạ vàng mở vào Tòa Bạch Ốc. Chiếc hộp bằng gỗ, có khắc hình Executive Manson ở mặt trong của nắp hộp.
Chìa khóa chỉ là biểu tượng. Vì thứ nhất, bao nhiêu lớp tường rào chắn kiên cố của Tòa Bạch Ốc, Elon Musk đã bẻ khóa từ lâu. Thứ hai, Musk không phải người đầu tiên được “vinh dự” này. Người đầu tiên là Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu. Năm 2020, cũng tại Phòng Bầu Dục, Trump đã trao món quà tương tự cho Netanyahu cùng câu nói: “Đây là một chiếc chìa khóa - chúng tôi gọi đó là chìa khóa Tòa Bạch Ốc, là chìa khóa của đất nước chúng tôi và trái tim chúng tôi.”
Những cái chết không nên có
Cũng trong ngày hôm đó, Brooke Nichols, nhà toán học, giáo sư về bệnh truyền nhiễm ở Boston University Brooke Nichols, đã tính ra một mô hình để dự đoán “chi phí nhân mạng” khi DOGE cắt giảm tài trợ USAid.
Khi nhập dữ liệu, bà không thể hiểu được những gì mình đang thấy.
Điều mà giáo sư Nichols không ngờ được là kết quả bà có trong bài toán của mình – một thứ đang giết chết mọi người tính bằng tốc độ. Người ta ước tính cứ ba phút lại có một ca tử vong ở đâu đó trên thế giới. “Thật kinh hoàng,” bà nói.
Ngày 3/2/2025, Elon Musk đăng trên Twitter tự hào về sản phẩm của mình: “Chúng tôi đã dành cả tuần để nghiền nát USAID trong máy băm gỗ.”
Chính buổi chiều Elon Musk nhận chiếc hộp đựng chìa khóa vạn năng mạ vàng vào Tòa Bạch Ốc, số ca tử vong ở những quốc gia cần sự giúp đỡ của USAid đã lên tới 300.000 nhân mạng, trong đó có hơn 200.000 trẻ em, theo kết quả tính toán của giáo sư Nochols. Và theo bà nói với tờ Times, nhiệm kỳ của Elon Musk điều hành Bộ Hiệu quả Chính phủ dưới chính quyền Trump đã gây ra hàng nghìn “cái chết có thể cứu được.”
“Hình ảnh một người đàn ông giàu nhất thế giới tước đoạt những thứ của những người nghèo nhất và được cảm ơn thật sự kinh khủng,” giáo sư Nichols nói.
Giáo sư Nichols không phải người đầu tiên nói như thế. Trước bà, tỷ phú công nghệ Bill Gates đã thẳng thắn lên án việc làm của Elon Musk và DOGE. Trong cuộc phỏng vấn với tờ Financial Times, Bill Gates đã đề cập đến việc Musk cắt giảm USAid, cơ quan liên bang chịu trách nhiệm phân phối viện trợ nước ngoài trên toàn thế giới. Trong nhiều thập kỷ, USAid đã cung cấp nguồn viện trợ quốc tế lớn nhất cho hơn 120 quốc gia thông qua các chương trình lương thực, sáng kiến về nước sạch và ứng phó với dịch bệnh truyền nhiễm.
“Người đàn ông giàu nhất thế giới đang giết chết những đứa trẻ nghèo nhất thế giới không phải là một hình tượng đẹp,” tỷ phú Bill Gates nói với tờ Financial Times.
DOGE của Elon Musk đã đóng cửa USAid hồi tháng 2/2025.
Chương trình Lương thực Thế giới, tổ chức cung cấp thực phẩm nhân đạo lớn nhất thế giới, đã dự đoán mức giảm 40% tài trợ so với năm ngoái và cảnh báo về hậu quả đe dọa tính mạng.
“Tôi thực sự bị sốc trước số trẻ em tử vong do tiêu chảy, viêm phổi và suy dinh dưỡng. Hàng chục nghìn trẻ em đã chết vì chúng tôi bị cắt nguồn tài trợ cho các chương trình tiêu chảy, viêm phổi và thực phẩm. Đây là những ca tử vong 100% có thể phòng ngừa được. Nhưng nó đã không như thế do việc ngừng tài trợ đột ngột,” giáo sư Nichols trả lời The Times.
Theo bà, số người tử vong sẽ không cao như vậy nếu chính quyền có kế hoạch cắt giảm tài trợ trong khoảng thời gian 12 tháng, điều này sẽ cho phép các tổ chức nhân đạo lập kế hoạch dự phòng.
Tên trộm thành Golden Age
New York Times đi hẳn một bài xã luận của Michelle Goldberg với tiêu đề “Di sản của Elon Musk là bệnh tật, nạn đói và cái chết.”
Gần 14 năm trước, trong một chương trình Q&A với sinh viên, cựu Tổng thống Bush đã cảnh báo về làn sóng cô lập, chủ nghĩa bảo hộ hạn chế thương mại quốc tế và chủ nghĩa bản địa đang gia tăng ở cánh hữu. Những cảnh báo này đang dần hiển hiện rõ rệt dưới chính quyền Donald Trump cùng sự ủng hộ nhiệt tình của chế độ đầu sỏ và những tỷ phú như Elon Musk. Cho dù, Elon Musk đến Mỹ năm 1992 để vào học trường University of Pennsylvania, trong chương trình Exchange Visitor Visa – một chương trình mà Bộ Ngoại Giao dưới thời Trump đang quyết tâm cắt bỏ ở một số trường đại học uy tín.
Con đường từ một cậu bé sinh ra ở South Africa, khởi nghiệp kinh doanh năm 12 tuổi bằng việc tạo ra video game Blastar và bán được $500, cho đến một tỷ phú công nghệ thế giới có sự ảnh hưởng to lớn đến thành trì kinh tế, cơ quan liên bang của Hoa Kỳ thì rõ ràng, là một hành trình của kẻ tài năng. Nhưng lẽ ra với tài năng đó, di sản của Elon Musk sẽ tốt đẹp và giá trị hơn là “giết những đứa trẻ nghèo nhất thế giới.”
Ký giả Michelle Goldberg viết: “Musk đã không lường trước được khi người giàu nhất thế giới lấy thức ăn và thuốc men từ những đứa trẻ nghèo nhất thế giới sẽ là một chiến lược quảng bá (PR) tồi tệ nhất.”
Tại các trại tị nạn ở biên giới Nam Sudan, viện trợ lương thực đã bị cắt giảm nghiêm trọng đến mức người dân nhận được ít hơn 30% lượng calo mà họ cần. Gawande cho biết: “Nó không đủ để tồn tại, và điều đó đã gây ra mức độ suy dinh dưỡng nghiêm trọng và tử vong liên quan đến nó tăng vọt”.
Musk đã cam kết cắt giảm $2,000,000 tỷ từ ngân sách liên bang kể từ ngày đầu sánh bước lên chuyên cơ với Donald Trump. Sau đó, chính Musk điều chỉnh $1,000,000 tỷ. Vào thời điểm Musk rời đi, DOGE tuyên bố đã tiết kiệm được $160–175 tỷ. Nhiều nguồn tin của các truyền thông cho rằng số liệu này có thể đã bị phóng đại.
Tuy nhiên, dù đúng hay không, thì khó tìm ra sự thuyết phục về giá trị của cắt giảm ngân sách từ USAid so với tổng số “tiết kiệm” mà DOGE công bố. Khoảng $1.75 tỷ là số tiền chính quyền Trump cắt của nguồn cung cấp viện trợ quốc tế, chỉ khoảng 1% trong tổng số ngân sách DOGE “thu hoạch” được.
Trong bài viết của mình, ký giả Michelle Goldberg kể lại lời của Atul Gawande, trợ lý quản trị viên y tế toàn cầu tại USAid thời chính quyền Tổng Thống Joe Biden nói với bà: “Tại các trại tị nạn ở biên giới South Sudan, viện trợ lương thực đã bị cắt giảm nghiêm trọng đến mức người dân nhận được ít hơn 30% lượng calo mà họ cần. Nó không đủ để họ tồn tại, và điều đó đã gây ra mức độ suy dinh dưỡng nghiêm trọng và tử vong tăng vọt.”
‘Musk’ (mùi) của Musk
Ngày Donald Trump công bố ngân sách “Lớn, Đẹp” và Hạ Viện thông qua, là ngày Elon Musk quyết định rời đi, sau khi thừa nhận thất vọng với dự luật. Musk cảnh báo nó sẽ gây tổn hại cho các khoản trợ cấp quan trọng cho xe điện và các dự án năng lượng mặt trời – những công việc kinh doanh đã đẩy Musk trở thành tỷ phú giàu nhất thế giới. Elon Musk cũng gọi dự luật ngân sách của Trump là trái ngược với sứ mệnh DOGE.
Thất vọng, không đồng tình thì ra đi, và “không muốn bị coi là người phải chịu trách nhiệm cho toàn bộ các hành động của họ,” Musk nói với truyền thông ngay sau khi Hạ Viện thông qua dự luật ngân sách “Lớn, Đẹp” của Trump. “Thật sự là một cuộc chiến gian nan khi cố gắng cải thiện mọi thứ ở D.C.,”
Cũng trong thời điểm công bố rời Tòa Bạch Ốc, câu chuyện Musk dùng ma túy ngày càng nhiều được phơi trần trên báo chí. New York Times là tờ đầu tiên loan tin, dành cả một bài phóng sự viết về các loại ma túy Elon Musk sử dụng. Musk nói với mọi người rằng mình đã dùng quá nhiều ketamine, một loại thuốc gây mê mạnh, đến mức nó ảnh hưởng đến bàng quang. Ngoài ra còn có thuốc lắc và nấm gây ảo giác. Đến mức độ, Musk luôn mang theo mình một hộp thuốc chứa khoảng 20 viên, bao gồm cả những viên có dấu hiệu của thuốc kích thích Adderall. Khi Elon Musk trở thành đồng minh thân cận của Trump, việc sử dụng ma túy của ông ngày càng tăng. Với bài viết của New York Time, người ta có thể hiểu được vì sao chiều thứ Sáu 31/5 trong Phòng Bầu Dục, đôi mắt của Elon Musk nhắm nghiền, đầu lắc lư, lắc lư.
Chuyện ma túy, chuyện nấm gây ảo giác, chuyện ketamine, nói cho cùng chỉ là một điểm nhỏ khi nói về những “musk” của Musk để lại từ ngày quyên góp $275 triệu để giúp Donald Trump chiến thắng. Elon Musk ra đi, nhưng có thật sự ra đi? Đó là câu hỏi mà những tờ báo điều tra độc lập đã đưa ra. Ngay cả Donald Trump cũng tuyên bố rằng, “Musk thực sự sẽ không rời đi.”
Đến, đi, chỉ là một cách nói, theo ngôn ngữ của Trump. Elon Musk cũng thật sự chưa từng “đến” với chính phủ một cách hợp pháp, hợp hiến. Sự có mặt của Musk trong chính quyền Donald Trump là một bóng ma hoàn toàn bất ngờ, trái ngược với các tuyên bố về quan điểm chính trị của Elon Musk những năm trước.
Elon Musk đi, nhưng những “mùi” do DOGE đã gây ra sẽ để lại những thối tha cho nước Mỹ một thời gian không nhỏ. Những gì Musk đã “lấy cắp” của trẻ em nghèo trên thế giới, là sự bất cẩn trí tuệ mà lịch sử sẽ đánh giá lại bộ óc thiên tài của Elon Musk.
Albert Eintein từng nói: “Nếu muốn đứa trẻ thông minh, hãy kể cho chúng nghe những câu chuyện cổ tích.” Tiếc thay, câu chuyện của Elon Musk, chính là câu chuyện ác mộng “Tên trộm thành Golden Age”, đối với hàng trăm ngàn trẻ em nghèo trên thế giới.
Gửi ý kiến của bạn
