Hôm nay,  

Ba Hồ Cùng Hố

17/11/200500:00:00(Xem: 6198)

-Hồ Cẩm Đào bắt đầu ra chiêu: chuẩn bị kỷ niệm 90 năm ngày sinh của Hồ Diệu Bang. Không khéo thì té xuống chiếu.

Sau nhiều tuần đồn đại, việc Bắc Kinh tổ chức lễ kỷ niệm 90 năm ngày sinh của Hồ Diệu Bang vào ngày 20 tháng này đã được chính quyền xác nhận. Ở nơi khác thì chuyện ấy là thường, chứ tại Trung Quốc đấy là chuyện lạ, và cho thấy Hồ Cẩm Đào bắt đầu đi nước cờ mới. Một nước cờ có đầy rủi ro vì sẽ mở lại hồ sơ Thiên an môn.

Hồ Diệu Bang không có họ gì với viên Tổng bí thư kiêm Chủ tịch nước Hồ Cẩm Đào. Ông là Tổng bí thư do Đặng Tiểu Bình cất nhắc lên để tiến hành việc cải cách rồi bị cách chức khi bánh xe cải cách lăn tới lằn ranh dân chủ.

Hồ Diệu Bang tạ thế ngày 15 tháng Tư năm 1989. Đấy cũng là sự thường của lẽ tử sinh.

Tuy nhiên, như tang lễ Chu Ân Lai là cơ hội cho quần chúng tụ tập và một phe cướp cờ giành lấy chánh quyền - phe Đặng Tiểu Bình - tang lễ Hồ Diệu Bang là cơ hội cho quần chúng tụ tập. Họ thương tiếc cố Tổng bí thư thì ít, than phiền về nạn tham nhũng và lạm phát thì nhiều. Năm ấy, đang chuẩn bị đón tiếp Tổng bí thư Mikhael Gorbachev của Liên Xô, Bắc Kinh đã để cho đám đông được biểu tình, ra điều ta cũng dân chủ vì dân có quyền lên tiếng.

Điều không may là dân lên tiếng theo kiểu khác. Cuộc biểu tình được thanh niên sinh viên biến ra tranh đấu cho dân chủ và trong nhiều tuần liền, quảng trường Thiên an môn chật ních những người. Sau khi Gorbachev rời Trung Quốc, đảng Cộng sản mới tắt đèn càn quét, theo lệnh Đặng Tiểu Bình sau khi ông đi tuần tra các tỉnh và tranh thủ lãnh đạo các cấp.

Vụ thảm sát Thiên an môn bùng nổ, khiến mấy ngàn người chết. Có một người không chết mà mất hết quyền lực và bị quản thúc tại gia cho đến khi chết, đó là Tổng bí thư Triệu Tử Dương. Chỉ vì không đồng ý với việc càn quét và còn chạy ra yêu cầu sinh viên bãi bỏ biểu tình mà không được.

Từ 1989 đến nay, kể cả khi Triệu Tử Dương tạ thế vào đầu năm nay, chế độ Cộng sản Trung Quốc không hề có một lời về vụ Thiên an môn, về công hay tội của Triệu Tử Dương, huống hồ về công hay tội của Hồ Diệu Bang. Vì vậy, ngày 15 vừa qua, khi Bắc Kinh xác nhận sẽ chính thức tổ chức lễ kỷ niệm 90 năm ngày sinh của Hồ Diệu Bang, ta biết là có chuyện lạ.

Bây giờ, ta sẽ giảo nghiệm cái lễ kỷ niệm này để nhìn ra nước cờ của Hồ Cẩm Đào.

Hồ Diệu Bang được Đặng Tiểu Bình đưa lên làm Tổng bí thư vào năm 1981 để tiến hành cải cách, nhưng sau đó lại nương tay với sinh viên khi họ đòi hỏi dân chủ vào năm 1986. Thủ tướng Triệu Tử Dương thời ấy mới lên thay thế vào năm 1987. (Vì vậy, nếu mối giao tình giữa hai họ Hồ-Triệu này không mấy thắm thiết thì ta cũng thông cảm và không ngạc nhiên khi từ vài tháng nay đã thấy xuất hiện một số lời bình có ý bênh vực Hồ Diệu Bang và đả kích Triệu Tử Dương là đi ngược với ý hướng của vị tiền nhiệm, nhưng đây là chuyện quá xa cho dư luận Việt Nam.)

Tháng Tư 1989, khi Hồ Diệu Bang đau tim mà chết ngay trong buổi họp của Bộ Chính trị, sinh viên mới bày tỏ lòng thương tiếc, cuộc biểu tình ấy mới dẫn đến vụ tàn sát Thiên an môn.

Nhắc lại chuyện cũ ta mới thấy ra bàn tay Đặng Tiểu Bình trong cả cuộc cải cách lẫn việc cất nhắc những người lên lãnh đạo Trung Quốc, trước sau bốn người: Hồ Diệu Bang, Triệu Tử Dương và Giang Trạch Dân - được đưa lên thay Triệu Tử Dương sau vụ Thiên an môn. Đứng hàng thứ tư mà còn rất mờ nhạt thời ấy chính là đương kim Chủ tịch Hồ Cẩm Đào.

Hồ Cẩm Đào từng là nạn nhân cuộc "Cách mạng Văn hóa Vô sản Vĩ đại" của Mao Trạch Đông và "bè lũ bốn tên", nhưng không liên hệ gì đến vụ Thiên an môn. Năm ấy, ông đang là Bí thư Đặc khu Tự trị Tây Tạng, và còn bận đàn áp dân Tây Tạng ở đấy, mà dư luận cũng chưa hay biết gì.

Bây giờ, khi cho tổ chức lễ kỷ niệm Hồ Diệu Bang, Hồ Cẩm Đào muốn gì"

Muốn nhắc lại vai trò Đặng Tiểu Bình, vị trí có thế giá của mình vì đã lọt mắt xanh họ Đặng từ 1990, trước Đại hội khóa 14 của đảng, và nhất là muốn tranh thủ hậu thuẫn của thanh niên sinh viên và các phần tử tiến bộ đang đòi hỏi có thêm quyền dân. Ông cần hậu thuẫn ấy vì gặp nhiều mâu thuẫn và chống đối ngay trong đảng và sẽ còn gặp nhiều áp lực từ bên ngoài, từ Thượng đỉnh APEC tại Nàm Hàn lẫn cuộc gặp gỡ Tổng thống George W. Bush tại Bắc Kinh vào tuần tới.

Bên trong, Hồ Cẩm Đào vẫn gặp chướng ngại là nhân sự do Giang Trạch Dân gài lại và phải giải quyết rất nhiều khó khăn, như hố sâu giàu nghèo, sự dị biệt giữa các tỉnh, mâu thuẫn giữa trung ương và các đảng bộ địa phương và nhất là sự bất mãn lan rộng của nhiều thành phần quần chúng, cả nông dân lẫn công nhân sẽ mất việc tại các xí nghiệp quốc doanh. Bên ngoài, ông phải nhá cái gân gà Đài Loan, không yên tâm với sự lớn mạnh quân sự và ngoại giao của Nhật Bản, đồng minh chiến lược của Mỹ, và cả kế hoạch củng cố quyền lực lẫn bảo vệ quyền lợi của Liên bang Nga tại Viễn Đông (Vladimir Putin vừa cải tổ nội các để đưa người qua Tây Bá Lợi Á chặn đà bành trướng của người Hán ngoài vùng biên giới vắng người mà giàu tài nguyên).

Khi cho phép nhắc lại công lao của Hồ Diệu Bang, Hồ Cẩm Đào dễ bị dính chấu bỏng tay vì vụ Thiên an môn. Quyết định có tính chất tượng trưng ấy không có nghĩa là đảng nhận lỗi về vụ này, nhưng có khi là một bước đầu để dư luận xét lại hoặc diễn dịch lại biến cố sắt máu ấy. Cũng vì vậy mà khi được báo chí quốc tế vặn hỏi về việc kỷ niệm Hồ Diệu Bang, phát ngôn viên bộ Ngoại giao Bắc Kinh chỉ xác nhận là có, nhưng không nói rõ địa điểm và thành phần sẽ tham dự!

Vẫn là màn khói mơ hồ, để đủ thỏa mãn sinh viên nhưng không bốc thành đám cháy. Hồ Cẩm Đào có thể bị hố nặng vì mở khóa cho vụ Thiên an môn, như Hồ Diệu Bang hay Triệu Tử Dương đã từng bị vì mở chốt cho sinh viên biểu tình, cuối cùng bị bay chức. Cải cách là một chuyện, cái cách cải cách lại là chuyện khác.

Nhưng tại sao ta lại nói "ba Hồ bị hố""

Vì họ Hồ thứ ba là Hồ Chí Minh thì đã hố mười mươi, còn gì phải bàn"

Nếu không, vì sao lại có chuyện đấu tố trí thức, cải cách ruộng đất, vì sao có cuộc xâm lăng miền Nam, có vụ án "Xét lại chống đảng"… khi ông còn sống ngờ ngờ! Khi ấy, không nhúng tay vào máu thì ông cũng là kẻ vô quyền.

Là gì thì vẫn có tội với lịch sử vì nặn ra một lũ âm binh đến nay vẫn còn múa.

Chuyện quyền bính trong thế giới cộng sản quả là mập mờ u ám. Cứ như truyện âm phủ.

In Trang
Gửi ý kiến của bạn
Vui lòng nhập tiếng Việt có dấu. Cách gõ tiếng Việt có dấu ==> https://youtu.be/ngEjjyOByH4
Tên của bạn
Email của bạn
)
1234567Trang sauTrang cuối

Khi nhiều nơi trên thế giới sửa soạn đón năm mới vào đầu tháng Giêng, thì ở không ít quốc gia và nền văn hóa khác, năm mới lại đến vào những thời điểm hoàn toàn khác. Dù là lịch Gregory, lịch âm, lịch dương–âm hay các hệ lịch cổ gắn với tôn giáo và thiên nhiên, việc đánh dấu một năm mới vẫn là tập tục lâu đời. Ăn uống, lễ nghi, sum họp gia đình và suy ngẫm về năm cũ là những điểm chung; khác biệt nằm ở nhịp thời gian và ý nghĩa tinh thần mà mỗi nền văn hóa gửi gắm vào khoảnh khắc ấy.

Năm 2025 là một năm sôi động của khoa học, khi những bước tiến lớn đã được thực hiện trong nhiều lĩnh vực, từ y học, thiên văn, khảo cổ đến công nghệ sinh học và trí tuệ nhân tạo. Những phát hiện và sự kiện này không chỉ mở rộng hiểu biết của con người về thế giới, mà còn đặt ra nhiều câu hỏi mới, thúc đẩy sự phát triển của khoa học và công nghệ trong tương lai.

Ở Hoa Kỳ, khoa học xưa nay hiếm khi giành hàng tít lớn trên báo, cho dù ngân sách nghiên cứu suốt nhiều thập niên vẫn vững vàng qua mọi triều tổng thống như một thứ “quốc ước bất thành văn” về tri thức thuần túy. Năm 2025, khúc quân hành êm ả đó bỗng khựng lại: chính quyền Donald Trump, trở lại Nhà Trắng với nghị trình cải tổ khoa học và kỹ nghệ theo hướng ý thức hệ, đã kéo chính sách khoa học từ trang trong ra thẳng trang nhất.

Thuế quan — thứ từng vắng bóng trên mặt báo suốt nhiều thập niên — nay trở lại trung tâm chính sách kinh tế Hoa Kỳ, trong lúc Tối Cao Pháp Viện đang xét tính hợp hiến của các mức thuế toàn cầu do Tổng thống Donald Trump ban hành. Bài viết dưới đây, theo phân tích của Kent Jones, giáo sư kinh tế danh dự Đại học Babson, đăng trên The Conversation ngày 11 tháng 12 năm 2025, nhằm giải thích cặn kẽ thuế quan là gì, ai thực sự gánh chịu, và vì sao vấn đề này đang tác động trực tiếp đến túi tiền và tương lai kinh tế nước Mỹ. Thuế quan, nói gọn, là thuế đánh lên hàng hóa nhập cảng. Khi một công ty Hoa Kỳ nhập hàng từ nước ngoài, Cơ quan Hải quan và Biên phòng Hoa Kỳ sẽ gửi hóa đơn thuế; doanh nghiệp phải nộp đủ thì hàng mới được thông quan. Trên giấy tờ, người trả thuế là nhà nhập cảng. Nhưng trên thực tế, phần lớn chi phí ấy được chuyển thẳng sang người tiêu dùng qua giá bán cao hơn — từ thực phẩm, xe cộ cho đến quà tặng cuối năm.

Vào những ngày cuối tháng Tám của năm 2025, tôi cùng hai đồng nghiệp đã quyết định từ bỏ chức vụ tại Cơ Quan Kiểm Soát và Phòng Bệnh (CDC). Chúng tôi ra đi vì không thể tiếp tục im lặng khi chứng kiến tính liêm chính khoa học ngày một xói mòn, còn cơ sở hạ tầng y tế công cộng của quốc gia cứ dần rệu rã dưới sự lãnh đạo của Robert F. Kennedy Jr., Bộ trưởng Bộ Y tế và Nhân sinh (HHS). Khi đó, chúng tôi đã khẩn thiết kêu gọi Quốc Hội, các tổ chức chuyên ngành và các bên liên quan trong lĩnh vực y tế công cộng hãy can thiệp trước khi xảy ra những thiệt hại không thể cứu vãn. Tôi rời đi với niềm tin mọi thứ rồi sẽ được chấn chỉnh.

Khi nhìn bản đồ thế giới và duyệt xét lịch sử hình thành, chúng ta nhận thấy có rất nhiều điểm tương đồng giữa Canada và Úc Đại Lợi.

Người Việt miền Nam từng trải qua một bài học cay đắng: sau 1975, những lời nói về “thống nhất” và “hàn gắn” không bao giờ đi cùng sự nhìn nhận. Không một lời chính thức nào nhắc đến các trại cải tạo, những cuộc tước đoạt, hay những đời sống bị đảo lộn dưới tay những người nhân danh chiến thắng. Không có sự thật, hòa giải chỉ là chiếc khẩu hiệu rỗng. Câu chuyện nước Mỹ hôm nay, khi chính quyền muốn làm mờ các chứng tích về chế độ nô lệ, cho thấy một điều quen thuộc: không quốc gia nào trưởng thành bằng cách giấu đi phần tối. Sự thật không tự biến mất chỉ vì người ta muốn quên.

Hai mươi năm trước, Thống đốc Jeb Bush ký đạo luật “stand your ground” (đứng vững tại chỗ), được giới ủng hộ xem là một biện pháp chống tội phạm dựa trên “lý lẽ thường tình”. Lời hứa khi ấy: bảo vệ người dân tuân thủ pháp luật khi họ dùng vũ lực để tự vệ. Sau vụ George Zimmerman được tha trong cái chết của Trayvon Martin, đồng bảo trợ dự luật, dân biểu Dennis Baxley, vẫn bảo rằng “trao quyền” cho người dân sẽ giúp chặn bạo lực.

“Di sản, còn có thể mang hình thức phi vật thể của lối nghĩ, lối sống, lối hành động, mà con người miền Nam khi xưa đã được trau dồi, hun đúc qua tinh thần của thể chế, của một nền dân chủ hiến định. Chính con người, chính cộng đồng xã hội mới là trung tâm và cũng là cội nguồn lẫn mục đích của mọi bản hiến pháp.” – Hải Sa, “Ngót 60 năm từ một khế ước nhân quyền dang dở,” trang 56 Cùng với tin tạp chí Luật Khoa vừa được đề cử giải thưởng Tự Do Báo Chí năm 2025 của Tổ chức Phóng viên Không Biên giới, ban chủ trương trong một thư tới độc giả vào cuối tháng 10 đồng thời thông báo việc phát hành ấn bản đặc biệt với chủ đề “70 Năm Việt Nam Cộng Hòa – Chân Dung & Di Sản” gồm 86 trang, với 14 bài vẽ lại hành trình từ ra đời tới bị bức tử của nền dân chủ duy nhất của Việt Nam và di sản của thể chế yểu mệnh này để lại. Bài này nhằm điểm qua nội dung của ấn bản đặc biệt này, và sẽ chú trọng vào một bài đã gợi nơi người viết một suy tư sâu sắc.

Một nhóm sử gia, thủ thư và tình nguyện viên đang gấp rút chạy đua với thời gian – và với chính quyền Trump – để giữ lại những mảnh ký ức của nước Mỹ.Từ hình ảnh người nô lệ bị đánh đập, các trại giam người Mỹ gốc Nhật trong Thế Chiến II, đến những bảng chỉ dẫn về biến đổi khí hậu ở công viên quốc gia, tất cả đều có thể sớm biến mất khỏi tầm mắt công chúng. Trong vài tháng gần đây, hơn một ngàn sáu trăm người – giáo sư, sinh viên, nhà khoa học, thủ thư – đã âm thầm chụp lại từng góc trưng bày, từng bảng giải thích, để lập ra một kho lưu trữ riêng tư. Họ gọi đó là “bản ghi của công dân” – một bộ sưu tập độc lập nhằm bảo tồn những gì đang tồn tại, trước khi bị xoá bỏ bởi lệnh mới của chính quyền.
1234567Trang sauTrang cuối
VB Podcast



Kính chào quý vị,

Tôi là Derek Trần, dân biểu đại diện Địa Hạt 45, và thật là một vinh dự lớn lao khi được đứng nơi đây hôm nay, giữa những tiếng nói, những câu chuyện, và những tâm hồn đã góp phần tạo nên diện mạo văn học của cộng đồng người Mỹ gốc Việt trong suốt một phần tư thế kỷ qua.
Hai mươi lăm năm! Một cột mốc bạc! Một cột mốc không chỉ đánh dấu thời gian trôi qua, mà còn ghi nhận sức bền bỉ của một giấc mơ. Hôm nay, chúng ta kỷ niệm 25 năm Giải Viết Về Nước Mỹ của nhật báo Việt Báo.

Khi những người sáng lập giải thưởng này lần đầu tiên ngồi lại bàn thảo, họ đã hiểu một điều rất căn bản rằng: Kinh nghiệm tỵ nạn, hành trình nhập cư, những phức tạp, gian nan, và sự thành công mỹ mãn trong hành trình trở thành người Mỹ gốc Việt – tất cả cần được ghi lại. Một hành trình ý nghĩa không những cần nhân chứng, mà cần cả những người viết để ghi nhận và bảo tồn. Họ không chỉ tạo ra một cuộc thi; họ đã và đang xây dựng một kho lưu trữ. Họ thắp lên một ngọn hải đăng cho thế hệ sau để chuyển hóa tổn thương thành chứng tích, sự im lặng thành lời ca, và cuộc sống lưu vong thành sự hội nhập.

Trong những ngày đầu ấy, văn học Hoa Kỳ thường chưa phản ánh đầy đủ sự phong phú và đa dạng về kinh nghiệm của chúng ta. Giải thưởng Viết Về Nước Mỹ thực sự đã lấp đầy khoảng trống đó bằng sự ghi nhận và khích lệ vô số tác giả, những người đã cầm bút và cùng viết nên một thông điệp mạnh mẽ: “Chúng ta đang hiện diện nơi đây. Trải nghiệm của chúng ta là quan trọng. Và nước Mỹ của chúng ta là thế đó.”


Suốt 25 năm qua, giải thưởng này không chỉ vinh danh tài năng mà dựng nên một cộng đồng và tạo thành một truyền thống.
Những cây bút được tôn vinh hôm nay không chỉ mô tả nước Mỹ; họ định nghĩa nó. Họ mở rộng giới hạn của nước Mỹ, làm phong phú văn hóa của nước Mỹ, và khắc sâu tâm hồn của nước Mỹ. Qua đôi mắt họ, chúng ta nhìn thấy một nước Mỹ tinh tế hơn, nhân ái hơn, và sau cùng, chân thật hơn.

Xin được nhắn gửi đến các tác giả góp mặt từ bao thế hệ để chia sẻ tấm chân tình trên các bài viết, chúng tôi trân trọng cảm ơn sự can đảm của quý vị. Can đảm không chỉ là vượt qua biến cố của lịch sử; can đảm còn là việc ngồi trước trang giấy trắng, đối diện với chính mình, lục lọi ký ức đau thương sâu đậm, và gửi tặng trải nghiệm đó đến tha nhân. Quý vị là những người gìn giữ ký ức tập thể và là những người dẫn đường cho tương lai văn hóa Việt tại Hoa Kỳ.

Với Việt Báo: Xin trân trọng cảm ơn tầm nhìn, tâm huyết, và sự duy trì bền bỉ giải thưởng này suốt một phần tư thế kỷ.
Khi hướng đến 25 năm tới, chúng ta hãy tiếp tục khích lệ thế hệ kế tiếp—những blogger, thi sĩ, tiểu thuyết gia, nhà phê bình, nhà văn trẻ—để họ tìm thấy tiếng nói của chính mình và kể lại sự thật của họ, dù đó là thử thách hay niềm vui. Bởi văn chương không phải là một thứ xa xỉ; đó là sự cần thiết. Đó là cách chúng ta chữa lành, cách chúng ta ghi nhớ, và là cách chúng ta tìm thấy nơi chốn của mình một cách trọn vẹn.

Xin cảm ơn quý vị.

NHẬN TIN QUA EMAIL
Vui lòng nhập địa chỉ email muốn nhận.