Hôm nay,  

Chiều Mưa Biên Giới

24/12/200300:00:00(Xem: 5422)
Chiều mưa biên giới anh đi về đâu" câu hát mở đầu một bài nhạc nổi tiếng vào thập niên sáu mươi của nhạc sỹ Nguyễn Văn Đông bỗng trở về ký ức, trời San Jose lất phất mưa. Người nhạc sỹ hiện còn ở trong nước, từng là đại tá VNCH, bị tù cải tạo sau năm bảy lăm, có nhiều ca khúc để đời. Điểm đặc biệt của ông là những tư tưởng cao đẹp về non sông đất nước trang trải qua lời ca trong các bài như Chiều Mưa Biên Giới, Sắc Hoa Màu Nhớ, Hải Ngoại Thương Ca, Khúc Tình Ca Hàng Hàng Lớp Lớp...
Trong một buổi ca nhạc tháng trước, khi Phương Hồng Quế buông ra câu chiều mưa biên giới anh đi về đâu thì khán giả vỗ tay rào rào, có lẽ đã gợi lại một thời kỷ niệm mỗi người trong một bối cảnh của nền văn nghệ tự do và phong phú miền Nam. Quái kiệt Trần Văn Trạch thường trình bày bản đó với lối phát âm miền sông nước Cửu Long nghe rất có duyên, nhất là chữ "về đâu" thành "dề đâu".
Cái chữ biên giới cũng là nguồn hứng khởi để Phạm Duy viết nên bản Bên Cầu Biên Giới điệu Tango, Anh Bằng viết bản Nửa Đêm Biên Giới điệu Bolero.
Chiều nay trời mưa làm nỗi nhớ bâng quơ, làm man mác lòng kẻ xa xứ và hình ảnh mơ hồ của cái chữ biên giới lan man trong đầu. Từng là người vượt qua cái biên giới để qua tuốt bên này tránh nạn cộng sản, từng du lịch các nước và bước qua những trạm xét hải quan mới thấy rằng biên giới là một thực thể, là một cái gì không thể nào xoá bỏ được. Nhiều lý thuyết gia đã đưa ra điều lý tuởng là không còn biên giới nhưng đó là điều sai lầm vì trong cuộc đời này phải có phân ranh giữa xấu tốt, hay dở, thiện ác... như hai yếu tố Aâm Dương trong Thái Cực Đồ là nền tảng của triết lý Trung quốc.
Người Việt Nam ở hải ngoại từ bước đầu là những người không chấp nhận chế độ cộng sản, sau này họ bảo lãnh thân nhân từ trong nước qua làm cộng đồng trở nên đông đúc. Người bên này trở về thăm quê, người bên kia qua định cư tạo nên một sự giao thoa chằng chéo phức tạp.
Những người Việt kiều đã mang về những hình ảnh tự do dân chủ của thế giới Tây phương và người mới qua bên này cũng còn vương vấn những suy nghĩ của một xã hội đang bị cai trị bởi một chủ nghĩa độc tài. Có vẻ như là hai khối hải ngoại và trong nước đang xích lại gần nhau. Nhà cầm quyền Hà Nội rất mong muốn thu phục nhân tâm của khối người xa tổ quốc yêu tha thiết quê hương, là nguồn cung cấp tiền bạc dồi dào hàng năm tới mấy tỉ đô la cho cả nước.
Có đi nhiều nơi có sắc dân Tiên Rồng sinh sống mới thấy rằng chỉ còn báo chí tiếng Việt và những sản phẩm ca nhạc qua hình thức Video, CD là biểu hiện duy nhất sự hiện hữu của cộng đồng trong đất nước xa lạ, và là sợi dây nối kết đầm thắm nhất của những người Việt hải ngoại.

Biết được điều cốt tuỷ đó, chế độ Cộng sản lúc nào cũng đặt ra những kế hoạch nhằm chinh phục bằng con đường văn hoá văn nghệ. Những băng nhạc băng hình trong nước bán với giá rẻ mạt đã tràn lan hải ngoại, những bài ca sáng tác bên đó đã chiếm ưu thế cùng với đông đảo lực lượng nghệ sỹ trình diễn hầu hết là từ quê nhà sang bên này định cư, đang có vẻ như dần dần xoá mờ những dấu vết văn hoá văn nghệ của miền Nam tự do.
Thính giả cứ bị nghe hoài những bài ca tụng thành phố Hà Nội dần dần sẽ không còn nhớ Sài Gòn là gì nữa, những bài hát êm đềm về một đất nước có vẻ như là no ấm thoải mái không có đàn áp, nghèo khổ và đầy tham nhũng bất công. Nghe thì hay đấy nhưng từ từ sẽ có những ảnh hưởng về tuyên truyền rất hiệu quả, điều mà chế độ Hà Nội mong muốn.
Hãy đọc lời tuyên bố của ca nhân Bằng Kiều, vừa có thẻ xanh ở Mỹ sau khi lấy vợ là Trizzi Phương Trinh: "Thế hệ của tôi, điều tích cực nhất là chúng tôi đã đẩy được âm nhạc hải ngoại khỏi Việt Nam." Như vậy rõ ràng là vẫn còn có một biên giới giữa nhạc hải ngoại và nhạc trong nước, nó khác như thế nào thì tuỳ mỗi người đã cảm nhận.
Tại sao cứ lại phải lặp đi lặp lại cái chữ biên giới, một lằn ranh chính trị cần thiết giữa hải ngoại và chế độ trong nước. Xin hỏi lại rằng nếu không có nó thì những nhà đấu tranh cho dân chủ tự do ở quê nhà bị đàn áp thì lấy ai bên này lên tiếng để nhờ áp lực quốc tế cứu họ. Nếu không có báo chí truyền thông của người Việt hải ngoại thì dân trong nước làm sao biết được tập đoàn chính trị bộ Hà Nội đã nhân nhượng rất nhiều trong việc vẽ lại đường biên giới Việt Nam và Trung quốc.
Có thể ví tình hình hải ngoại và chế độ cộng sản trong nước như là Đài Loan và Trung Cộng. Đài Loan có chính quyền, cộng đồng thì phân tán khắp nơi và vô chính phủ không ai có quyền hơn ai. Trung Cộng lúc nào cũng sẵn sàng nuốt chửng hòn đảo nhỏ bé muốn ly khai, nhưng dù sao thì Đài Loan cũng đã là một tiếng nói khác đại diện cho nền văn hoá Trung quốc đối với thế giới. Cộng đồng người VN hải ngoại tị nạn cộng sản cũng là một tiếng nói đấu tranh cho dân chủ tự do, đại diện cho mấy chục triệu đồng bào trong nước.
Chiều mưa biên giới anh đi về đâu" Câu hát chứa chan tình cảm văn nghệ và bỗng lang thang quẹo ngõ vào ý nghĩ chính trị. Biên giới vẫn còn đây trong bầu trời u ám mưa phủ và anh vẫn còn đứng ở đây để bảo vệ lằn ranh cần thiết đó. Tôi vẫn có thể ngồi uống rượu với bạn cùng trao đổi về những khía cạnh nghệ thuật, vẫn vỗ tay khen ngợi ca khúc cùng tiếng hát của bạn nhưng mà thôi, nói chi những điều nặng đầu. Xin hát tặng bạn mấy câu hát của bài Chiều Mưa Biên Giới, tôi không đi về đâu cả mà chỉ ngồi đây bên này biên giới nhìn mưa cảm khái.
San Jose 21-12-03

Gửi ý kiến của bạn
Vui lòng nhập tiếng Việt có dấu. Cách gõ tiếng Việt có dấu ==> https://youtu.be/ngEjjyOByH4
Tên của bạn
Email của bạn
)
Khi ngày kỷ niệm 250 năm Tuyên Dương Độc Lập đang đến gần, Hoa Kỳ đứng trước một câu hỏi quan trọng: Liệu một trong những giá trị cốt lõi nhất của bản Tuyên Dương – rằng chính phủ phải hoạt động minh bạch, có trách nhiệm trước nhân dân và tuân thủ pháp luật – có còn được giữ vững? Trước khi bản Tuyên Dương Độc Lập ra đời, các nhà lập quốc đã lên án việc chính quyền Vua George III chà đạp nhân quyền của các thuộc địa. Không chỉ vậy, họ còn đưa nguyên tắc bảo vệ vào Hiến pháp sau này, thông qua khái niệm gọi là “quyền được xét xử công bằng” (due process).
Trong nhiệm kỳ tổng thống đầu tiên, Donald Trump đã khiến nhiều người sửng sốt vì tốc độ thay đổi chóng mặt trong hàng ngũ các viên chức nội các và cố vấn thân cận. Nhưng khi bước vào nhiệm kỳ hai, hiện tượng ấy gần như biến mất; chỉ còn một vài người rút lui. Nhưng theo các chuyên gia, điều đó không đồng nghĩa với sự hòa hợp. Thay vào đó, sự “ổn định” ấy đến từ việc Trump chỉ chọn những người không dám làm trái ý mình. Những người sẵn sàng nghe và vâng lời ông, bất kể đúng sai.
Ở Hoa Kỳ, khi nghe đến cụm từ “giáo dục tổng quát,” người ta thường hình dung về những khóa học nhập môn trong các lĩnh vực nghệ thuật, nhân văn, khoa học xã hội, khoa học tự nhiên và toán học. Tùy vào mỗi trường, chương trình này có thể mang những cái tên khác nhau như “chương trình căn bản” (core curriculum) hay “các môn học bắt buộc” (distribution requirements). Ngoài ra, chương trình này đôi khi còn có một tên gọi khác là “giáo dục khai phóng” (liberal education). Hội các trường Cao đẳng và Đại học Hoa Kỳ (American Association of Colleges and Universities, AACU) mô tả đây là chương trình giúp bồi dưỡng “tinh thần trách nhiệm xã hội, cùng với các kỹ năng trí tuệ và thực tiễn vững vàng có thể vận dụng linh hoạt.”
Trong nhiều năm kể từ khi Jeffrey Epstein được phát hiện chết trong phòng giam tại Metropolitan Correctional Center (MCC), New York, giới chức liên bang luôn khẳng định rằng cái chết này là một vụ tự sát. Tuy nhiên, một cuộc điều tra độc lập do CBS News thực hiện đã phơi bày hàng loạt mâu thuẫn giữa các tuyên bố của chính phủ và những gì thực sự hiện ra trong đoạn phim giám sát vừa được công bố.
Cuối mùa Hè năm 1955, Till-Mobley tiễn con trai của bà, Emmett Till 14 tuổi lên một chuyến tàu từ Chicago đến thăm chú và các anh em họ của Emmett ở quê hương Mississippi của bà. Giống như những phụ nữ và đàn ông da đen nói với con cái họ về việc chú ý các điểm dừng giao thông và các cuộc chạm trán khác với cảnh sát, Till-Mobley đã căn dặn Emmett rất kỹ. Bà cho cậu biết cậu đang đi đến một nơi mà an toàn phụ thuộc vào khả năng kiềm chế sự bốc đồng, tính cách không khuất phục của cậu với người da trắng. Linh cảm của người mẹ mang đến trong lòng bà nỗi bất an không giải thích được. Bà đưa cho Emmett chiếc nhẫn bạc của ông Louis Till, cha của cậu. Chiếc nhẫn khắc chữ L.T.
“Đi về Miền Nam, miền hương thơm bông lúa tràn ngập đầy đồng; Đi về Miền Nam, miền xinh tươi đất rộng cùng chung nguồn sống” Và cứ như thế, với tiếng hát trong tâm tưởng, từng đoàn người gồng gánh ra đi. Họ đi về hướng Nam giống như cha ông của mình từ bao nhiêu thế kỷ trước. Bây giờ lại còn một động lực mới và mãnh liệt khác, đó là đi tìm tự do: ‘chúng tôi muốn sống!’, như tên gọi một cuốn phim nổi tiếng của đồng bào di cư sau này. Cuối tháng 6, dù hiệp định đình chiến chưa ký kết nhưng quân đội Pháp và Quốc gia đã rút lui khỏi nhiều địa điểm ở đồng bằng Bắc Việt nên nhiều người bắt đầu di tản về các đô thị, đặc biệt là Hải phòng.
Cõi này ngày càng bất an! Tình trạng hâm nóng toàn cầu đã dẫn tới nhiều thảm họa như bão lụt, hạn hán, mực nước biển dâng cao, dịch bệnh, mất mùa, đói khát lầm than. Chiến tranh thù hận ngày càng hung bạo đã làm cho hàng triệu người thương vong, nhà cửa ruộng vườn bị phá hoại. Các chế độ độc tài, quân phiệt, và nạn kỳ thị sắc tộc đã thẳng tay đàn áp dân lành. Tất cả những điều trên đã dẫn đến thảm trạng bỏ nước đi của hàng triệu người trên thế giới! Theo Population Division of the United Nations Department of Economic and Social Affairs (UNDESA), năm 2024 có tới 304 triệu di dân trên toàn cầu, là một con số tăng gần gấp đôi kể từ năm 1990, khi lúc đó có 154 triệu di dân trên thế giới. Đó là 3.7% tổng dân số địa cầu. Theo Cơ Quan Tị Nạn Liên Hiệp Quốc, tính tới cuối năm 2024, có 43.7 triệu người tị nạn, gồm 6 triệu người tị nạn từ Palestine và 8 triệu người xin được nhận vào quy chế tị nạn trên toàn cầu.
Trong số người Việt, thế hệ thứ nhất có 29% học xong cử nhân hay cao hơn. Thế hệ sinh ra lớn lên tại Hoa Kỳ con số này là 59%. Như thế có thể lý giải là phụ huynh không có cơ hội học cao nhưng khuyến khích con theo đuổi đường học vấn cho tương lai.
Khi các chuyên gia quan ngại về mối quan hệ của giới trẻ với thông tin trực tuyến, họ thường cho rằng giới trẻ tuổi không hiểu biết về phương tiện truyền thông như những người lớn tuổi hơn. Nhưng công trình nghiên cứu dân tộc học do Jigsaw – cơ sở công nghệ của Google - thực hiện lại tiết lộ một thực tế phức tạp và tinh tế hơn: Thế hệ Z, thường được hiểu là những người sinh sau năm 1997 và trước năm 2012, đã phát triển các chiến lược khác biệt rõ rệt để đánh giá thông tin trực tuyến, những chiến lược sẽ khiến bất kỳ ai trên 30 tuổi trở nên bối rối. Họ không tiếp thu thông tin như những người lớn tuổi hơn bằng cách đầu tiên đọc tiêu đề và sau đó là nội dung.
Người Việt Nam không ai xa lạ với từ ‘Gulag’ - trại tù lao động khổ sai khét tiếng của Liên Bang Xô Viết. Ước tính trong khoảng hai thập niên từ 1930-1953, nơi đây giam giữ khoảng 4 triệu tù nhân; 1.5 triệu đã chết trong tù hay sau khi được thả một thời gian ngắn. Gulag từng được xem là địa ngục trần gian, là biểu tượng cho sự tàn bạo của nhà tù cộng sản. Trong những ngày cuối tháng 6, khi mà người dân Mỹ chuẩn bị pháo hoa đón mừng Lễ Độc Lập, cái tên Gulag được sử dụng khi nói đến một nhà tù mới được hình thành ở Florida. Nhà tù này có tên gọi là Alligator Alcatraz. Trong một bài viết được đăng trên trang mạng Amrican Community Media ngày 30/06/2025, nhà báo Laszlo Bartus đã cảnh báo rằng nó sẽ là nhà tù vô nhân đạo nhất thế giới.


Kính chào quý vị,

Tôi là Derek Trần, dân biểu đại diện Địa Hạt 45, và thật là một vinh dự lớn lao khi được đứng nơi đây hôm nay, giữa những tiếng nói, những câu chuyện, và những tâm hồn đã góp phần tạo nên diện mạo văn học của cộng đồng người Mỹ gốc Việt trong suốt một phần tư thế kỷ qua.
Hai mươi lăm năm! Một cột mốc bạc! Một cột mốc không chỉ đánh dấu thời gian trôi qua, mà còn ghi nhận sức bền bỉ của một giấc mơ. Hôm nay, chúng ta kỷ niệm 25 năm Giải Viết Về Nước Mỹ của nhật báo Việt Báo.

Khi những người sáng lập giải thưởng này lần đầu tiên ngồi lại bàn thảo, họ đã hiểu một điều rất căn bản rằng: Kinh nghiệm tỵ nạn, hành trình nhập cư, những phức tạp, gian nan, và sự thành công mỹ mãn trong hành trình trở thành người Mỹ gốc Việt – tất cả cần được ghi lại. Một hành trình ý nghĩa không những cần nhân chứng, mà cần cả những người viết để ghi nhận và bảo tồn. Họ không chỉ tạo ra một cuộc thi; họ đã và đang xây dựng một kho lưu trữ. Họ thắp lên một ngọn hải đăng cho thế hệ sau để chuyển hóa tổn thương thành chứng tích, sự im lặng thành lời ca, và cuộc sống lưu vong thành sự hội nhập.

Trong những ngày đầu ấy, văn học Hoa Kỳ thường chưa phản ánh đầy đủ sự phong phú và đa dạng về kinh nghiệm của chúng ta. Giải thưởng Viết Về Nước Mỹ thực sự đã lấp đầy khoảng trống đó bằng sự ghi nhận và khích lệ vô số tác giả, những người đã cầm bút và cùng viết nên một thông điệp mạnh mẽ: “Chúng ta đang hiện diện nơi đây. Trải nghiệm của chúng ta là quan trọng. Và nước Mỹ của chúng ta là thế đó.”


Suốt 25 năm qua, giải thưởng này không chỉ vinh danh tài năng mà dựng nên một cộng đồng và tạo thành một truyền thống.
Những cây bút được tôn vinh hôm nay không chỉ mô tả nước Mỹ; họ định nghĩa nó. Họ mở rộng giới hạn của nước Mỹ, làm phong phú văn hóa của nước Mỹ, và khắc sâu tâm hồn của nước Mỹ. Qua đôi mắt họ, chúng ta nhìn thấy một nước Mỹ tinh tế hơn, nhân ái hơn, và sau cùng, chân thật hơn.

Xin được nhắn gửi đến các tác giả góp mặt từ bao thế hệ để chia sẻ tấm chân tình trên các bài viết, chúng tôi trân trọng cảm ơn sự can đảm của quý vị. Can đảm không chỉ là vượt qua biến cố của lịch sử; can đảm còn là việc ngồi trước trang giấy trắng, đối diện với chính mình, lục lọi ký ức đau thương sâu đậm, và gửi tặng trải nghiệm đó đến tha nhân. Quý vị là những người gìn giữ ký ức tập thể và là những người dẫn đường cho tương lai văn hóa Việt tại Hoa Kỳ.

Với Việt Báo: Xin trân trọng cảm ơn tầm nhìn, tâm huyết, và sự duy trì bền bỉ giải thưởng này suốt một phần tư thế kỷ.
Khi hướng đến 25 năm tới, chúng ta hãy tiếp tục khích lệ thế hệ kế tiếp—những blogger, thi sĩ, tiểu thuyết gia, nhà phê bình, nhà văn trẻ—để họ tìm thấy tiếng nói của chính mình và kể lại sự thật của họ, dù đó là thử thách hay niềm vui. Bởi văn chương không phải là một thứ xa xỉ; đó là sự cần thiết. Đó là cách chúng ta chữa lành, cách chúng ta ghi nhớ, và là cách chúng ta tìm thấy nơi chốn của mình một cách trọn vẹn.

Xin cảm ơn quý vị.

NHẬN TIN QUA EMAIL
Vui lòng nhập địa chỉ email muốn nhận.