Hôm nay,  

Giã Từ Năm 2003

31/12/200300:00:00(Xem: 5184)
Thế là đã đến lúc nói lời chia tay với cô em tháng mười hai, trời Cali u ám vì giông bão đang kéo tới. Những ngày vừa qua thuộc khu vực người đẹp cai quản có nhiều sự kiện quan trọng xảy ra trong năm. Như là tin Saddam Hussein đã bị bắt sống trong một căn hầm ngày sau hơn 8 tháng lẫn trốn từ khi cả trăm ngàn quân Mỹ đổ vào xứ Iraq vào tháng 3. Cho tới nay chính phủ của Bush con vẫn chưa đưa ra một lý do chính đáng nào để biện minh cho việc xâm lăng nước dầu lửa này vì vũ khí hủy diệt tập thể tìm mãi không ra. Bạo chúa Saddam đã đến ngày tàn nhưng phải tiêu cả trăm tỷ đô mỗi năm cho việc lật đổ hắn rồi phải mang trách nhiệm xây dựng dân chủ tự do trước khi rời Iraq thì con đường còn dài đăng đẳng tới mấy năm, là một điều mà dân chúng Hoa Kỳ bây giờ mới thấy không nên làm. Nhưng đã lỡ rồi, gạo đã thổi thành cơm, thôi thì ráng gỡ thế cờ rối rắm. Những quyền lực tư bản vũ khí, dầu lửa và ảnh hưởng của tài phiệt Do thái đã đưa đến cuộc xâm chiếm này. Câu chuyện dài mang tên thành Bá Đa vẫn chưa kết thúc và sẽ là đề tài tranh cử tổng thống năm tới, có thể coi như là sự kiện nổi bật nhất năm 2003, hai cô tháng ba và tháng mười hai cùng chia nhau giải thưởng.
Cuối tháng mười hai, theo bước Canada, bệnh bò điên được phát hiện tại Mỹ và đang làm rung rinh kỹ nghệ chăn nuôi trị giá hàng chục tỉ đô.
Bên kia nước Iran, chỉ có trận động đất chưa tới 7 chấm Richter mà gần nữa dân thành Bam thiệt mạng, con số lên tới 40 ngàn. Những ngày lễ Giáng sinh và Tết Tây, không khí lo sợ khủng bố lan tràn, người ta sợ những phi cơ ngoại quốc vào Mỹ sẽ bị không tặc khống chế để tàn phá đô thị, nên có nhiều chuyến bị hủy bỏ và có chuyến phải có an ninh đi theo. Chưa hết khách ngoại quốc đến phải bị chụp hình và lấy dấu tay, điều này sẽ ảnh hưởng đến kỹ nghệ du lịch và làm giảm số du khách. Như vậy từ nay đời đã bớt vui rồi, phải không em mười hai.
Em buồn đã không có bài chào mừng lúc em tới và ngay cả lúc em ra đi thì cũng không có lời giã biệt trang trọng bởi vì khi em ngồi lên phi thuyền thời gian bay về nơi xa thì nguyên cả một năm cũ 2003 cũng giã từ nhân thế. Em thì sẽ quay lại theo tuần hoàn trời đất nhưng cả trần gian phải ngậm ngùi vĩnh biệt người quen mang tên Năm 2003, người trẻ thì vẫn nhìn tương lai mà hy vọng nhưng người đứng tuổi trong đó có anh thì ngậm ngùi mỗi lần lấy bỏ cuốn lịch lỗi thời để thay vào cuốn mới.
Năm 2003 dĩ nhiên là nhiều chuyện xảy ra. Thế giới có cuộc chiến Mỹ Iraq như đã kể, tiểu bang Cali nhiều dân Việt sinh sống thì thống đốc mới là tài tử gốc Aùo là Arnold Schwarzenegger đắc cử trong cuộc bầu cử bãi nhiệm người cũ là Davis vào tháng mười một. Dù giọng tiếng Anh của ông bị dân chính gốc chê nhưng vì quá nổi tiếng và dân muốn có sự thay đổi bởi một người chưa bị guồng máy thư lại chính trị làm hư nên bỏ phiếu. Chuyện thắng cử của Arnold như là xi nê và làm cho di dân tại Cali thích thú lấy làm gương sáng. Thủ phủ Sacramento của tiểu bang giàu nhất nước tuy vậy ít người biết, và từ ngày tài tử phim Terminator dọn về bỗng thêm nổi tiếng thế giới cũng thu hút thêm mớ du khách.
Riêng về vùng thung lũng điện tử San Jose kinh tế vẫn chưa hồi phục, danh sách những người quen thất nghiệp vẫn còn dài. Tin tức thống kê cho là tình trạng có khá chút đỉnh, điều này không đúng thực tế vì người lãnh trợ cấp đã hết hạn, và người tìm được việc mới nhưng lương thì giảm đi nhiều như kỹ sư thì đi bỏ báo, bán hàng. Trong khi đó giá nhà đất vẫn không giảm, những căn nhà nhỏ trị giá bốn trăm ngàn đưa vào thị trường là có người mua ngay. Đã có nhiều đồng hương từ giã thung lũng hoa vàng vì giá sinh hoạt cao mà việc làm không nhiều, họ qua các tiểu bang khác hoặc các vùng lân cận.

Đối với trong nước thì tin tức các nhà sư Phật giáo bỗng nhiên bị nhà cầm quyền Hà Nội trở tay đàn áp dữ dội, lá thư của thầy Tuệ Sỹ gởi cho tăng sinh ở Huế đăng trên mạng lưới làm cho nhiều người cảm khái vô vàn. Đất nước Việt Nam trong thời xuống cấp cần có những nhân tài như vậy để tạo dựng niềm tin.
Ở hải ngoại thì những chiến dịch văn hoá vận của Hà nội đã len lỏi vào các ngõ ngách của cộng đồng khắp nơi qua các sản phẩm băng đĩa nhạc và sách báo. Một số ca sĩ nổi tiếng trong nước đã trở thành di dân chính thức và điều mà cộng đồng lo ngại là họ sẽ tha hồ mà phổ biến những sáng tác mang nhiều ảnh hưởng của chế độ bên đó cũng như xoá dần những ca khúc ghi dấu tư tưởng và tình cảm của miền Nam tự do, là những di sản quý giá cũng như phương tiện đấu tranh của người bên này.
Những vận động treo cờ vàng ba sọc đỏ đã thành công tại môt số thành phố như San Jose, Boston, tiểu bang Louisiana... là một niềm vui cho cộng đồng người Việt tại Hoa Kỳ. Lá cờ bây giờ trở nên biểu tượng cho tiếng nói tranh đấu của con cháu Tiên Rồng lưu vong, cũng như hổ trợ cho những người dân trong nước đòi hỏi dân chủ tự do, chống độc tài tham nhũng.
Năm 2003 cũng vào tháng mười hai, lần đầu trong lịch sử nước nhà Việt Nam tổ chức Đông Nam Á vận hội gọi tắt là SEA Games lần thứ 22 tại Hà Nội. Báo chí loan tin nhiều, xin nhắc tới vài chuyện bên lề như các tiếng hát miền Nam nổi tiếng không được xếp vào ban đồng ca bản nhạc chính của buổi khai mạc mà nhà nước chỉ lựa toàn là dân niền Bắc. Điều này nói lên sự kỳ thị của chế độ, sau gần ba chục năm người ta vẫn không quên miền ngoài đã xua quân đánh chiếm miền trong, kẻ bị thua khắc ghi tâm khảm là dĩ nhiên nhưng kẻ chiến thắng vẫn ghi lòng thì mới là điều bất hạnh cho dân chế độ cũ. Nước chủ nhà đoạt nhiều huy chương nhất do điều kiện nhân hoà, địa lợi mà cũng do có nhiều bộ môn thi đua mới được đưa vào tạo sự thuận tiện cho VN đoạt giải. So sánh thì dân số mình là 80 triệu đứng hạng nhì sau Nam Dương trên trăm triệu. Trận thua bóng đá Thái Lan ở chung kết như tiên đoán là nỗi thất vọng của hàng triệu người, nói lên sự đi xuống của bộ môn thể thao được hâm mộ. Phải chăng điều đó cũng đồng tình với hiện trạng đời sống thanh niên kém lành mạnh, ma tuý lan tràn học đường, nhậu nhẹt, đĩ điếm đầy rẫy, cái danh từ bia ôm, karaoke ôm, võng ôm, câu ôm trở nên thông dụng.
Nhưng chế độ có hề chi bởi vì đã có nhiều tỉ đô la của Việt kiều gởi về thân nhân gián tiếp trợ lực và lòng vòng cuối cùng lọt vào tay của cán bộ chức quyền và những con buôn cơ hội. Hình ảnh một cậu con quan trong túi có xấp bạc trăm đô dày cộm đi chơi là thí dụ rõ nhất về những sự làm giàu bất chính nhờ tham nhũng, buôn lậu, bóc lột. Chưa bao giờ cái hố ngăn cách giàu nghèo lớn như vậy trên đất nước thân yêu. Tin những người nghèo phải đi làm thuê ở các nước ngoài, những cô gái bị bán sang Đài Loan và các động mãi dâm lân bang là niềm đau cho người trai mang dòng máu Việt.
Chia tay tháng mười hai là chuyện thường, từ giã năm 2003 là chuyện mãi mãi, cảm giác bồi hồi, trái tim chợt chùng xuống. Bạn bè càng hiếm đi, thị trường sách vở hẹp dần, những ước mơ về đất nước giàu mạnh hạnh phúc hầu như ít hiện lên trong đầu vì thực tế cho biết cuộc đời mình chẳng bao giờ thấy.
Giã từ năm 2003, trời cuối năm mưa bão, gọi bạn không được, ghé quán cà phê nhâm nhi một mình.
San Jose 30-12-2003

Gửi ý kiến của bạn
Vui lòng nhập tiếng Việt có dấu. Cách gõ tiếng Việt có dấu ==> https://youtu.be/ngEjjyOByH4
Tên của bạn
Email của bạn
)
Hai trăm mười một năm trước, mùa hè năm 1814, quân Anh kéo vào Washington. Trước khi phóng hỏa Bạch Ốc, họ ngồi xuống dùng bữa tại bàn tiệc đã dọn sẵn cho Tổng thống James Madison. Khi bữa ăn kết thúc, lính Anh đốt màn, đốt giường, và tòa nhà bốc cháy suốt đêm. Sáng hôm sau, cơn mưa lớn chỉ còn rửa trôi phần tro tàn của nơi từng là biểu tượng cho nền cộng hòa non trẻ. Tuần này, phần Cánh Đông của Bạch Ốc bị phá sập. Không phải bởi ngoại bang, mà bởi chính quyền tại vị. Và lần này, không ai được báo trước. Người Mỹ chỉ biết chuyện qua những bức ảnh máy xúc cày nát nền nhà, cùng lời xác nhận ngắn ngủi từ các viên chức trong chính phủ.
Hai trăm năm rưỡi sau ngày dựng cờ độc lập, nước Mỹ vẫn chưa thoát khỏi chiếc bóng của bạo lực. Mỗi khi một viên đạn nổ, người ta lại nói: “Đây không phải là nước Mỹ.” Nhưng chính câu nói ấy lại là cách người Mỹ tránh nhìn thẳng vào chính mình. Bài viết của giáo sư Maurizio Valsania (Đại học Torino), đăng trên The Conversation ngày 12 tháng 9, 2025, nhắc lại lịch sử mà nhiều người muốn quên: từ nhựa đường và lông gà đến súng ngắn buổi bình minh — một mạch dài nối liền hai thế kỷ, nơi tự do và bạo lực chảy cùng dòng máu.
Một cuộc thăm dò dư luận của AP-NORC thực hiện vào tháng 9 & 10 cho thấy hầu hết dân Mỹ coi việc chính phủ đóng cửa hiện tại là một vấn đề nghiêm trọng và đổ lỗi cho cả hai Đảng Cộng Hòa, Đảng Dân Chủ và cả Tổng Thống Trump với những tỷ lệ gần như ngang nhau. Cuộc thăm dò cũng cho thấy người Mỹ lo lắng về kinh tế, lạm phát và bảo đảm việc làm. Họ đang giảm những chi tiêu không thiết yếu như quần áo và nhiên liệu. Đa số cho rằng nền kinh tế yếu kém. Chi phí thực phẩm, nhà ở và chăm sóc sức khỏe được coi là những nguồn chính gây khó khăn tài chính.
Trên cao nguyên Tây Tạng – vùng đất được mệnh danh là “nóc thế giới” – hàng triệu tấm pin mặt trời trải rộng đến tận chân trời, phủ kín 420 cây số vuông, tức hơn bảy lần diện tích đảo Manhattan. Tại đây, ánh nắng gay gắt của không khí loãng ở độ cao gần 10.000 bộ trở thành mỏ năng lượng khổng lồ cho Trung Hoa. Giữa thảo nguyên lạnh và khô, những hàng trụ gió nối dài trên triền núi, các con đập chắn ngang dòng sông sâu, cùng đường dây cao thế băng qua sa mạc, hợp thành một mạng lưới năng lượng sạch lớn nhất thế giới. Tất cả đổ về đồng bằng duyên hải, cung cấp điện cho các thành phố và khu kỹ nghệ cách xa hơn 1.600 cây số.
Mức asen cao được phát hiện trên sông Mê Kông, cảnh báo nguy cơ ô nhiễm kim loại nặng lan rộng ở Đông Nam Á. Các sông Mã, Chu và Lam của Việt Nam đang bị đe dọa bởi hoạt động khai thác đất hiếm ở Lào, tác động đến nguồn nước của hàng chục triệu người và di sản cổ đại văn hóa Đông Sơn. Việt Nam cần phối hợp ngoại giao, giám sát khoa học và vận động cộng đồng để bảo vệ các dòng sông này. Khác với sông Mê Kông được giám sát và hợp tác thông qua Ủy hội Sông Mê Kông (MRC), các dòng sông Mã, Chu và Lam lại không có bất kỳ hiệp ước quốc tế nào. Do đó, Lào và đối tác Trung Quốc không có nghĩa vụ pháp lý phải giảm thiểu ô nhiễm xuyên biên giới. Sự thiếu vắng các thỏa thuận ràng buộc này đòi hỏi Việt Nam phải hành động bảo vệ dân cư và sinh mệnh các dòng sông này
Tuần lễ Nobel năm 2025 đã khởi đầu tại Stockholm với giải thưởng đầu tiên thuộc lĩnh vực sinh lý học hoặc y khoa, mở màn cho chuỗi công bố kéo dài đến ngày 13 tháng Mười. Ba nhà khoa học Mary Brunkow, Fred Ramsdell và Shimon Sakaguchi được trao Giải Nobel Y khoa 2025 cho công trình “khám phá cơ chế dung nạp miễn dịch ngoại vi”, nền tảng của nhiều hướng nghiên cứu mới trong điều trị ung thư và bệnh tự miễn nhiễm. Các giải thưởng còn lại sẽ được công bố như sau: - 7 tháng Mười: Vật lý - 8 tháng Mười: Hóa học - 9 tháng Mười: Văn chương - 10 tháng Mười: Hòa bình - 13 tháng Mười: Kinh tế học
Từ tháng 11/2000 đến nay, chưa từng có một ngày nào mà con người vắng bóng ngoài quỹ đạo Trái đất. Trạm Không Gian Quốc Tế International Space Station (ISS) đã duy trì sự hiện diện liên tục suốt 25 năm, với ít nhất một phi hành gia Hoa Kỳ thường trực trên quỹ đạo thấp. Trong lịch sử bay vào vũ trụ, hiếm có thành tựu nào sánh bằng ISS: một công trình chung của Hoa Kỳ, châu Âu, Canada, Nhật Bản và Nga – biểu tượng của sự hợp tác vượt lên trên chính trị. Nhưng mọi hành trình đều có hồi kết. Năm 2030, con tàu khổng lồ này sẽ được điều khiển rơi xuống một vùng hẻo lánh ở Thái Bình Dương.
50 năm sau và thêm 8 đời tổng thống Mỹ, tuy Việt Nam nay không còn là quan tâm của đại đa số quần chúng như thời chiến tranh, nhưng một nước Việt Nam thống nhất về địa lý vẫn nằm trong chiến lược của Mỹ và vẫn được các nhà nghiên cứu về chính trị, sử, xã hội, kinh tế, quốc phòng và những nhà hoạt động môi trường, xã hội dân sự, những người tranh đấu cho dân chủ, nhân quyền quan tâm vì những vấn đề tồn đọng sau chiến tranh và các chính sách của Hà Nội. Những chủ đề liên quan đã được trình bày trong một hội nghị quốc tế tổ chức vào hai ngày 18 và 19/9/2025 tại Đại học U.C. Berkeley với sự tham dự của nhiều học giả, nghiên cứu sinh từ các đại học Hoa Kỳ, Việt Nam, Singapore, Pháp; cùng các cựu lãnh đạo, phóng viên, nhà hoạt động.
Tùy vào diễn biến trong dòng chảy xã hội mà người ta thường hay nhắc hoặc nhớ về một nhân vật nào đó của lịch sử. Ngay lúc này, tôi nhớ về Charlie Charplin – người đàn ông với dáng đi loạng choạng trong đôi giày quá khổ, với cây ba-ton, gương mặt trẻ con, tinh khôi nhưng láu cá, nổi bật với chòm râu “Hitler”, ánh mắt sâu thẳm như vác cả một thế giới trên vai
Con người? Nhân loại? Chúng ta đều biết những nhân vật này từ rất lâu. Họ đến từ một loài vượn đặc biệt có trí thông minh muốn vượt lên con vượn và họ trở thành con người, như nhà khoa học triết gia Charles Darwin đã lập thuyết. Hoặc họ được nặn ra từ đất sét rồi bị đuổi khỏi vườn địa đàng, đi lang thang khắp nơi tạo ra nhân loại như Thánh kinh đã ghi chép. Dù họ đến từ đâu, chúng ta đều phải ca ngợi khả năng tiến bộ không ngừng của họ. Dù họ xấu tính cách nào, hung ác ra sao, điên rồ cách mấy, chúng ta cũng phải ngưỡng mộ ý muốn cao cả của họ: Làm cho con người và đời sống tốt đẹp hơn.


Kính chào quý vị,

Tôi là Derek Trần, dân biểu đại diện Địa Hạt 45, và thật là một vinh dự lớn lao khi được đứng nơi đây hôm nay, giữa những tiếng nói, những câu chuyện, và những tâm hồn đã góp phần tạo nên diện mạo văn học của cộng đồng người Mỹ gốc Việt trong suốt một phần tư thế kỷ qua.
Hai mươi lăm năm! Một cột mốc bạc! Một cột mốc không chỉ đánh dấu thời gian trôi qua, mà còn ghi nhận sức bền bỉ của một giấc mơ. Hôm nay, chúng ta kỷ niệm 25 năm Giải Viết Về Nước Mỹ của nhật báo Việt Báo.

Khi những người sáng lập giải thưởng này lần đầu tiên ngồi lại bàn thảo, họ đã hiểu một điều rất căn bản rằng: Kinh nghiệm tỵ nạn, hành trình nhập cư, những phức tạp, gian nan, và sự thành công mỹ mãn trong hành trình trở thành người Mỹ gốc Việt – tất cả cần được ghi lại. Một hành trình ý nghĩa không những cần nhân chứng, mà cần cả những người viết để ghi nhận và bảo tồn. Họ không chỉ tạo ra một cuộc thi; họ đã và đang xây dựng một kho lưu trữ. Họ thắp lên một ngọn hải đăng cho thế hệ sau để chuyển hóa tổn thương thành chứng tích, sự im lặng thành lời ca, và cuộc sống lưu vong thành sự hội nhập.

Trong những ngày đầu ấy, văn học Hoa Kỳ thường chưa phản ánh đầy đủ sự phong phú và đa dạng về kinh nghiệm của chúng ta. Giải thưởng Viết Về Nước Mỹ thực sự đã lấp đầy khoảng trống đó bằng sự ghi nhận và khích lệ vô số tác giả, những người đã cầm bút và cùng viết nên một thông điệp mạnh mẽ: “Chúng ta đang hiện diện nơi đây. Trải nghiệm của chúng ta là quan trọng. Và nước Mỹ của chúng ta là thế đó.”


Suốt 25 năm qua, giải thưởng này không chỉ vinh danh tài năng mà dựng nên một cộng đồng và tạo thành một truyền thống.
Những cây bút được tôn vinh hôm nay không chỉ mô tả nước Mỹ; họ định nghĩa nó. Họ mở rộng giới hạn của nước Mỹ, làm phong phú văn hóa của nước Mỹ, và khắc sâu tâm hồn của nước Mỹ. Qua đôi mắt họ, chúng ta nhìn thấy một nước Mỹ tinh tế hơn, nhân ái hơn, và sau cùng, chân thật hơn.

Xin được nhắn gửi đến các tác giả góp mặt từ bao thế hệ để chia sẻ tấm chân tình trên các bài viết, chúng tôi trân trọng cảm ơn sự can đảm của quý vị. Can đảm không chỉ là vượt qua biến cố của lịch sử; can đảm còn là việc ngồi trước trang giấy trắng, đối diện với chính mình, lục lọi ký ức đau thương sâu đậm, và gửi tặng trải nghiệm đó đến tha nhân. Quý vị là những người gìn giữ ký ức tập thể và là những người dẫn đường cho tương lai văn hóa Việt tại Hoa Kỳ.

Với Việt Báo: Xin trân trọng cảm ơn tầm nhìn, tâm huyết, và sự duy trì bền bỉ giải thưởng này suốt một phần tư thế kỷ.
Khi hướng đến 25 năm tới, chúng ta hãy tiếp tục khích lệ thế hệ kế tiếp—những blogger, thi sĩ, tiểu thuyết gia, nhà phê bình, nhà văn trẻ—để họ tìm thấy tiếng nói của chính mình và kể lại sự thật của họ, dù đó là thử thách hay niềm vui. Bởi văn chương không phải là một thứ xa xỉ; đó là sự cần thiết. Đó là cách chúng ta chữa lành, cách chúng ta ghi nhớ, và là cách chúng ta tìm thấy nơi chốn của mình một cách trọn vẹn.

Xin cảm ơn quý vị.

NHẬN TIN QUA EMAIL
Vui lòng nhập địa chỉ email muốn nhận.