Hôm nay,  

Thư Gửi Nghệ Sĩ Nam Lộc

26/07/201500:01:00(Xem: 7590)
Thư Gửi Nghệ Sĩ Nam Lộc
.
Nguyễn Viết Kim
.
Anh Nam Lộc với tên trên giấy tờ là Nguyễn Nam Lộc sau gần 40 năm phục vụ trong việc giúp đỡ đồng bào ty nạn đến từ mọi nơi vào Hoa Kỳ, đặc biệt là những đồng hương gốc Việt, này vào tuổi "thật thấp cổ lại hy" sẽ "rũ áo từ quan, rửa gươm gác kiếm, cất bỏ bút viết, không đến văn phòng" vào đầu tháng tám, 2015, xin có một bài viết gửi đến Anh, nhìn thoáng qua những gì chúng tôi có những kỷ niệm với nhau. Nguyễn Viết Kim

 ***

Chẳng lợi danh gì lại hóa hay, 
Chẳng gì phiền lụy chẳng ai rầy. 
Ngoài vòng cương tỏa chân cao thấp,
 
Trong thú yên hà mặc tỉnh say. 
Liếc mắt coi chơi người lớn bé 
Vểnh râu bàn những chuyện xưa nay. 
Của trời trăng gió kho vô tận, 
Cầm hạc tiêu dao đất nước này
(Nguyễn Công Trứ)
.
Thư gửi Nam Lộc,
Được tin bạn sẽ về hưu vào đầu tháng tám, tức là chỉ còn tuần nữa khi viết thư này (July 24, 2015). Hưu trí theo định nghĩa bây giờ không hẳn chỉ là yếu tố tuổi tác song còn là một sắc thái kinh tế, yếu tố xã hội, với bạn thì là tổng hợp tất cả, năm nay nói theo văn hóa Việt thì bạn "thất thấp cổ lại hy" dù có một nhà văn y sĩ viết là thay vì:
- ngũ thập tri thiên mệnh, thất thập cổ lại hy
thì tại Hoa Kỳ nên cho thêm 25% tức là:
- khoảng 65,66 mới tri thiên mệnh, lúc đó bắt đầu được phép xin "medicare", một đạo luật năm nay được 50 tuổi, lúc ra đời vào năm 1965 thì bị chống đối dữ dội, sau này trở thành phần y tế trong đời sống ở cõi phù du này, quả thật bắt đầu thấm thía cuộc đời cao niên.
- thất thập phải trở thành bát tuần ngũ, tám mươi thêm năm năm tức là 85, vì nếu lấy social security benefit vào lúc được cao nhất từ năm 70 thì cũng mới được "ơn vua lộc nước" 15 năm, mà thực ra số tiền nầy do mình còm cõi góp nhặt đóng vào quỹ chung và có một y sĩ đồng song ở đây đã ra đi chưa kịp hoàn tất hồ sơ ở lúc sớm nhất được có quyền lợi là vào 65, 66.
Thời gian thấm thoát thoi đưa, năm 1964 gặp bạn tại trang trại của luật sư Trịnh Đình Thảo (ông nầy vài năm sau vào bưng theo Mặt Trận), trong chương trình "picnic et dance", dạo đó giới trẻ Saigon sính Pháp Ngữ, phải có tiếng tây mới oai, các bạn nhạc trẻ nổi tiếng như "les vampires", có phim "Saigon by night" với các bài hát của Johnny Halliday, có Sylvie Vartan với "la plus belle pour aller dancer", sự dịu dàng của Francoise Hardy với "tous les garcons et les filles de mon age". Một năm sau đó (Mar 1965) cùng với sự đổ bộ của lữ đoàn Thủy Quân Lục Chiến Mỹ (Marine Corps) đầu tiên tại bãi biển Đà Nẵng thì nhạc ngoại quốc khởi đầu với The Shadows, Cliff Richard qua The Beatles, The Rolling Stones vương nhẹ với Christopher và các giọng ca vừa kể đã ảnh hưởng Mỹ rất nặng từ Paul Anka rồi dữ dội hơn với "the house of the rising run"  (The Animals), các ban nhạc cũng bắt đầu có tên "the vibrations",  "the forty-six", "the rising sun".
Sau đó vì sinh kế phải đi xa nên tôi chỉ hàm thụ chứ không còn được chứng kiến hay sinh hoạt với âm nhạc của giới trẻ, biết là thay vì gọi là kích động nhạc đã có cái tên hợp hơn là nhạc trẻ.
40 năm sau đang ngồi làm việc tại Goddard Space Flight Center cho miếng cơm manh áo thì có một giọng nghe quen gọi tôi, hóa ra là Nam Lộc, và sau đó mời phi hành gia Mỹ Gốc Việt Trịnh Hữu Châu cho chương trình Mùa Hè Rực Rỡ, mở đầu cho việc giới thiệu các tinh hoa Gốc Việt qua phương tiện truyền thống với âm nhạc ca diễn trên quy mô rộng lớn toàn cầu.
Những đóng góp của bạn , một vài thí dụ như Tượng Đài Chiến Sĩ tại Westminster, Tượng Đài Tưởng Niệm Nạn Nhân Cộng Sản tại Washington DC  (giúp gây quỹ qua các chương trình đại nhạc hội ngoài trời tạo thêm khi thế) và mới đây bạn cho biết sẽ góp sức ở lúc sunset of lifetime, trước khi hoàn toàn adieu aux armes để có thể có một Đài Tưởng Niệm dành cho Việt Nam tại thủ đô Hoa Kỳ. Đại Nhạc Hội thường niên Cảm Ơn Anh Người Thương Binh QLVNCH đã qua kỳ thứ 9 và luôn được sự hưởng ứng nồng nhiệt của mọi người, bây giờ trong lúc renaissance của văn hóa Việt tại quốc ngoại, sự đóng góp của lớp thanh thiếu niên ngày càng nhiều.
Kỷ niệm sâu đậm nhất có với bạn là sau một buổi văn nghệ tại Virginia, khi ra ăn cháo tại một quán mở của đến 3 giờ khuya, khi ăn xong ra trả tiền thì chủ nhân cho biết đã có người trả rồi, vị đó đến nói với bạn là: trong lúc bị giam cầm tại lao tù cộng sản, nhờ nghe thoáng qua được bản nhạc "Saigon ơi vĩnh biệt" được phát thanh hầu như mỗi ngày trong các chương trình Việt Ngữ (Voice of America) vào thời gian đó từ Hoa Kỳ về Việt Nam, thì người bạn này đã có niềm hy vọng, vượt lên được nỗi tuyệt vọng khốn cùng.
Bây giờ bạn có nhà để an dưỡng với hiền thê cạnh biển cả mênh mông, hai ái nữ ý tốt nghiệp Ivy League Schools, tiếp tục lên Y Khoa, có người vợ hiền, và đủ thi giờ để theo đuổi những việc bạn thường ấp ủ trong việc phụng sự xã hội.
Gặp thời thế, thế thời phải thế, song tự trong tâm tư, có lẽ bọn mình vẫn mong muốn có những giấc mơ đẹp như thuở thanh xuân, dạo khu Bonard (Lê Lợi, Nguyễn Huệ, Tự Do), nghe tiếng hát dịu dàng của Francoise Hardy trong Tous les garçons et les filles de mon age.
Kim
.
In all respects
No joy and such trouble
Oh, when will the sun shine for me?
Like the boys and girls my age
Will I soon know what love is?
Like the boys and girls my age
I wonder when the day comes
Or the eyes in eyes, hand in hand
I will have the happy heart without fear of tomorrow
The day that I will no longer be a lost soul
They day that I, too, will get someone who loves me
.
nhạc sĩ Nam Lộc phổ nhạc (và có đổi chữ "một" thành" bao") với tựa đề mới “Giọt Tình Sầu”  (thơ Trần Mộng Tú)
.
Ngày xưa trong quán nhỏ
Đời không có mùa đông
Trên môi cà phê ngọt
Trong mắt giọt tình nồng
Hôm nay trong quán lạ
Hai đứa ngồi nhìn nhau
Trên môi cà phê đắng
Trong mắt giọt tình sầu
Một năm trời lận đận
Đời ngọt những vết thương
Một năm trời bôi bác
Đời vui những tấn tuồng
Anh bây giờ đã khác
Trán đã thêm nếp nhăn
Em bây giờ đã khác
Má đã phai sắc hồng
Mắt nào không lệ chảy
Môi nào thơm hương hoa
Lòng nào như suối cạn
Tình nào đã chia xa?
Một năm trời xứ lạ
Không còn gì cho nhau
Giọt tình cuồng trong mắt
Cũng tan theo nỗi sầu...
.

Tous les garçons et les filles

 .
(Lyrics in French (original) and translated English)
Tous les garçons et les filles de mon âge
Se promènent dans la rue deux par deux
Tous les garçons et les filles de mon âge
Savent bien ce que c'est qu'être heureux
Et les yeux dans les yeux, et la main dans la main
Ils s'en vont amoureux sans peur du lendemain
Oui mais moi, je vais seule par les rues, l'âme en peine
Oui mais moi, je vais seule, car personne ne m'aime
Mes jours comme mes nuits
Sont en tous points pareils
Sans joies et plein d'ennuis
Personne ne murmure je t'aime à mon oreille
Tous les garçons et les filles de mon âge
Font ensemble des projets d'avenir
Tous les garçons et les filles de mon âge
Savent très bien ce qu'aimer veut dire
Et les yeux dans les yeux, et la main dans la main
Ils s'en vont amoureux sans peur du lendemain
Oui mais moi, je vais seule par les rues l'âme en peine
Oui mais moi, je vais seule, car personne ne m'aime
Mes jours comme mes nuits
Sont en tous points pareils
Sans joies et pleins d'ennuis
Quand donc pour moi brillera le soleil?
Comme les garçons et les filles de mon âge
Connaîtrais-je bientôt ce qu'est l'amour?
Comme les garçons et les filles de mon âge
Je me demande quand viendra le jour
Où les yeux dans ses yeux et la main dans sa main
J'aurai le coeur heureux sans peur du lendemain
Le jour où je n'aurai plus du tout l'âme en peine
Le jour où moi aussi j'aurai quelqu'un qui m'aime
.
All the boys and girls my age
Walk down the street in pairs
All the boys and girls my age
Know well what it means to be happy
Eyes in eyes, and hand in hand
They fall in love without fear of tomorrow
Yes, but I, I walk the streets alone, the lost soul
Yes, but I, I am alone, because nobody loves me
My days are like my nights
In all respects
No joy and such trouble
Nobody whispers "I love you" in my ear
All the boys and girls my age
Make projects for the future
All the boys and girls my age
Know very well what love means
Eyes in eyes, and hand in hand
They fall in love without fear of tomorrow
Yes, but I, I walk the streets alone, the lost soul
Yes, but I, I am alone, because nobody loves me
My days are like my nights
In all respects
No joy and such trouble
Oh, when will the sun shine for me?
Like the boys and girls my age
Will I soon know what love is?
Like the boys and girls my age
I wonder when the day comes
Or the eyes in eyes, hand in hand
I will have the happy heart without fear of tomorrow
The day that I will no longer be a lost soul
They day that I, too, will get someone who loves me


.
.

Diễn biến chính trị gần đây tại Việt Nam đang đặt ra một vấn đề nền tảng của mọi nhà nước hiện đại, rằng quyền lực chính trị quyền lực đang được kiểm soát bằng cơ chế nào? Và liệu còn tồn tại bất kỳ không gian nào cho việc kiểm soát đó hay không? Sau Đại hội đảng Cộng Sản, việc Tô Lâm trở thành Tổng Bí thư, rồi mới đây, tiếp tục được Quốc hội bầu kiêm nhiệm thêm chức vụ Chủ tịch nước, không đơn thuần là một sự sắp xếp nhân sự. Mà đây là một bước dịch chuyển mang tính nền tảng, làm thay đổi hoàn toàn cách thức vận hành quyền lực trong hệ thống chính trị Việt Nam theo chiều hướng đầy rủi ro. Nếu nhìn bề ngoài, đây có thể được diễn giải như một bước tăng hiệu quả lãnh đạo. Nhưng dưới lăng kính chính trị học, đó là một bước tiến rõ rệt của quá trình tập trung quyền lực. Khi hai vị trí vốn đại diện cho hai trục quyền lực, gồm đảng và nhà nước được hợp nhất vào một cá nhân, thì câu chuyện không còn là phân công nữa, mà là hội tụ quyền lực vào một điểm gần như tuyệt đối.
Tháng Tư đến, như sự chờ đợi hàng năm từ một thế giới đang oằn mình chống chọi với những vết thương do chiến tranh tàn khốc gây ra. Họ mong mỏi dù chỉ vài ngày, vài giờ ngắn ngủi, không có tiếng súng, bom rơi, đạn nổ, để thật sự được hít thở không khí hòa bình, nhất là vào dịp Lễ Phục Sinh – một mùa lễ tràn đầy thông điệp của hy vọng. Thế nhưng có những âm thanh lạc điệu, chói tai đã len lỏi vào niềm vui thiêng liêng nhất của người Kitô giáo vào buổi sáng ngày Chúa Nhật Phục Sinh, 5/4/2026. Âm thanh đó khiến bất kỳ ai nghe thấy cũng sững sờ.
Ngay trước khi tối hậu thư của Mỹ gởi cho Iran hết hạn, Mỹ và Iran đã đồng ý về một lệnh ngừng bắn tạm thời cùng kế hoạch đàm phán cho một hòa ước dài hạn. Công luận và giới chính trị trên toàn thế giới thở phào nhẹ nhõm khi một thảm họa nhân đạo quy mô lớn đã được tránh khỏi, và nền văn minh rực rỡ của Iran không bị phá hủy như những lời đe dọa trước đó. Một niềm hy vọng mong manh về hòa bình cho Iran đã được nhen nhúm. Tuy nhiên, các chuyên gia cảnh báo rằng không nên kỳ vọng quá mức...
Ngày xưa bên bờ sông Dịch Thủy nước Triệu, có một con bạng (sò) leo lên bờ mở to miệng nằm phơi nắng, con duật (cò) bay ngang liền sà xuống mổ lấy hạt ngọc trai. Con sò kẹp chặt lấy mỏ cò, đôi bên giằng co không ai chịu nhường ai. Đúng lúc ấy ngư ông đi qua, thản nhiên thò tay bắt cả hai vào rọ. Từ đó có câu “bạng duật tương trì, ngư ông đắc lợi”, nêu cảnh hai bên tranh chấp, tiêu diệt lẫn nhau, còn kẻ thứ ba ung dung thò tay hưởng lời. Trong cuộc chiến Iran hôm nay, Trump dùng sức mạnh hỏa lực và lời đe dọa tiêu diệt để ép đối phương, tưởng rằng chỉ cần ra tay siết cổ là có thể buộc thiên hạ phải khuất phục. Nhưng thế cục không vận hành đơn giản như vậy. Hai bên càng đối đầu, càng tự làm tổn hao sức lực, còn những nước đứng ngoài lại có cơ hội tranh thủ trục lợi. Người hiểu thời cuộc nhìn không khó đoán ra rằng trên bàn cờ này, bàn tay thứ ba đang chờ thâu tóm là ai.
Ngưng bắn, dĩ nhiên, vẫn hơn là không ngưng bắn. Phải nói điều này trước, và nói cho rõ. Bom đã thôi rơi xuống Iran. Tàu bè lại qua lại. Những người lẽ ra phải chết thì còn sống. Ai từng có mặt trong một vùng chiến sự đều biết: khi súng im tiếng, bầu trời không còn gào thét, chim lại bay, trẻ con lại nói ngoài đường, thì đó là một điều gần như thiêng liêng. Nhưng ngưng bắn không phải hòa bình. Và cuộc ngưng bắn này, nếu giữ được, có thể đã phải mua bằng một giá chiến lược rất đắt. Nếu mục tiêu chính của cuộc chiến là chấm dứt, hay ít ra làm suy yếu hẳn mối đe dọa từ chế độ Iran, thì sự thật khó nghe nhất lại là sự thật đơn giản nhất: Iran vẫn còn số uranium có độ tinh khiết rất cao. Và Iran cũng đã cho thấy họ có thể biến eo biển Hormuz, một trong những thủy lộ quan trọng nhất thế giới, thành một món hàng mặc cả mà không ai có thể làm ngơ.
Kể từ ngày 28/2, Mỹ và Israel đã tiến hành các cuộc tấn công Iran và ngày càng gia tăng cường độ với mục tiêu nhằm kết thúc chiến sự càng sớm càng tốt, đồng thời làm suy yếu hoặc lật đổ chế độ thần quyền. Hai mục tiêu chính được Trump công bố là phá hủy chương trình vũ khí hạt nhân và chấm dứt sự cai trị của giới giáo sĩ Hồi giáo...
Tình hình giữa Hoa Kỳ và Iran vào tháng 4 năm 2026 cho thấy sự tương tác phức tạp giữa các áp lực quân sự, ngoại giao và chính trị trong nước. Trong những tuần gần đây, đã xảy ra việc cách chức các lãnh đạo quân sự cấp cao của Mỹ — bao gồm Tổng Tham mưu trưởng Lục quân, Tướng Randy George, cùng hai vị tướng khác — như một phần của cuộc cải tổ rộng lớn ảnh hưởng đến hơn một chục sĩ quan cấp cao. Đồng thời, Tổng thống Donald Trump đã sử dụng những lời lẽ ngày càng thô tục và mang tính khiêu khích đối với Iran. Tổng thể, những diễn biến này phản ánh một chiến lược rộng hơn, trong đó đàm phán cưỡng ép đã chạm đến giới hạn, khiến khả năng leo thang quân sự và chuẩn bị cho các chiến dịch trên bộ quy mô hạn chế trở nên ngày càng cao.
Ngày 28 tháng 2 năm 2026, Tổng thống Hoa Kỳ Donald Trump tuyên bố mục tiêu của Washington là chấm dứt chế độ thần quyền tại Iran và buộc Lực lượng Vệ binh Cách mạng (Islamic Revolutionary Guard Corps, IRGC) đầu hàng; nếu không, Hoa Kỳ sẽ sử dụng vũ lực, đồng thời chấm dứt mọi nỗ lực đàm phán liên quan đến chương trình hạt nhân của Tehran.
Có lẽ không bao giờ Melania Trump, người từng là Melanija Knavs, rồi Melania Knauss, trước khi trở thành Đệ Nhất Phu Nhân Melania Trump, tưởng tượng được là sẽ có ngày đó. Ngày bà điều hợp một hội nghị thượng đỉnh giáo dục toàn cầu, và nói về… giáo dục. Vì sao thì, chẳng cần phải nói rõ. Có những chuyện khi người ta đã muốn che giấu, thì nếu có đưa ra bằng chứng, họ cũng có trăm ngàn cách phản biện. Huống chi, đó là Melania Trump. Nhưng có một điều, không nói không được. Nghĩ là nói giùm bà đệ nhất phu nhân, cũng được. Hay trừu tượng hơn, nói giùm nhân loại vậy. Đó là, bà đã mạnh dạn, dũng cảm, đứng trước toàn thế giới, và nói về…Plato.
Giữa một thế giới đã quá quen với những lời ngụy biện, câu nói của Đức Giáo hoàng Leo XIV trong Thánh lễ Chúa Nhật Lễ Lá tại Quảng trường Thánh Phêrô vang lên như một sự thật không thể né tránh: “Chúa Giêsu là Vua Hòa Bình, không ai có thể nhân danh Ngài để biện minh cho chiến tranh.” Đó không chỉ là một câu trong bài giảng lễ. Đó là tiếng nói của lương tri, cất lên đúng lúc chiến tranh lan rộng, khi thế giới bị kéo vào những xung đột dữ dội, ngôn ngữ quyền lực trở nên thô bạo, và nhân tính bị thử thách đến tận cùng.
NHẬN TIN QUA EMAIL
Vui lòng nhập địa chỉ email muốn nhận.