Hôm nay,  

Chiều Mưa Biên Giới

24/12/200300:00:00(Xem: 5416)
Chiều mưa biên giới anh đi về đâu" câu hát mở đầu một bài nhạc nổi tiếng vào thập niên sáu mươi của nhạc sỹ Nguyễn Văn Đông bỗng trở về ký ức, trời San Jose lất phất mưa. Người nhạc sỹ hiện còn ở trong nước, từng là đại tá VNCH, bị tù cải tạo sau năm bảy lăm, có nhiều ca khúc để đời. Điểm đặc biệt của ông là những tư tưởng cao đẹp về non sông đất nước trang trải qua lời ca trong các bài như Chiều Mưa Biên Giới, Sắc Hoa Màu Nhớ, Hải Ngoại Thương Ca, Khúc Tình Ca Hàng Hàng Lớp Lớp...
Trong một buổi ca nhạc tháng trước, khi Phương Hồng Quế buông ra câu chiều mưa biên giới anh đi về đâu thì khán giả vỗ tay rào rào, có lẽ đã gợi lại một thời kỷ niệm mỗi người trong một bối cảnh của nền văn nghệ tự do và phong phú miền Nam. Quái kiệt Trần Văn Trạch thường trình bày bản đó với lối phát âm miền sông nước Cửu Long nghe rất có duyên, nhất là chữ "về đâu" thành "dề đâu".
Cái chữ biên giới cũng là nguồn hứng khởi để Phạm Duy viết nên bản Bên Cầu Biên Giới điệu Tango, Anh Bằng viết bản Nửa Đêm Biên Giới điệu Bolero.
Chiều nay trời mưa làm nỗi nhớ bâng quơ, làm man mác lòng kẻ xa xứ và hình ảnh mơ hồ của cái chữ biên giới lan man trong đầu. Từng là người vượt qua cái biên giới để qua tuốt bên này tránh nạn cộng sản, từng du lịch các nước và bước qua những trạm xét hải quan mới thấy rằng biên giới là một thực thể, là một cái gì không thể nào xoá bỏ được. Nhiều lý thuyết gia đã đưa ra điều lý tuởng là không còn biên giới nhưng đó là điều sai lầm vì trong cuộc đời này phải có phân ranh giữa xấu tốt, hay dở, thiện ác... như hai yếu tố Aâm Dương trong Thái Cực Đồ là nền tảng của triết lý Trung quốc.
Người Việt Nam ở hải ngoại từ bước đầu là những người không chấp nhận chế độ cộng sản, sau này họ bảo lãnh thân nhân từ trong nước qua làm cộng đồng trở nên đông đúc. Người bên này trở về thăm quê, người bên kia qua định cư tạo nên một sự giao thoa chằng chéo phức tạp.
Những người Việt kiều đã mang về những hình ảnh tự do dân chủ của thế giới Tây phương và người mới qua bên này cũng còn vương vấn những suy nghĩ của một xã hội đang bị cai trị bởi một chủ nghĩa độc tài. Có vẻ như là hai khối hải ngoại và trong nước đang xích lại gần nhau. Nhà cầm quyền Hà Nội rất mong muốn thu phục nhân tâm của khối người xa tổ quốc yêu tha thiết quê hương, là nguồn cung cấp tiền bạc dồi dào hàng năm tới mấy tỉ đô la cho cả nước.
Có đi nhiều nơi có sắc dân Tiên Rồng sinh sống mới thấy rằng chỉ còn báo chí tiếng Việt và những sản phẩm ca nhạc qua hình thức Video, CD là biểu hiện duy nhất sự hiện hữu của cộng đồng trong đất nước xa lạ, và là sợi dây nối kết đầm thắm nhất của những người Việt hải ngoại.

Biết được điều cốt tuỷ đó, chế độ Cộng sản lúc nào cũng đặt ra những kế hoạch nhằm chinh phục bằng con đường văn hoá văn nghệ. Những băng nhạc băng hình trong nước bán với giá rẻ mạt đã tràn lan hải ngoại, những bài ca sáng tác bên đó đã chiếm ưu thế cùng với đông đảo lực lượng nghệ sỹ trình diễn hầu hết là từ quê nhà sang bên này định cư, đang có vẻ như dần dần xoá mờ những dấu vết văn hoá văn nghệ của miền Nam tự do.
Thính giả cứ bị nghe hoài những bài ca tụng thành phố Hà Nội dần dần sẽ không còn nhớ Sài Gòn là gì nữa, những bài hát êm đềm về một đất nước có vẻ như là no ấm thoải mái không có đàn áp, nghèo khổ và đầy tham nhũng bất công. Nghe thì hay đấy nhưng từ từ sẽ có những ảnh hưởng về tuyên truyền rất hiệu quả, điều mà chế độ Hà Nội mong muốn.
Hãy đọc lời tuyên bố của ca nhân Bằng Kiều, vừa có thẻ xanh ở Mỹ sau khi lấy vợ là Trizzi Phương Trinh: "Thế hệ của tôi, điều tích cực nhất là chúng tôi đã đẩy được âm nhạc hải ngoại khỏi Việt Nam." Như vậy rõ ràng là vẫn còn có một biên giới giữa nhạc hải ngoại và nhạc trong nước, nó khác như thế nào thì tuỳ mỗi người đã cảm nhận.
Tại sao cứ lại phải lặp đi lặp lại cái chữ biên giới, một lằn ranh chính trị cần thiết giữa hải ngoại và chế độ trong nước. Xin hỏi lại rằng nếu không có nó thì những nhà đấu tranh cho dân chủ tự do ở quê nhà bị đàn áp thì lấy ai bên này lên tiếng để nhờ áp lực quốc tế cứu họ. Nếu không có báo chí truyền thông của người Việt hải ngoại thì dân trong nước làm sao biết được tập đoàn chính trị bộ Hà Nội đã nhân nhượng rất nhiều trong việc vẽ lại đường biên giới Việt Nam và Trung quốc.
Có thể ví tình hình hải ngoại và chế độ cộng sản trong nước như là Đài Loan và Trung Cộng. Đài Loan có chính quyền, cộng đồng thì phân tán khắp nơi và vô chính phủ không ai có quyền hơn ai. Trung Cộng lúc nào cũng sẵn sàng nuốt chửng hòn đảo nhỏ bé muốn ly khai, nhưng dù sao thì Đài Loan cũng đã là một tiếng nói khác đại diện cho nền văn hoá Trung quốc đối với thế giới. Cộng đồng người VN hải ngoại tị nạn cộng sản cũng là một tiếng nói đấu tranh cho dân chủ tự do, đại diện cho mấy chục triệu đồng bào trong nước.
Chiều mưa biên giới anh đi về đâu" Câu hát chứa chan tình cảm văn nghệ và bỗng lang thang quẹo ngõ vào ý nghĩ chính trị. Biên giới vẫn còn đây trong bầu trời u ám mưa phủ và anh vẫn còn đứng ở đây để bảo vệ lằn ranh cần thiết đó. Tôi vẫn có thể ngồi uống rượu với bạn cùng trao đổi về những khía cạnh nghệ thuật, vẫn vỗ tay khen ngợi ca khúc cùng tiếng hát của bạn nhưng mà thôi, nói chi những điều nặng đầu. Xin hát tặng bạn mấy câu hát của bài Chiều Mưa Biên Giới, tôi không đi về đâu cả mà chỉ ngồi đây bên này biên giới nhìn mưa cảm khái.
San Jose 21-12-03

Gửi ý kiến của bạn
Vui lòng nhập tiếng Việt có dấu. Cách gõ tiếng Việt có dấu ==> https://youtu.be/ngEjjyOByH4
Tên của bạn
Email của bạn
)
Khi nhiều nơi trên thế giới sửa soạn đón năm mới vào đầu tháng Giêng, thì ở không ít quốc gia và nền văn hóa khác, năm mới lại đến vào những thời điểm hoàn toàn khác. Dù là lịch Gregory, lịch âm, lịch dương–âm hay các hệ lịch cổ gắn với tôn giáo và thiên nhiên, việc đánh dấu một năm mới vẫn là tập tục lâu đời. Ăn uống, lễ nghi, sum họp gia đình và suy ngẫm về năm cũ là những điểm chung; khác biệt nằm ở nhịp thời gian và ý nghĩa tinh thần mà mỗi nền văn hóa gửi gắm vào khoảnh khắc ấy.
Năm 2025 là một năm sôi động của khoa học, khi những bước tiến lớn đã được thực hiện trong nhiều lĩnh vực, từ y học, thiên văn, khảo cổ đến công nghệ sinh học và trí tuệ nhân tạo. Những phát hiện và sự kiện này không chỉ mở rộng hiểu biết của con người về thế giới, mà còn đặt ra nhiều câu hỏi mới, thúc đẩy sự phát triển của khoa học và công nghệ trong tương lai.
Ở Hoa Kỳ, khoa học xưa nay hiếm khi giành hàng tít lớn trên báo, cho dù ngân sách nghiên cứu suốt nhiều thập niên vẫn vững vàng qua mọi triều tổng thống như một thứ “quốc ước bất thành văn” về tri thức thuần túy. Năm 2025, khúc quân hành êm ả đó bỗng khựng lại: chính quyền Donald Trump, trở lại Nhà Trắng với nghị trình cải tổ khoa học và kỹ nghệ theo hướng ý thức hệ, đã kéo chính sách khoa học từ trang trong ra thẳng trang nhất.
Thuế quan — thứ từng vắng bóng trên mặt báo suốt nhiều thập niên — nay trở lại trung tâm chính sách kinh tế Hoa Kỳ, trong lúc Tối Cao Pháp Viện đang xét tính hợp hiến của các mức thuế toàn cầu do Tổng thống Donald Trump ban hành. Bài viết dưới đây, theo phân tích của Kent Jones, giáo sư kinh tế danh dự Đại học Babson, đăng trên The Conversation ngày 11 tháng 12 năm 2025, nhằm giải thích cặn kẽ thuế quan là gì, ai thực sự gánh chịu, và vì sao vấn đề này đang tác động trực tiếp đến túi tiền và tương lai kinh tế nước Mỹ. Thuế quan, nói gọn, là thuế đánh lên hàng hóa nhập cảng. Khi một công ty Hoa Kỳ nhập hàng từ nước ngoài, Cơ quan Hải quan và Biên phòng Hoa Kỳ sẽ gửi hóa đơn thuế; doanh nghiệp phải nộp đủ thì hàng mới được thông quan. Trên giấy tờ, người trả thuế là nhà nhập cảng. Nhưng trên thực tế, phần lớn chi phí ấy được chuyển thẳng sang người tiêu dùng qua giá bán cao hơn — từ thực phẩm, xe cộ cho đến quà tặng cuối năm.
Vào những ngày cuối tháng Tám của năm 2025, tôi cùng hai đồng nghiệp đã quyết định từ bỏ chức vụ tại Cơ Quan Kiểm Soát và Phòng Bệnh (CDC). Chúng tôi ra đi vì không thể tiếp tục im lặng khi chứng kiến tính liêm chính khoa học ngày một xói mòn, còn cơ sở hạ tầng y tế công cộng của quốc gia cứ dần rệu rã dưới sự lãnh đạo của Robert F. Kennedy Jr., Bộ trưởng Bộ Y tế và Nhân sinh (HHS). Khi đó, chúng tôi đã khẩn thiết kêu gọi Quốc Hội, các tổ chức chuyên ngành và các bên liên quan trong lĩnh vực y tế công cộng hãy can thiệp trước khi xảy ra những thiệt hại không thể cứu vãn. Tôi rời đi với niềm tin mọi thứ rồi sẽ được chấn chỉnh.
Khi nhìn bản đồ thế giới và duyệt xét lịch sử hình thành, chúng ta nhận thấy có rất nhiều điểm tương đồng giữa Canada và Úc Đại Lợi.
Người Việt miền Nam từng trải qua một bài học cay đắng: sau 1975, những lời nói về “thống nhất” và “hàn gắn” không bao giờ đi cùng sự nhìn nhận. Không một lời chính thức nào nhắc đến các trại cải tạo, những cuộc tước đoạt, hay những đời sống bị đảo lộn dưới tay những người nhân danh chiến thắng. Không có sự thật, hòa giải chỉ là chiếc khẩu hiệu rỗng. Câu chuyện nước Mỹ hôm nay, khi chính quyền muốn làm mờ các chứng tích về chế độ nô lệ, cho thấy một điều quen thuộc: không quốc gia nào trưởng thành bằng cách giấu đi phần tối. Sự thật không tự biến mất chỉ vì người ta muốn quên.
Hai mươi năm trước, Thống đốc Jeb Bush ký đạo luật “stand your ground” (đứng vững tại chỗ), được giới ủng hộ xem là một biện pháp chống tội phạm dựa trên “lý lẽ thường tình”. Lời hứa khi ấy: bảo vệ người dân tuân thủ pháp luật khi họ dùng vũ lực để tự vệ. Sau vụ George Zimmerman được tha trong cái chết của Trayvon Martin, đồng bảo trợ dự luật, dân biểu Dennis Baxley, vẫn bảo rằng “trao quyền” cho người dân sẽ giúp chặn bạo lực.
“Di sản, còn có thể mang hình thức phi vật thể của lối nghĩ, lối sống, lối hành động, mà con người miền Nam khi xưa đã được trau dồi, hun đúc qua tinh thần của thể chế, của một nền dân chủ hiến định. Chính con người, chính cộng đồng xã hội mới là trung tâm và cũng là cội nguồn lẫn mục đích của mọi bản hiến pháp.” – Hải Sa, “Ngót 60 năm từ một khế ước nhân quyền dang dở,” trang 56 Cùng với tin tạp chí Luật Khoa vừa được đề cử giải thưởng Tự Do Báo Chí năm 2025 của Tổ chức Phóng viên Không Biên giới, ban chủ trương trong một thư tới độc giả vào cuối tháng 10 đồng thời thông báo việc phát hành ấn bản đặc biệt với chủ đề “70 Năm Việt Nam Cộng Hòa – Chân Dung & Di Sản” gồm 86 trang, với 14 bài vẽ lại hành trình từ ra đời tới bị bức tử của nền dân chủ duy nhất của Việt Nam và di sản của thể chế yểu mệnh này để lại. Bài này nhằm điểm qua nội dung của ấn bản đặc biệt này, và sẽ chú trọng vào một bài đã gợi nơi người viết một suy tư sâu sắc.
Một nhóm sử gia, thủ thư và tình nguyện viên đang gấp rút chạy đua với thời gian – và với chính quyền Trump – để giữ lại những mảnh ký ức của nước Mỹ.Từ hình ảnh người nô lệ bị đánh đập, các trại giam người Mỹ gốc Nhật trong Thế Chiến II, đến những bảng chỉ dẫn về biến đổi khí hậu ở công viên quốc gia, tất cả đều có thể sớm biến mất khỏi tầm mắt công chúng. Trong vài tháng gần đây, hơn một ngàn sáu trăm người – giáo sư, sinh viên, nhà khoa học, thủ thư – đã âm thầm chụp lại từng góc trưng bày, từng bảng giải thích, để lập ra một kho lưu trữ riêng tư. Họ gọi đó là “bản ghi của công dân” – một bộ sưu tập độc lập nhằm bảo tồn những gì đang tồn tại, trước khi bị xoá bỏ bởi lệnh mới của chính quyền.


Kính chào quý vị,

Tôi là Derek Trần, dân biểu đại diện Địa Hạt 45, và thật là một vinh dự lớn lao khi được đứng nơi đây hôm nay, giữa những tiếng nói, những câu chuyện, và những tâm hồn đã góp phần tạo nên diện mạo văn học của cộng đồng người Mỹ gốc Việt trong suốt một phần tư thế kỷ qua.
Hai mươi lăm năm! Một cột mốc bạc! Một cột mốc không chỉ đánh dấu thời gian trôi qua, mà còn ghi nhận sức bền bỉ của một giấc mơ. Hôm nay, chúng ta kỷ niệm 25 năm Giải Viết Về Nước Mỹ của nhật báo Việt Báo.

Khi những người sáng lập giải thưởng này lần đầu tiên ngồi lại bàn thảo, họ đã hiểu một điều rất căn bản rằng: Kinh nghiệm tỵ nạn, hành trình nhập cư, những phức tạp, gian nan, và sự thành công mỹ mãn trong hành trình trở thành người Mỹ gốc Việt – tất cả cần được ghi lại. Một hành trình ý nghĩa không những cần nhân chứng, mà cần cả những người viết để ghi nhận và bảo tồn. Họ không chỉ tạo ra một cuộc thi; họ đã và đang xây dựng một kho lưu trữ. Họ thắp lên một ngọn hải đăng cho thế hệ sau để chuyển hóa tổn thương thành chứng tích, sự im lặng thành lời ca, và cuộc sống lưu vong thành sự hội nhập.

Trong những ngày đầu ấy, văn học Hoa Kỳ thường chưa phản ánh đầy đủ sự phong phú và đa dạng về kinh nghiệm của chúng ta. Giải thưởng Viết Về Nước Mỹ thực sự đã lấp đầy khoảng trống đó bằng sự ghi nhận và khích lệ vô số tác giả, những người đã cầm bút và cùng viết nên một thông điệp mạnh mẽ: “Chúng ta đang hiện diện nơi đây. Trải nghiệm của chúng ta là quan trọng. Và nước Mỹ của chúng ta là thế đó.”


Suốt 25 năm qua, giải thưởng này không chỉ vinh danh tài năng mà dựng nên một cộng đồng và tạo thành một truyền thống.
Những cây bút được tôn vinh hôm nay không chỉ mô tả nước Mỹ; họ định nghĩa nó. Họ mở rộng giới hạn của nước Mỹ, làm phong phú văn hóa của nước Mỹ, và khắc sâu tâm hồn của nước Mỹ. Qua đôi mắt họ, chúng ta nhìn thấy một nước Mỹ tinh tế hơn, nhân ái hơn, và sau cùng, chân thật hơn.

Xin được nhắn gửi đến các tác giả góp mặt từ bao thế hệ để chia sẻ tấm chân tình trên các bài viết, chúng tôi trân trọng cảm ơn sự can đảm của quý vị. Can đảm không chỉ là vượt qua biến cố của lịch sử; can đảm còn là việc ngồi trước trang giấy trắng, đối diện với chính mình, lục lọi ký ức đau thương sâu đậm, và gửi tặng trải nghiệm đó đến tha nhân. Quý vị là những người gìn giữ ký ức tập thể và là những người dẫn đường cho tương lai văn hóa Việt tại Hoa Kỳ.

Với Việt Báo: Xin trân trọng cảm ơn tầm nhìn, tâm huyết, và sự duy trì bền bỉ giải thưởng này suốt một phần tư thế kỷ.
Khi hướng đến 25 năm tới, chúng ta hãy tiếp tục khích lệ thế hệ kế tiếp—những blogger, thi sĩ, tiểu thuyết gia, nhà phê bình, nhà văn trẻ—để họ tìm thấy tiếng nói của chính mình và kể lại sự thật của họ, dù đó là thử thách hay niềm vui. Bởi văn chương không phải là một thứ xa xỉ; đó là sự cần thiết. Đó là cách chúng ta chữa lành, cách chúng ta ghi nhớ, và là cách chúng ta tìm thấy nơi chốn của mình một cách trọn vẹn.

Xin cảm ơn quý vị.

NHẬN TIN QUA EMAIL
Vui lòng nhập địa chỉ email muốn nhận.