Hôm nay,  

Cách Mạng Văn Hóa

06/12/200500:00:00(Xem: 6156)
-Khoa đã du học được 4 năm tại Adelaide bên Úc. Anh là một trong những sinh viên Việt Nam hiếm hoi học về môn sư phạm tại đây. Được bạn bè giới thiệu, tôi gặp Khoa và chúng tôi đã có dịp hàn huyên với nhau về đủ mọi thứ, từ đời sống bên Úc, bên nhà cho đến việc học, việc làm.

Khi tôi hỏi những điều gì đáng nhớ nhất khi anh mới đặt chân tới đây thì câu trả lời của Khoa đã làm tôi ngạc nhiên. Tôi chờ đợi anh sẽ nói nhiều về đất nước xa lạ này, về nỗi nhớ nhà của anh, hoặc Khoa sẽ nói cho tôi về đời sống kinh tế, về những khó khăn sinh ngữ hay trong việc học của anh.

Nhưng không, Khoa nói: "Chuyện đầu tiên đập vào mắt em là những người đi đường anh ạ, ai lại đi đường mà người ta cũng tuân theo đèn xanh đèn đỏ nữa chứ! Em cảm thấy hơi là lạ. Khi vượt qua đường, ai nấy nối đuôi nhau đi bên trái như xe ô tô vậy đó. Không thấy công an ngoài đường, nhưng tất cả toát ra một vẻ trật tự ngăn nắp không thể tưởng tượng nổi".

Khoa nói anh đã mất nhiều thời gian để làm quen với cái không khí mà mới đầu anh cảm thấy sao hơi lạnh lùng, thiếu đầm ấm này. Nhưng dần dà, anh tìm thấy trong không khí đó một cái gì gần gũi, bình đẳng, một cái gì thoải mái, tự do nhưng lại tự chế: "Phải nói thật, nó cũng có cái đáng yêu của nó chứ".

Đầu năm nay anh có về Việt Nam thăm gia đình. Anh chia sẻ: "Ở nước mình đi xe ngoài đường, ai nấy chạy mặc xác người khác. Mình bị ngưòi ta tông, nhiều khi còn bị mắng vào mặt nữa. Trước kia, em xem chuyện đó là bình thường, bây giờ về nhìn lại, em vẫn biết đó là quê hương của em nhưng em không hiểu thế nào là chuyện bình thường nữa".

Một điều nữa đã làm Khoa ngạc nhiên không ít: "Một hôm vào dịp cuối tuần em tới trường có buổi họp mặt. Ai lại trong phòng đầy bàn ghế và dụng cụ mắc tiền. Mỗi chiếc ghế chắc cũng cả trăm đô-la chưa kể máy rọi hình, cứ thế mà người để la liệt ra đó không ai kiểm soát cả. Thằng bạn em với em tính nhẩm chắc nguyên chỗ này hơn chục ngàn đô-la. Em chợt nghĩ nếu mình có chiếc xe tải hốt đi hết, thì bỗng nhiên em cảm thấy xấu hổ quá vì bạn học người Úc của em chúng cứ vô tư họp hành xong ra về. Mấy hôm sau, em tạt qua phòng đó, thấy cửa vẫn mở mà đồ đạc thì còn nguyên. Anh thấy có lạ không""

Tôi cũng phải nực cười với sự thành thật của Khoa. Nhưng tôi hỏi: "Khoa nghĩ vì lý do gì mà người ta không lấy đem đi"". Khoa trả lời nhanh nhẩu: "Vì họ tôn trọng anh ạ. Họ tôn trọng của công nên nước họ mới giàu". Có liên hệ gì tới chuyện đi đường hồi nẫy hay không" Khoa ngập ngừng xong nói: "Cũng đều là chuyện tôn trọng cả anh. Tôn trọng của thì mình giàu, tôn trọng người thì mình tự do".

Tôi hỏi Khoa về các giáo sư của anh. Khoa nói: "Họ thoải mái lắm anh ạ. Người Việt mình rất kính trọng thày giáo - một phong tục rất đẹp - nhưng nếu chẳng may mình gặp thày dốt mà mình cứ cúi lạy răm rắp nghe theo thì chỉ có chết mà thôi. Em học sư phạm em biết chứ, đâu phải cái gì mình cũng giỏi, điều gì mình cũng biết" Hôm nọ em có thắc mắc lên hỏi giảng sư. Trong đời em, đó là lần đầu tiên em dám hỏi thày mình một điều gì. Trước kia em sợ lắm, bây giờ nghĩ lại mới thấy là vô lý. Ông ấy thú thật với em rằng ông không biết câu trả lời, nhưng nếu em muốn biết thì gọi cho ông này này, là giảng sư tại một đại học khác. Em giật mình, lần đầu tiên có một người trong một địa vị quyền thế nói với em rằng ông ta cũng không khác gì em cả".

Khoa kể tiếp: "Còn vấn đề thái độ nữa anh ạ. Tại sao mình cứ phải khúm núm xin xỏ" Mình hay bảo người Việt mình sống có tình với nhau. Nhưng bỏ cái chuyện khúm núm xin xỏ đi thì càng có tình hơn nữa chứ có mất gì đâu" Điều cần là người trên không đối xử trịch thượng với ngưòi dưới nữa thì người dưới mới có gan ngẩng mặt lên. Tốt hơn hết là không còn chuyện trên dưới nữa"

Tôi mỉm cười với Khoa: "Có phải Khoa bảo chúng ta cần làm một cuộc cách mạng văn hoá không" Chúng ta cần thay đổi cách nhìn và cách cư xử với nhau, đó là cách mạng văn hoá chứ còn gì nữa""

Khoa liền đáp: "Đúng thế đấy anh, nhưng xin anh đừng gọi nó là cách mạng nhé. Người mình sợ cái chữ ấy lắm rồi".

In Trang
Gửi ý kiến của bạn
Vui lòng nhập tiếng Việt có dấu. Cách gõ tiếng Việt có dấu ==> https://youtu.be/ngEjjyOByH4
Tên của bạn
Email của bạn
)
1234567Trang sauTrang cuối

Khi nhiều nơi trên thế giới sửa soạn đón năm mới vào đầu tháng Giêng, thì ở không ít quốc gia và nền văn hóa khác, năm mới lại đến vào những thời điểm hoàn toàn khác. Dù là lịch Gregory, lịch âm, lịch dương–âm hay các hệ lịch cổ gắn với tôn giáo và thiên nhiên, việc đánh dấu một năm mới vẫn là tập tục lâu đời. Ăn uống, lễ nghi, sum họp gia đình và suy ngẫm về năm cũ là những điểm chung; khác biệt nằm ở nhịp thời gian và ý nghĩa tinh thần mà mỗi nền văn hóa gửi gắm vào khoảnh khắc ấy.

Năm 2025 là một năm sôi động của khoa học, khi những bước tiến lớn đã được thực hiện trong nhiều lĩnh vực, từ y học, thiên văn, khảo cổ đến công nghệ sinh học và trí tuệ nhân tạo. Những phát hiện và sự kiện này không chỉ mở rộng hiểu biết của con người về thế giới, mà còn đặt ra nhiều câu hỏi mới, thúc đẩy sự phát triển của khoa học và công nghệ trong tương lai.

Ở Hoa Kỳ, khoa học xưa nay hiếm khi giành hàng tít lớn trên báo, cho dù ngân sách nghiên cứu suốt nhiều thập niên vẫn vững vàng qua mọi triều tổng thống như một thứ “quốc ước bất thành văn” về tri thức thuần túy. Năm 2025, khúc quân hành êm ả đó bỗng khựng lại: chính quyền Donald Trump, trở lại Nhà Trắng với nghị trình cải tổ khoa học và kỹ nghệ theo hướng ý thức hệ, đã kéo chính sách khoa học từ trang trong ra thẳng trang nhất.

Thuế quan — thứ từng vắng bóng trên mặt báo suốt nhiều thập niên — nay trở lại trung tâm chính sách kinh tế Hoa Kỳ, trong lúc Tối Cao Pháp Viện đang xét tính hợp hiến của các mức thuế toàn cầu do Tổng thống Donald Trump ban hành. Bài viết dưới đây, theo phân tích của Kent Jones, giáo sư kinh tế danh dự Đại học Babson, đăng trên The Conversation ngày 11 tháng 12 năm 2025, nhằm giải thích cặn kẽ thuế quan là gì, ai thực sự gánh chịu, và vì sao vấn đề này đang tác động trực tiếp đến túi tiền và tương lai kinh tế nước Mỹ. Thuế quan, nói gọn, là thuế đánh lên hàng hóa nhập cảng. Khi một công ty Hoa Kỳ nhập hàng từ nước ngoài, Cơ quan Hải quan và Biên phòng Hoa Kỳ sẽ gửi hóa đơn thuế; doanh nghiệp phải nộp đủ thì hàng mới được thông quan. Trên giấy tờ, người trả thuế là nhà nhập cảng. Nhưng trên thực tế, phần lớn chi phí ấy được chuyển thẳng sang người tiêu dùng qua giá bán cao hơn — từ thực phẩm, xe cộ cho đến quà tặng cuối năm.

Vào những ngày cuối tháng Tám của năm 2025, tôi cùng hai đồng nghiệp đã quyết định từ bỏ chức vụ tại Cơ Quan Kiểm Soát và Phòng Bệnh (CDC). Chúng tôi ra đi vì không thể tiếp tục im lặng khi chứng kiến tính liêm chính khoa học ngày một xói mòn, còn cơ sở hạ tầng y tế công cộng của quốc gia cứ dần rệu rã dưới sự lãnh đạo của Robert F. Kennedy Jr., Bộ trưởng Bộ Y tế và Nhân sinh (HHS). Khi đó, chúng tôi đã khẩn thiết kêu gọi Quốc Hội, các tổ chức chuyên ngành và các bên liên quan trong lĩnh vực y tế công cộng hãy can thiệp trước khi xảy ra những thiệt hại không thể cứu vãn. Tôi rời đi với niềm tin mọi thứ rồi sẽ được chấn chỉnh.

Khi nhìn bản đồ thế giới và duyệt xét lịch sử hình thành, chúng ta nhận thấy có rất nhiều điểm tương đồng giữa Canada và Úc Đại Lợi.

Người Việt miền Nam từng trải qua một bài học cay đắng: sau 1975, những lời nói về “thống nhất” và “hàn gắn” không bao giờ đi cùng sự nhìn nhận. Không một lời chính thức nào nhắc đến các trại cải tạo, những cuộc tước đoạt, hay những đời sống bị đảo lộn dưới tay những người nhân danh chiến thắng. Không có sự thật, hòa giải chỉ là chiếc khẩu hiệu rỗng. Câu chuyện nước Mỹ hôm nay, khi chính quyền muốn làm mờ các chứng tích về chế độ nô lệ, cho thấy một điều quen thuộc: không quốc gia nào trưởng thành bằng cách giấu đi phần tối. Sự thật không tự biến mất chỉ vì người ta muốn quên.

Hai mươi năm trước, Thống đốc Jeb Bush ký đạo luật “stand your ground” (đứng vững tại chỗ), được giới ủng hộ xem là một biện pháp chống tội phạm dựa trên “lý lẽ thường tình”. Lời hứa khi ấy: bảo vệ người dân tuân thủ pháp luật khi họ dùng vũ lực để tự vệ. Sau vụ George Zimmerman được tha trong cái chết của Trayvon Martin, đồng bảo trợ dự luật, dân biểu Dennis Baxley, vẫn bảo rằng “trao quyền” cho người dân sẽ giúp chặn bạo lực.

“Di sản, còn có thể mang hình thức phi vật thể của lối nghĩ, lối sống, lối hành động, mà con người miền Nam khi xưa đã được trau dồi, hun đúc qua tinh thần của thể chế, của một nền dân chủ hiến định. Chính con người, chính cộng đồng xã hội mới là trung tâm và cũng là cội nguồn lẫn mục đích của mọi bản hiến pháp.” – Hải Sa, “Ngót 60 năm từ một khế ước nhân quyền dang dở,” trang 56 Cùng với tin tạp chí Luật Khoa vừa được đề cử giải thưởng Tự Do Báo Chí năm 2025 của Tổ chức Phóng viên Không Biên giới, ban chủ trương trong một thư tới độc giả vào cuối tháng 10 đồng thời thông báo việc phát hành ấn bản đặc biệt với chủ đề “70 Năm Việt Nam Cộng Hòa – Chân Dung & Di Sản” gồm 86 trang, với 14 bài vẽ lại hành trình từ ra đời tới bị bức tử của nền dân chủ duy nhất của Việt Nam và di sản của thể chế yểu mệnh này để lại. Bài này nhằm điểm qua nội dung của ấn bản đặc biệt này, và sẽ chú trọng vào một bài đã gợi nơi người viết một suy tư sâu sắc.

Một nhóm sử gia, thủ thư và tình nguyện viên đang gấp rút chạy đua với thời gian – và với chính quyền Trump – để giữ lại những mảnh ký ức của nước Mỹ.Từ hình ảnh người nô lệ bị đánh đập, các trại giam người Mỹ gốc Nhật trong Thế Chiến II, đến những bảng chỉ dẫn về biến đổi khí hậu ở công viên quốc gia, tất cả đều có thể sớm biến mất khỏi tầm mắt công chúng. Trong vài tháng gần đây, hơn một ngàn sáu trăm người – giáo sư, sinh viên, nhà khoa học, thủ thư – đã âm thầm chụp lại từng góc trưng bày, từng bảng giải thích, để lập ra một kho lưu trữ riêng tư. Họ gọi đó là “bản ghi của công dân” – một bộ sưu tập độc lập nhằm bảo tồn những gì đang tồn tại, trước khi bị xoá bỏ bởi lệnh mới của chính quyền.
1234567Trang sauTrang cuối
VB Podcast



Kính chào quý vị,

Tôi là Derek Trần, dân biểu đại diện Địa Hạt 45, và thật là một vinh dự lớn lao khi được đứng nơi đây hôm nay, giữa những tiếng nói, những câu chuyện, và những tâm hồn đã góp phần tạo nên diện mạo văn học của cộng đồng người Mỹ gốc Việt trong suốt một phần tư thế kỷ qua.
Hai mươi lăm năm! Một cột mốc bạc! Một cột mốc không chỉ đánh dấu thời gian trôi qua, mà còn ghi nhận sức bền bỉ của một giấc mơ. Hôm nay, chúng ta kỷ niệm 25 năm Giải Viết Về Nước Mỹ của nhật báo Việt Báo.

Khi những người sáng lập giải thưởng này lần đầu tiên ngồi lại bàn thảo, họ đã hiểu một điều rất căn bản rằng: Kinh nghiệm tỵ nạn, hành trình nhập cư, những phức tạp, gian nan, và sự thành công mỹ mãn trong hành trình trở thành người Mỹ gốc Việt – tất cả cần được ghi lại. Một hành trình ý nghĩa không những cần nhân chứng, mà cần cả những người viết để ghi nhận và bảo tồn. Họ không chỉ tạo ra một cuộc thi; họ đã và đang xây dựng một kho lưu trữ. Họ thắp lên một ngọn hải đăng cho thế hệ sau để chuyển hóa tổn thương thành chứng tích, sự im lặng thành lời ca, và cuộc sống lưu vong thành sự hội nhập.

Trong những ngày đầu ấy, văn học Hoa Kỳ thường chưa phản ánh đầy đủ sự phong phú và đa dạng về kinh nghiệm của chúng ta. Giải thưởng Viết Về Nước Mỹ thực sự đã lấp đầy khoảng trống đó bằng sự ghi nhận và khích lệ vô số tác giả, những người đã cầm bút và cùng viết nên một thông điệp mạnh mẽ: “Chúng ta đang hiện diện nơi đây. Trải nghiệm của chúng ta là quan trọng. Và nước Mỹ của chúng ta là thế đó.”


Suốt 25 năm qua, giải thưởng này không chỉ vinh danh tài năng mà dựng nên một cộng đồng và tạo thành một truyền thống.
Những cây bút được tôn vinh hôm nay không chỉ mô tả nước Mỹ; họ định nghĩa nó. Họ mở rộng giới hạn của nước Mỹ, làm phong phú văn hóa của nước Mỹ, và khắc sâu tâm hồn của nước Mỹ. Qua đôi mắt họ, chúng ta nhìn thấy một nước Mỹ tinh tế hơn, nhân ái hơn, và sau cùng, chân thật hơn.

Xin được nhắn gửi đến các tác giả góp mặt từ bao thế hệ để chia sẻ tấm chân tình trên các bài viết, chúng tôi trân trọng cảm ơn sự can đảm của quý vị. Can đảm không chỉ là vượt qua biến cố của lịch sử; can đảm còn là việc ngồi trước trang giấy trắng, đối diện với chính mình, lục lọi ký ức đau thương sâu đậm, và gửi tặng trải nghiệm đó đến tha nhân. Quý vị là những người gìn giữ ký ức tập thể và là những người dẫn đường cho tương lai văn hóa Việt tại Hoa Kỳ.

Với Việt Báo: Xin trân trọng cảm ơn tầm nhìn, tâm huyết, và sự duy trì bền bỉ giải thưởng này suốt một phần tư thế kỷ.
Khi hướng đến 25 năm tới, chúng ta hãy tiếp tục khích lệ thế hệ kế tiếp—những blogger, thi sĩ, tiểu thuyết gia, nhà phê bình, nhà văn trẻ—để họ tìm thấy tiếng nói của chính mình và kể lại sự thật của họ, dù đó là thử thách hay niềm vui. Bởi văn chương không phải là một thứ xa xỉ; đó là sự cần thiết. Đó là cách chúng ta chữa lành, cách chúng ta ghi nhớ, và là cách chúng ta tìm thấy nơi chốn của mình một cách trọn vẹn.

Xin cảm ơn quý vị.

NHẬN TIN QUA EMAIL
Vui lòng nhập địa chỉ email muốn nhận.