Hôm nay,  

Giã Từ Năm 2003

31/12/200300:00:00(Xem: 5181)
Thế là đã đến lúc nói lời chia tay với cô em tháng mười hai, trời Cali u ám vì giông bão đang kéo tới. Những ngày vừa qua thuộc khu vực người đẹp cai quản có nhiều sự kiện quan trọng xảy ra trong năm. Như là tin Saddam Hussein đã bị bắt sống trong một căn hầm ngày sau hơn 8 tháng lẫn trốn từ khi cả trăm ngàn quân Mỹ đổ vào xứ Iraq vào tháng 3. Cho tới nay chính phủ của Bush con vẫn chưa đưa ra một lý do chính đáng nào để biện minh cho việc xâm lăng nước dầu lửa này vì vũ khí hủy diệt tập thể tìm mãi không ra. Bạo chúa Saddam đã đến ngày tàn nhưng phải tiêu cả trăm tỷ đô mỗi năm cho việc lật đổ hắn rồi phải mang trách nhiệm xây dựng dân chủ tự do trước khi rời Iraq thì con đường còn dài đăng đẳng tới mấy năm, là một điều mà dân chúng Hoa Kỳ bây giờ mới thấy không nên làm. Nhưng đã lỡ rồi, gạo đã thổi thành cơm, thôi thì ráng gỡ thế cờ rối rắm. Những quyền lực tư bản vũ khí, dầu lửa và ảnh hưởng của tài phiệt Do thái đã đưa đến cuộc xâm chiếm này. Câu chuyện dài mang tên thành Bá Đa vẫn chưa kết thúc và sẽ là đề tài tranh cử tổng thống năm tới, có thể coi như là sự kiện nổi bật nhất năm 2003, hai cô tháng ba và tháng mười hai cùng chia nhau giải thưởng.
Cuối tháng mười hai, theo bước Canada, bệnh bò điên được phát hiện tại Mỹ và đang làm rung rinh kỹ nghệ chăn nuôi trị giá hàng chục tỉ đô.
Bên kia nước Iran, chỉ có trận động đất chưa tới 7 chấm Richter mà gần nữa dân thành Bam thiệt mạng, con số lên tới 40 ngàn. Những ngày lễ Giáng sinh và Tết Tây, không khí lo sợ khủng bố lan tràn, người ta sợ những phi cơ ngoại quốc vào Mỹ sẽ bị không tặc khống chế để tàn phá đô thị, nên có nhiều chuyến bị hủy bỏ và có chuyến phải có an ninh đi theo. Chưa hết khách ngoại quốc đến phải bị chụp hình và lấy dấu tay, điều này sẽ ảnh hưởng đến kỹ nghệ du lịch và làm giảm số du khách. Như vậy từ nay đời đã bớt vui rồi, phải không em mười hai.
Em buồn đã không có bài chào mừng lúc em tới và ngay cả lúc em ra đi thì cũng không có lời giã biệt trang trọng bởi vì khi em ngồi lên phi thuyền thời gian bay về nơi xa thì nguyên cả một năm cũ 2003 cũng giã từ nhân thế. Em thì sẽ quay lại theo tuần hoàn trời đất nhưng cả trần gian phải ngậm ngùi vĩnh biệt người quen mang tên Năm 2003, người trẻ thì vẫn nhìn tương lai mà hy vọng nhưng người đứng tuổi trong đó có anh thì ngậm ngùi mỗi lần lấy bỏ cuốn lịch lỗi thời để thay vào cuốn mới.
Năm 2003 dĩ nhiên là nhiều chuyện xảy ra. Thế giới có cuộc chiến Mỹ Iraq như đã kể, tiểu bang Cali nhiều dân Việt sinh sống thì thống đốc mới là tài tử gốc Aùo là Arnold Schwarzenegger đắc cử trong cuộc bầu cử bãi nhiệm người cũ là Davis vào tháng mười một. Dù giọng tiếng Anh của ông bị dân chính gốc chê nhưng vì quá nổi tiếng và dân muốn có sự thay đổi bởi một người chưa bị guồng máy thư lại chính trị làm hư nên bỏ phiếu. Chuyện thắng cử của Arnold như là xi nê và làm cho di dân tại Cali thích thú lấy làm gương sáng. Thủ phủ Sacramento của tiểu bang giàu nhất nước tuy vậy ít người biết, và từ ngày tài tử phim Terminator dọn về bỗng thêm nổi tiếng thế giới cũng thu hút thêm mớ du khách.
Riêng về vùng thung lũng điện tử San Jose kinh tế vẫn chưa hồi phục, danh sách những người quen thất nghiệp vẫn còn dài. Tin tức thống kê cho là tình trạng có khá chút đỉnh, điều này không đúng thực tế vì người lãnh trợ cấp đã hết hạn, và người tìm được việc mới nhưng lương thì giảm đi nhiều như kỹ sư thì đi bỏ báo, bán hàng. Trong khi đó giá nhà đất vẫn không giảm, những căn nhà nhỏ trị giá bốn trăm ngàn đưa vào thị trường là có người mua ngay. Đã có nhiều đồng hương từ giã thung lũng hoa vàng vì giá sinh hoạt cao mà việc làm không nhiều, họ qua các tiểu bang khác hoặc các vùng lân cận.

Đối với trong nước thì tin tức các nhà sư Phật giáo bỗng nhiên bị nhà cầm quyền Hà Nội trở tay đàn áp dữ dội, lá thư của thầy Tuệ Sỹ gởi cho tăng sinh ở Huế đăng trên mạng lưới làm cho nhiều người cảm khái vô vàn. Đất nước Việt Nam trong thời xuống cấp cần có những nhân tài như vậy để tạo dựng niềm tin.
Ở hải ngoại thì những chiến dịch văn hoá vận của Hà nội đã len lỏi vào các ngõ ngách của cộng đồng khắp nơi qua các sản phẩm băng đĩa nhạc và sách báo. Một số ca sĩ nổi tiếng trong nước đã trở thành di dân chính thức và điều mà cộng đồng lo ngại là họ sẽ tha hồ mà phổ biến những sáng tác mang nhiều ảnh hưởng của chế độ bên đó cũng như xoá dần những ca khúc ghi dấu tư tưởng và tình cảm của miền Nam tự do, là những di sản quý giá cũng như phương tiện đấu tranh của người bên này.
Những vận động treo cờ vàng ba sọc đỏ đã thành công tại môt số thành phố như San Jose, Boston, tiểu bang Louisiana... là một niềm vui cho cộng đồng người Việt tại Hoa Kỳ. Lá cờ bây giờ trở nên biểu tượng cho tiếng nói tranh đấu của con cháu Tiên Rồng lưu vong, cũng như hổ trợ cho những người dân trong nước đòi hỏi dân chủ tự do, chống độc tài tham nhũng.
Năm 2003 cũng vào tháng mười hai, lần đầu trong lịch sử nước nhà Việt Nam tổ chức Đông Nam Á vận hội gọi tắt là SEA Games lần thứ 22 tại Hà Nội. Báo chí loan tin nhiều, xin nhắc tới vài chuyện bên lề như các tiếng hát miền Nam nổi tiếng không được xếp vào ban đồng ca bản nhạc chính của buổi khai mạc mà nhà nước chỉ lựa toàn là dân niền Bắc. Điều này nói lên sự kỳ thị của chế độ, sau gần ba chục năm người ta vẫn không quên miền ngoài đã xua quân đánh chiếm miền trong, kẻ bị thua khắc ghi tâm khảm là dĩ nhiên nhưng kẻ chiến thắng vẫn ghi lòng thì mới là điều bất hạnh cho dân chế độ cũ. Nước chủ nhà đoạt nhiều huy chương nhất do điều kiện nhân hoà, địa lợi mà cũng do có nhiều bộ môn thi đua mới được đưa vào tạo sự thuận tiện cho VN đoạt giải. So sánh thì dân số mình là 80 triệu đứng hạng nhì sau Nam Dương trên trăm triệu. Trận thua bóng đá Thái Lan ở chung kết như tiên đoán là nỗi thất vọng của hàng triệu người, nói lên sự đi xuống của bộ môn thể thao được hâm mộ. Phải chăng điều đó cũng đồng tình với hiện trạng đời sống thanh niên kém lành mạnh, ma tuý lan tràn học đường, nhậu nhẹt, đĩ điếm đầy rẫy, cái danh từ bia ôm, karaoke ôm, võng ôm, câu ôm trở nên thông dụng.
Nhưng chế độ có hề chi bởi vì đã có nhiều tỉ đô la của Việt kiều gởi về thân nhân gián tiếp trợ lực và lòng vòng cuối cùng lọt vào tay của cán bộ chức quyền và những con buôn cơ hội. Hình ảnh một cậu con quan trong túi có xấp bạc trăm đô dày cộm đi chơi là thí dụ rõ nhất về những sự làm giàu bất chính nhờ tham nhũng, buôn lậu, bóc lột. Chưa bao giờ cái hố ngăn cách giàu nghèo lớn như vậy trên đất nước thân yêu. Tin những người nghèo phải đi làm thuê ở các nước ngoài, những cô gái bị bán sang Đài Loan và các động mãi dâm lân bang là niềm đau cho người trai mang dòng máu Việt.
Chia tay tháng mười hai là chuyện thường, từ giã năm 2003 là chuyện mãi mãi, cảm giác bồi hồi, trái tim chợt chùng xuống. Bạn bè càng hiếm đi, thị trường sách vở hẹp dần, những ước mơ về đất nước giàu mạnh hạnh phúc hầu như ít hiện lên trong đầu vì thực tế cho biết cuộc đời mình chẳng bao giờ thấy.
Giã từ năm 2003, trời cuối năm mưa bão, gọi bạn không được, ghé quán cà phê nhâm nhi một mình.
San Jose 30-12-2003

Gửi ý kiến của bạn
Vui lòng nhập tiếng Việt có dấu. Cách gõ tiếng Việt có dấu ==> https://youtu.be/ngEjjyOByH4
Tên của bạn
Email của bạn
)
Khi ngày kỷ niệm 250 năm Tuyên Dương Độc Lập đang đến gần, Hoa Kỳ đứng trước một câu hỏi quan trọng: Liệu một trong những giá trị cốt lõi nhất của bản Tuyên Dương – rằng chính phủ phải hoạt động minh bạch, có trách nhiệm trước nhân dân và tuân thủ pháp luật – có còn được giữ vững? Trước khi bản Tuyên Dương Độc Lập ra đời, các nhà lập quốc đã lên án việc chính quyền Vua George III chà đạp nhân quyền của các thuộc địa. Không chỉ vậy, họ còn đưa nguyên tắc bảo vệ vào Hiến pháp sau này, thông qua khái niệm gọi là “quyền được xét xử công bằng” (due process).
Trong nhiệm kỳ tổng thống đầu tiên, Donald Trump đã khiến nhiều người sửng sốt vì tốc độ thay đổi chóng mặt trong hàng ngũ các viên chức nội các và cố vấn thân cận. Nhưng khi bước vào nhiệm kỳ hai, hiện tượng ấy gần như biến mất; chỉ còn một vài người rút lui. Nhưng theo các chuyên gia, điều đó không đồng nghĩa với sự hòa hợp. Thay vào đó, sự “ổn định” ấy đến từ việc Trump chỉ chọn những người không dám làm trái ý mình. Những người sẵn sàng nghe và vâng lời ông, bất kể đúng sai.
Ở Hoa Kỳ, khi nghe đến cụm từ “giáo dục tổng quát,” người ta thường hình dung về những khóa học nhập môn trong các lĩnh vực nghệ thuật, nhân văn, khoa học xã hội, khoa học tự nhiên và toán học. Tùy vào mỗi trường, chương trình này có thể mang những cái tên khác nhau như “chương trình căn bản” (core curriculum) hay “các môn học bắt buộc” (distribution requirements). Ngoài ra, chương trình này đôi khi còn có một tên gọi khác là “giáo dục khai phóng” (liberal education). Hội các trường Cao đẳng và Đại học Hoa Kỳ (American Association of Colleges and Universities, AACU) mô tả đây là chương trình giúp bồi dưỡng “tinh thần trách nhiệm xã hội, cùng với các kỹ năng trí tuệ và thực tiễn vững vàng có thể vận dụng linh hoạt.”
Trong nhiều năm kể từ khi Jeffrey Epstein được phát hiện chết trong phòng giam tại Metropolitan Correctional Center (MCC), New York, giới chức liên bang luôn khẳng định rằng cái chết này là một vụ tự sát. Tuy nhiên, một cuộc điều tra độc lập do CBS News thực hiện đã phơi bày hàng loạt mâu thuẫn giữa các tuyên bố của chính phủ và những gì thực sự hiện ra trong đoạn phim giám sát vừa được công bố.
Cuối mùa Hè năm 1955, Till-Mobley tiễn con trai của bà, Emmett Till 14 tuổi lên một chuyến tàu từ Chicago đến thăm chú và các anh em họ của Emmett ở quê hương Mississippi của bà. Giống như những phụ nữ và đàn ông da đen nói với con cái họ về việc chú ý các điểm dừng giao thông và các cuộc chạm trán khác với cảnh sát, Till-Mobley đã căn dặn Emmett rất kỹ. Bà cho cậu biết cậu đang đi đến một nơi mà an toàn phụ thuộc vào khả năng kiềm chế sự bốc đồng, tính cách không khuất phục của cậu với người da trắng. Linh cảm của người mẹ mang đến trong lòng bà nỗi bất an không giải thích được. Bà đưa cho Emmett chiếc nhẫn bạc của ông Louis Till, cha của cậu. Chiếc nhẫn khắc chữ L.T.
“Đi về Miền Nam, miền hương thơm bông lúa tràn ngập đầy đồng; Đi về Miền Nam, miền xinh tươi đất rộng cùng chung nguồn sống” Và cứ như thế, với tiếng hát trong tâm tưởng, từng đoàn người gồng gánh ra đi. Họ đi về hướng Nam giống như cha ông của mình từ bao nhiêu thế kỷ trước. Bây giờ lại còn một động lực mới và mãnh liệt khác, đó là đi tìm tự do: ‘chúng tôi muốn sống!’, như tên gọi một cuốn phim nổi tiếng của đồng bào di cư sau này. Cuối tháng 6, dù hiệp định đình chiến chưa ký kết nhưng quân đội Pháp và Quốc gia đã rút lui khỏi nhiều địa điểm ở đồng bằng Bắc Việt nên nhiều người bắt đầu di tản về các đô thị, đặc biệt là Hải phòng.
Cõi này ngày càng bất an! Tình trạng hâm nóng toàn cầu đã dẫn tới nhiều thảm họa như bão lụt, hạn hán, mực nước biển dâng cao, dịch bệnh, mất mùa, đói khát lầm than. Chiến tranh thù hận ngày càng hung bạo đã làm cho hàng triệu người thương vong, nhà cửa ruộng vườn bị phá hoại. Các chế độ độc tài, quân phiệt, và nạn kỳ thị sắc tộc đã thẳng tay đàn áp dân lành. Tất cả những điều trên đã dẫn đến thảm trạng bỏ nước đi của hàng triệu người trên thế giới! Theo Population Division of the United Nations Department of Economic and Social Affairs (UNDESA), năm 2024 có tới 304 triệu di dân trên toàn cầu, là một con số tăng gần gấp đôi kể từ năm 1990, khi lúc đó có 154 triệu di dân trên thế giới. Đó là 3.7% tổng dân số địa cầu. Theo Cơ Quan Tị Nạn Liên Hiệp Quốc, tính tới cuối năm 2024, có 43.7 triệu người tị nạn, gồm 6 triệu người tị nạn từ Palestine và 8 triệu người xin được nhận vào quy chế tị nạn trên toàn cầu.
Trong số người Việt, thế hệ thứ nhất có 29% học xong cử nhân hay cao hơn. Thế hệ sinh ra lớn lên tại Hoa Kỳ con số này là 59%. Như thế có thể lý giải là phụ huynh không có cơ hội học cao nhưng khuyến khích con theo đuổi đường học vấn cho tương lai.
Khi các chuyên gia quan ngại về mối quan hệ của giới trẻ với thông tin trực tuyến, họ thường cho rằng giới trẻ tuổi không hiểu biết về phương tiện truyền thông như những người lớn tuổi hơn. Nhưng công trình nghiên cứu dân tộc học do Jigsaw – cơ sở công nghệ của Google - thực hiện lại tiết lộ một thực tế phức tạp và tinh tế hơn: Thế hệ Z, thường được hiểu là những người sinh sau năm 1997 và trước năm 2012, đã phát triển các chiến lược khác biệt rõ rệt để đánh giá thông tin trực tuyến, những chiến lược sẽ khiến bất kỳ ai trên 30 tuổi trở nên bối rối. Họ không tiếp thu thông tin như những người lớn tuổi hơn bằng cách đầu tiên đọc tiêu đề và sau đó là nội dung.
Người Việt Nam không ai xa lạ với từ ‘Gulag’ - trại tù lao động khổ sai khét tiếng của Liên Bang Xô Viết. Ước tính trong khoảng hai thập niên từ 1930-1953, nơi đây giam giữ khoảng 4 triệu tù nhân; 1.5 triệu đã chết trong tù hay sau khi được thả một thời gian ngắn. Gulag từng được xem là địa ngục trần gian, là biểu tượng cho sự tàn bạo của nhà tù cộng sản. Trong những ngày cuối tháng 6, khi mà người dân Mỹ chuẩn bị pháo hoa đón mừng Lễ Độc Lập, cái tên Gulag được sử dụng khi nói đến một nhà tù mới được hình thành ở Florida. Nhà tù này có tên gọi là Alligator Alcatraz. Trong một bài viết được đăng trên trang mạng Amrican Community Media ngày 30/06/2025, nhà báo Laszlo Bartus đã cảnh báo rằng nó sẽ là nhà tù vô nhân đạo nhất thế giới.


Kính chào quý vị,

Tôi là Derek Trần, dân biểu đại diện Địa Hạt 45, và thật là một vinh dự lớn lao khi được đứng nơi đây hôm nay, giữa những tiếng nói, những câu chuyện, và những tâm hồn đã góp phần tạo nên diện mạo văn học của cộng đồng người Mỹ gốc Việt trong suốt một phần tư thế kỷ qua.
Hai mươi lăm năm! Một cột mốc bạc! Một cột mốc không chỉ đánh dấu thời gian trôi qua, mà còn ghi nhận sức bền bỉ của một giấc mơ. Hôm nay, chúng ta kỷ niệm 25 năm Giải Viết Về Nước Mỹ của nhật báo Việt Báo.

Khi những người sáng lập giải thưởng này lần đầu tiên ngồi lại bàn thảo, họ đã hiểu một điều rất căn bản rằng: Kinh nghiệm tỵ nạn, hành trình nhập cư, những phức tạp, gian nan, và sự thành công mỹ mãn trong hành trình trở thành người Mỹ gốc Việt – tất cả cần được ghi lại. Một hành trình ý nghĩa không những cần nhân chứng, mà cần cả những người viết để ghi nhận và bảo tồn. Họ không chỉ tạo ra một cuộc thi; họ đã và đang xây dựng một kho lưu trữ. Họ thắp lên một ngọn hải đăng cho thế hệ sau để chuyển hóa tổn thương thành chứng tích, sự im lặng thành lời ca, và cuộc sống lưu vong thành sự hội nhập.

Trong những ngày đầu ấy, văn học Hoa Kỳ thường chưa phản ánh đầy đủ sự phong phú và đa dạng về kinh nghiệm của chúng ta. Giải thưởng Viết Về Nước Mỹ thực sự đã lấp đầy khoảng trống đó bằng sự ghi nhận và khích lệ vô số tác giả, những người đã cầm bút và cùng viết nên một thông điệp mạnh mẽ: “Chúng ta đang hiện diện nơi đây. Trải nghiệm của chúng ta là quan trọng. Và nước Mỹ của chúng ta là thế đó.”


Suốt 25 năm qua, giải thưởng này không chỉ vinh danh tài năng mà dựng nên một cộng đồng và tạo thành một truyền thống.
Những cây bút được tôn vinh hôm nay không chỉ mô tả nước Mỹ; họ định nghĩa nó. Họ mở rộng giới hạn của nước Mỹ, làm phong phú văn hóa của nước Mỹ, và khắc sâu tâm hồn của nước Mỹ. Qua đôi mắt họ, chúng ta nhìn thấy một nước Mỹ tinh tế hơn, nhân ái hơn, và sau cùng, chân thật hơn.

Xin được nhắn gửi đến các tác giả góp mặt từ bao thế hệ để chia sẻ tấm chân tình trên các bài viết, chúng tôi trân trọng cảm ơn sự can đảm của quý vị. Can đảm không chỉ là vượt qua biến cố của lịch sử; can đảm còn là việc ngồi trước trang giấy trắng, đối diện với chính mình, lục lọi ký ức đau thương sâu đậm, và gửi tặng trải nghiệm đó đến tha nhân. Quý vị là những người gìn giữ ký ức tập thể và là những người dẫn đường cho tương lai văn hóa Việt tại Hoa Kỳ.

Với Việt Báo: Xin trân trọng cảm ơn tầm nhìn, tâm huyết, và sự duy trì bền bỉ giải thưởng này suốt một phần tư thế kỷ.
Khi hướng đến 25 năm tới, chúng ta hãy tiếp tục khích lệ thế hệ kế tiếp—những blogger, thi sĩ, tiểu thuyết gia, nhà phê bình, nhà văn trẻ—để họ tìm thấy tiếng nói của chính mình và kể lại sự thật của họ, dù đó là thử thách hay niềm vui. Bởi văn chương không phải là một thứ xa xỉ; đó là sự cần thiết. Đó là cách chúng ta chữa lành, cách chúng ta ghi nhớ, và là cách chúng ta tìm thấy nơi chốn của mình một cách trọn vẹn.

Xin cảm ơn quý vị.

NHẬN TIN QUA EMAIL
Vui lòng nhập địa chỉ email muốn nhận.