- Ngẫu nhiên chăng, 50 năm sau khi Thế chiến kết thúc tại Á châu, hai cường quốc Nga Hoa lại thao diễn quân sự….
Sau khi Liên bang Xô viết tan rã, Liên bang Nga co cụm dần về dân số bên trong lẫn thế lực bên ngoài. Chẳng vậy mà Tổng thống Vladimir Putin đã khoác chiến y bước lên chiến đấu cơ biểu dương khí thế: ông ta đang lo cho vị trí lãnh đạo của mình và tư thế của quốc gia. Hai cuộc tập trận tại vùng cực Bắc Âu châu và tại Đông Á nhắm vào mục tiêu ấy.
Hãy nói về mối ưu tư ấy của Nga, trước khi trở về châu Á.
Nghiệp vụ Hòa bình năm nay nổi bật ở những mục tiêu rất mới: 1) thao dợt khả năng hợp tác điều hợp tác chiến khi hai nước cùng phải ra tay; 2) thông báo cho các nước liên hệ trong khu vực, từ Hoa Kỳ đến Nhật Bản và Đài Loan rằng từ nay hai nước Nga Hoa ở vào thế liên hợp quân sự, điều chưa từng có kể từ khi đôi bên xung đột với nhau, từ 1960; 3) trong cuộc thao dợt này, đôi bên đều thử nghiệm đạn thật, nên lời cảnh báo mang ý nghĩa đáng tin hơn; 4) ly kỳ nhất là một kịch bản của cuộc thao dượt là hai nước sẽ cấp cứu một nước bị khủng hoảng nội bộ vì "cách mạng dân chủ" và bị một cường quốc khác đe dọa ở bên ngoài.
Cùng với các chiến hạm, tầu ngầm, phi cơ chiến lược, oanh tạc cơ bắn hỏa tiễn tầm xa, v.v… 18 ngàn sĩ quan cùng binh lính Nga sẽ sát cánh với 10 ngàn lính Trung Quốc và những chiến cụ thượng thặng của Bắc Kinh - đa số mua của Nga - trong hơn một tuần để cho thế giới biết rằng Á châu nay đã có chủ. Quan trọng nhất là 1) Đài Loan nằm trong khu vực kiểm soát ấy, 2) vùng biển Đông Nam Á cũng vậy, và 3) các nước đệ tam trong khu vực có thể chọn lựa….
Sau nhiều năm biểu tương tinh thần hiếu hòa, dưới khẩu hiệu "phát triển trong hòa bình", Bắc Kinh đã tăng cường đầu tư vào quân sự và đương khi Liên bang Nga cần biểu dương sức mạnh để khỏi bị lột da, Trung Quốc đã bước ra vùng ánh sáng, với đầy đủ đồ nghề có sức thuyết phục rất cao.
Tín hiệu của hai nước tất nhiên nhắm vào Hoa Kỳ, kế tiếp là Nhật Bản, sau đó là Đài Loan. Nhưng, đáng quan tâm cho người Việt hơn cả là tín hiệu cho các nước đệ tam ở châu Á: khi hữu sự thì sẽ đứng ở phe nào"
Mà thế nào là hữu sự" - Khi chính quyền e sợ mất quyền và kêu cứu thì sẽ kêu cứu ai" Trong những tính toán về quyền lợi kinh tế hay năng lượng, hay an ninh, các nước nên hợp tác hay đối đầu với Trung Quốc" Nền độc lập của Đài Loan hay dân chủ của Việt Nam có ý nghĩa hay ảnh hưởng gì trong cục diện ấy"
Sau khi Liên bang Xô viết tan rã, Liên bang Nga co cụm dần về dân số bên trong lẫn thế lực bên ngoài. Chẳng vậy mà Tổng thống Vladimir Putin đã khoác chiến y bước lên chiến đấu cơ biểu dương khí thế: ông ta đang lo cho vị trí lãnh đạo của mình và tư thế của quốc gia. Hai cuộc tập trận tại vùng cực Bắc Âu châu và tại Đông Á nhắm vào mục tiêu ấy.
Hãy nói về mối ưu tư ấy của Nga, trước khi trở về châu Á.
Nước Nga vùng dậy
Từ 15 năm nay, nước Nga như một đại cường đã liên tục bị lột giáp.
Sau khi mất bệ phóng ra toàn cầu là Liên bang Xô viết và mất vị trí siêu cường ngang ngửa với Hoa Kỳ, Nga mất dần thế lực tại vùng Balkans, vùng Baltics, tại Moldovia, Georgia rồi Ukraine, và gần đây nhất, tại Trung Á. Nếu đà này tiếp tục, Nga sẽ sụp đổ sau một cuộc cách mạng dân chủ như đã từng thấy tại vùng phiên trấn bên ngoài, trở thành cường quốc hạng nhì, xếp hàng bên Liên hiệp Âu châu và sẽ bị "hội nhập" vào Âu châu.
Vốn đã thấm nhuần lịch sử, vì từng là tác nhân lẫn nạn nhân, người Nga hiểu rằng nếu không còn Ukraine như tấm hộ tâm kính nước Nga sẽ hết khả năng tự vệ, đừng nói gì đến việc bảo vệ quyền lợi hay thế lực ở bên ngoài. Nhưng, từ 15 năm nay, hai thế hệ lãnh đạo Nga, Boris Yeltsin rồi Vladimir Putin, đều phải cân nhắc để chọn lựa hai ưu tiên. Hoặc dựa vào Tây phương để phát triển kinh tế hoặc tăng cường khả năng quốc phòng để củng cố sức mạnh đang tiêu hao dần. Giải pháp cải cách theo Tây phương đã được chọn lựa và đưa tới kết quả trái ngược với mục tiêu ban đầu:
Kinh tế Nga ngày nay rơi vào hỗn loạn vì đường lối cải cách nửa vời, duy nhất sinh động là khu vực kiểm soát và trục lợi của một thiểu số tư bản đỏ - ngày càng ít đỏ và càng tư bản - vỏn vẹn chừng một trăm đại gia và nhóm quyền lực kinh tế chính trị. Tổng thống Putin đã vừa tựa vào thế lực ấy vừa tìm cách đánh tỉa để củng cố vai trò lãnh đạo của mình và của bộ máy nhà nước. Rốt cuộc, ông không mấy thành công mà còn mang tiếng độc tài.
Trong khi ấy, Tây phương (gồm cả Hoa Kỳ và các nước Âu châu, mới và cũ) không để lỡ dịp mà tiếp tục đẩy mạnh áp lực cải cách và dân chủ hóa, khiến lãnh đạo Nga thấy như bị đẩy vào chân tường. Cỗ xe hủ lô của Tây phương không tấn công bằng quân sự mà dùng kinh tế thị trường và các phong trào dân chủ để làm thay đổi nước Nga.
Phản ứng quốc gia dân tộc của Nga bắt đầu trỗi dậy. Giải pháp biểu dương dễ nhất vẫn là giải pháp quân sự. Các cuộc thao diễn vừa qua nhắm vào mục tiêu ấy.
Tổng thống Putin tham dự lễ khai mạc của triễn lãm hàng không và không gian năm nay (MAKS 2005) rồi lên oanh tạc cơ chiến lược Tu-160 Blackjack bay lên vùng cực Bắc quan sát cuộc thao diễn hỗn hợp của hải và không quân tại Bắc Băng Dương. Hôm sau, từ ngày 18, là cuộc tập trận hỗn hợp của Liên bang Nga và Trung Quốc, mà Putin có thể bất ngờ có mặt…
Hãy kiểm lại tin tức mà xem, từ nay đến tháng Chín, Liên bang Nga có tất cả là sáu cuộc thao diễn quân sự. Ở cực Bắc là cuộc tập trận hỗn hợp giữa hải và không quân; tại Viễn Đông là cuộc tập trận với Trung Quốc, tại vùng Caspian là thao diễn hộn hợp với các nước trong Cộng đồng các Quốc gia Độc lập (CIS) do Liên bang Nga thành lập như vòng đai tự vệ năm xưa, trong đó có Kazahkstan; song song là hai cuộc tập trận với Uzbekistan và Tjikistan và sau cùng là cuộc thao dượt tại vùng biển Baltic.
Quy mô nhất trong đợt biểu dương này là cuộc thao diễn Nga Hoa.
Chúng ta bắt đầu trở về châu Á…
Nghiệp vụ Hòa bình Á châu
Nhìn trên mặt phẳng của truyền hình nhiều khi ta quên rằng trái đất hình tròn. Nếu nhìn trên không gian, từ hướng Bắc xuống, người ta thấy vùng Đông Bắc Á châu là nơi tiếp cận của Liên bang Nga, Trung Quốc, Hoa Kỳ và Nhật Bản. Thông điệp của cuộc thao diễn Nga Hoa vì vậy mới có ý nghĩa… nhất là khi các tướng lãnh Nga xác nhận, rằng chiến đấu cơ chiến lược của Nga sẽ tham dự cuộc thao dợt đại quy mô này.
Cuộc thao diễn có tên gọi là "Nghiệp vụ Hòa bình 2005", kéo dài từ 18 đến 26 tháng Tám, dưới sự bảo trợ của Tổ chức Hợp tác Thượng hải (Shanghai Cooperation Organization) quy tụ bốn nước Trung Á tiếp giáp với Trung Quốc và Liên bang Nga.
Nghiệp vụ Hòa bình năm nay nổi bật ở những mục tiêu rất mới: 1) thao dợt khả năng hợp tác điều hợp tác chiến khi hai nước cùng phải ra tay; 2) thông báo cho các nước liên hệ trong khu vực, từ Hoa Kỳ đến Nhật Bản và Đài Loan rằng từ nay hai nước Nga Hoa ở vào thế liên hợp quân sự, điều chưa từng có kể từ khi đôi bên xung đột với nhau, từ 1960; 3) trong cuộc thao dợt này, đôi bên đều thử nghiệm đạn thật, nên lời cảnh báo mang ý nghĩa đáng tin hơn; 4) ly kỳ nhất là một kịch bản của cuộc thao dượt là hai nước sẽ cấp cứu một nước bị khủng hoảng nội bộ vì "cách mạng dân chủ" và bị một cường quốc khác đe dọa ở bên ngoài.
Cùng với các chiến hạm, tầu ngầm, phi cơ chiến lược, oanh tạc cơ bắn hỏa tiễn tầm xa, v.v… 18 ngàn sĩ quan cùng binh lính Nga sẽ sát cánh với 10 ngàn lính Trung Quốc và những chiến cụ thượng thặng của Bắc Kinh - đa số mua của Nga - trong hơn một tuần để cho thế giới biết rằng Á châu nay đã có chủ. Quan trọng nhất là 1) Đài Loan nằm trong khu vực kiểm soát ấy, 2) vùng biển Đông Nam Á cũng vậy, và 3) các nước đệ tam trong khu vực có thể chọn lựa….
Sau nhiều năm biểu tương tinh thần hiếu hòa, dưới khẩu hiệu "phát triển trong hòa bình", Bắc Kinh đã tăng cường đầu tư vào quân sự và đương khi Liên bang Nga cần biểu dương sức mạnh để khỏi bị lột da, Trung Quốc đã bước ra vùng ánh sáng, với đầy đủ đồ nghề có sức thuyết phục rất cao.
Tín hiệu của hai nước tất nhiên nhắm vào Hoa Kỳ, kế tiếp là Nhật Bản, sau đó là Đài Loan. Nhưng, đáng quan tâm cho người Việt hơn cả là tín hiệu cho các nước đệ tam ở châu Á: khi hữu sự thì sẽ đứng ở phe nào"
Mà thế nào là hữu sự" - Khi chính quyền e sợ mất quyền và kêu cứu thì sẽ kêu cứu ai" Trong những tính toán về quyền lợi kinh tế hay năng lượng, hay an ninh, các nước nên hợp tác hay đối đầu với Trung Quốc" Nền độc lập của Đài Loan hay dân chủ của Việt Nam có ý nghĩa hay ảnh hưởng gì trong cục diện ấy"
Định mệnh Á châu
Cuộc thao diễn quân sự Nga Hoa khai diễn khi châu Á kỷ niệm một biến cố lịch sử.
Cách đây đúng 50 năm, Thế chiến đã kết thúc chậm nhất là tại châu Á, sau khi thực sự mở màn cũng tại Á châu, với việc Nhật Bản tung quân vào Mãn Châu và khơi mào cho hai cuộc chiến đồng loạt tại Hoa lục là chiến tranh kháng Nhật và nội chiến quốc cộng. Việc Nhật Bản bại trận và phải đầu hàng vào hôm 15 tháng Tám 1945 đã dẫn tới hàng loạt biến động tại châu Á, lúc ấy đang vắng bóng Âu châu. Thí dụ như việc Nam Dương lập tức tuyên bố độc lập ngày 17 tháng Tám. Việt Nam chỉ nhìn thấy biến cố 19 tháng Tám của mình - mà Hà Nội sẽ om xòm tổ chức kỷ niệm - mà không thấy rằng biến cố ấy cũng mở màn cho một cuộc chiến dai dẳng nhất cho xứ sở và cục diện có thể đã đổi khác nếu Mao Trạch Đông không thắng tại Hoa lục năm 1949. Đổi khác vì đảng Cộng sản Việt Nam không có hậu phương Trung Quốc, tức là đầu cầu tiếp vận của Liên xô, và chưa chắc đã thống nhất đất nước dưới sự cai trị của mình.
Chuyện ấy, đảng Cộng sản ngày nay bất cần vì đã thắng lớn!
Nhưng, tình hình ngày nay đã đổi khác.
Trong khi các nước Âu châu đều thực tâm hối lỗi về những lầm lẫn đã gây ra chiến tranh cho cả thế giới và trong khi các phe thắng bại đều gặp nhau trong lễ kỷ niệm Thế chiến kết thúc để nói về tương lai thì các phe tham chiến tại Á châu đang tự chuẩn bị cho những đối đầu mới. Cả Trung Quốc lẫn Việt Nam đều không tự kiểm điểm về nỗi sai lầm hay lợi hại của những chọn lựa từ 1930 đến nay. Ngược lại, lãnh đạo nước nào cũng cho rằng mình đúng.
Sau nửa thế kỷ tự giải giới và dồn sức phát triển kinh tế, Nhật Bản đang thấy an ninh và thế lực của mình bị đe dọa, nên sẽ tu chỉnh hiến pháp và sớm trở thành một cường quốc quân sự. Cuộc thao diễn Nga Hoa tuần này càng thúc đẩy việc ấy, nếu ta đi vào những chi tiết quân sự cho thấy mối nguy cho Nhật. Hoa Kỳ cũng sẽ không buông tay để "Á châu là của người Á" theo lối nhìn của Bắc Kinh. Hai cường quốc ấy - và cả Đài Loan - đều dư sức thực hiện những mục tiêu chiến lược của họ.
Việt Nam thì không.
Á châu đã bị chiến tranh dai dẳng nhất, đã vùng dậy về kinh tế với tốc độ cao nhất, trong thời gian ngắn nhất, nhưng nay lại há mồm nhìn các đại cường thách thức nhau với võ khí chiến lược.
Tìm đâu ra sự khôn ngoan để khỏi bị lôi vào cuộc một lần nữa, nếu người ta chỉ nhìn vào cái rốn 19 tháng Tám. Như ở Hà Nội tuần này"
Gửi ý kiến của bạn
