Hôm nay,  

Ai “tự Sát” Ai?

11/03/200500:00:00(Xem: 6534)
Cuộc "Cách mạng màu cam" tại Ukraine đã vén lên một tấm màn hắc ám: dịch tự sát. Ai "tự sát" ai"
Hơn 30 năm trước, khi còn là nhà trí thức đối kháng tại Liên xô, Nathan Sharansky đã nói một chân lý để đời: "chủ nghĩa cộng sản là cái chết." Nó tiêu diệt tất cả những gì nó đụng tới.
Anatoly Sharansky gốc Do Thái, sinh năm 1948, đã thấy sự vận hành của chủ nghĩa từ khi mở mắt chào đời. Ông là nhà toán học, thông dịch viên Anh ngữ và cộng tác viên của nhà vật lý và lãnh tụ đấu tranh dân chủ Andrei Sakharov trước khi bị án 13 năm cải tạo tại Tây Bá Lợi Á. Do Hoa Kỳ can thiệp, sau chín năm tù đầy, năm 1986, Sharansky lưu vong qua Israel, lập đảng chính trị và là Bộ trưởng trong nhiều nội các Do Thái. Sharansky hiện là Bộ trưởng không bộ trong chính phủ Ariel Sharon.
Đối với dân Mỹ, Sharansky nổi tiếng ở cuốn sách xuất bản năm 2004, được Condi Rice giới thiệu cho Tổng thống George W. Bush và thành sách gối đầu giường của ông Bush: "The Case For Democracy: The Power of Freedom to Overcome Tyranny and Terror." Báo chí cho là cuốn sách đã ảnh hưởng tới quyết tâm của Bush là phát huy tự do dân chủ để giải trừ bạo quyền và khủng bố.
Sinh tại Ukraine, tất nhiên Sharansky chú ý tới những gì xảy ra tại đấy, đểø nghiệm lại chân lý của mình. Có khi với một nhận xét bổ túc: "chủ nghĩa cộng sản là quái vật lạ, chết rồi còn gieo rắc cái chết." Sở dĩ như vậy vì Ukraine đang bị một dịch tự sát. Nếu đã có kinh nghiệm thâm cung bí sử cộng sản, ta phải viết chữ "tự sát" trong ngoặc kép.
Hãy vén tấm màn liệm cộng sản để làm một cuộc kiểm kê….
Một doanh gia chủ ngân hàng, thuộc loại giàu nhất nước và được coi là người kinh tài cho cựu Tổng thống Ukraine Leonid Kuchma, đã "tự sát" bằng dao rọc giấy. Yuri Lyah chết vì mấy chục vết đâm, trong đó một chục nhát thuộc loại chí tử. Nhà chức trách Ukraine kết luận là Lyah tự sát mà không ai tin. Lý do là khi đó nạn nhân có súng trong ngăn kéo bàn giấy. Chẳng lẽ ông ta ăn năn hối cải đến độ chọn cái chết đau đớn nhất bằng cách tự đâm mình chết, và sau khi đã chết còn tiếp tục tự hành hạ" Ai đã "tự sát" Lyah" Ai muốn nhân vật này khỏi khai ra những điều tế nhị cho Tổng thống Kuchma, cựu đảng viên cộng sản và tân lãnh tụ độc tài"
Một Bộ trưởng có thời được xem như người kế vị Kuchma và nắm giữ nhiều bí mật rất tế nhị khác, bỗng nhiên cũng "tự sát" vào ngày 27 tháng 12 vừa qua. Georgy Kirpa là Bộ trưởng Giao thông Vận tải, người thân tín của Kuchma, đã thiệt mạng vì hai phát súng trong tư dinh của mình. Cảnh sát kết luận: "tự sát". Dư luận kết luận: Kirpa có biệt tài là chết rồi mà vẫn bóp cò súng lần thứ hai. Mẫn cán! Ai đã "tự sát" Kirpa"
Hai biến cố ấy xảy ra trước cuộc "Cách mạng màu cam", mà chưa kết thúc "dịch tự sát".
Một Trung tá Cục An ninh Nhà nước treo cổ tự ải trong nhà tại miền Tây Ukraine. Cảnh sát thông báo như vậy mà láng giềng không tin. Xà nhà quá cao và trong phòng chẳng có bàn ghế gì giúp nạn nhân leo lên treo dây thừng. Ai đã "tự sát" ông ta và vì sao" Vụ "tự sát" có liên hệ gì đến chế độ hay cá nhân Kuchma" Có hỏi ông Trời!
Sôi nổi nhất khiến người viết phải tìm hiểu và phát diện ra "dịch tự sát hậu cộng sản" là vụ "tự sát" hôm mùng bốn tháng Ba của Yuri Kravchenko. Ông này cũng là thuộc cấp thân tín của Kuchma và "tự sát" hai tiếng đồng hồ trước khi tòa trả lời về vụ ký giả Georgy Gongadze bị chặt đầu năm 2000 khi ông ta đang làm Bộ trưởng Nội vụ.
Gongadze bị giết khi điều tra một vụ tham nhũng trên thượng tầng lãnh đạo và cái chết của Gongadze khiến đương kim Phó Thủ tướng Yulyia Tymoshenko từ chức, bước qua phe đối lập châm ngòi cho cuộc "Cách mạng màu cam". Tymoshenko hiện là Thủ tướng và đã nguyện sẽ truy tố nguyên Tổng thống Leonid Kuchma đến cùng.

Ukraine đang chuyển hóa thành một xứ văn minh hơn nên có luật pháp tinh vi hơn. Vì vậy một cuộn băng ghi âm không được đưa vào tòa làm tang chứng, vì là ghi lén. Cuốn băng ghi rõ lời Tổng thống Kuchma chỉ thị cho Bộ trưởng Nội vụ Kravchenko phải "dẹp" Gongadze. Nhưng chẳng cần điều đó người ta cũng nghi ngờ giả thuyết tự sát.
Lý do nghi ngờ" Thứ nhất, nhiều người nghe thấy hai tiếng súng nổ và cảnh sát cũng cho biết Kravchenko tự sát với hai viên đạn và nội một viên cũng đủ kết liễu mạng sống. Như vậy, nạn nhân có biệt tài của Bộ trưởng Georgy Kirpa: bóp cò lần thứ hai sau khi chết. Một biệt tài cộng sản, chết rồi còn gieo rắc cái chết.
Lý do thứ hai, tang lễ của Kravchenko được tổ chức trong thánh đường Chính thống giáo của thủ đô Kiev. Là hệ phái miền Đông của Thiên Chúa giáo, Chính thống giáo cũng có một tôn chỉ chưa hề vi phạm: không làm thánh lễ cho người tự tử. Sinh tử vốn là quyết định của Thiên Chúa. Một là Giáo hội này bị mua chuộc - điều khó tin - hai là hàng giáo phẩm biết rằng Kravchenko không tự sát. Vậy ai đã "tự sát" ông ta"
Tại Ukraine, không ai tin là những người ấy đã tự sát. Thủ tướng Tymoshenko còn tuyên bố thẳng với báo chí, rằng vụ Kravchenko không là tự sát mà chỉ là âm mưu ém tin về vụ ám sát ký giả Gongadze. Nhưng chưa ai có đủ chứng cớ là các nạn nhân đã chết theo kiểu "giết người diệt khẩu".
Trong một băng đảng tội ác, việc thanh toán nhân chứng là chuyện bình thường, có thể hiểu được. Trong một quốc gia, điều ấy cũng có thể xảy ra. Nhưng với nhịp độ dồn dập như tại Ukraine thì mọi người đều cho là hiếm hoi và đáng luận bàn.
Bàn ra sao"
Leonid Kuchma cho người ra tay và ngụy trang ám sát thành tự sát. Ai cũng có thể nghĩ vậy, kể cả giới hữu trách trong chính quyền mới của Tổng thống Viktor Yushchenko và Thủ tướng Yulyia Tymoshenko. Nhưng, đã bàn thì bàn cho tới:
Kuchma có liên hệ đến ngần ấy vụ không" Nếu đã biết rằng Kuchma sẽ ra lệnh giết người để phi tang, vì sao chính quyền mới không có biện pháp bảo vệ các nhân chứng quan trọng như Kravchenko" Có kinh nghiệm cộng sản thì người ta phải nhìn sự thể dưới màu hắc ám còn đen hơn bóng tối.
Ngần ấy nhân vật, như Yushchenbo, Tymoshenko hay Kravcheno đều có liên hệ đến chế độ Kuchma. Yushchenko từng là Thủ tướng, Tymoshenko là Phó Thủ tướng và Bộ trường và Kravchenko là Bộ trưởng của Tổng thống Kuchma. Họ đều biết nhiều bí mật và có khi còn dính dáng đến nhiều chuyện mờ ám của chế độ Kuchma. Giứt dây sẽ động rừng nên cả hai phe cũ mới - Kuchma và Yushchenko - có khi lại nhất trí một điềøu: cho nổ cầu chì phía dưới để phía trên khỏi bị điện giựt. Nhân danh ổn định và chuyển tiếp ôn hòa, cho "tự sát" Kravchenko để nhiều bí mật khác của thời "tiền-cách mạng" khỏi bị tiết lộ.
Giả thuyết đầy chất gian hùng cộng sản này không phải vô lý, vì vậy Kravchenko mới không được bảo vệ đúng mức sau khi các nhân vật kia đã bị "tự sát".
Tuy nhiên, dù ma quỷ cỡ vậy trong luận đoán, ta cũng thấy Tổng thống Yuschenko có lập trường tương đối ôn hòa và muốn hàn gắn những rạn nứt chết người trong hệ thống chính trị Ukraine để tiến tới tương lai, ngược lai, Thủ tướng Tymoshenko quyết liệt đòi truy tố Kuchma bằng mọi giá.
Nếu quả là có âm mưu cắt dây để khỏi động rừng thì mâu thuẫn sẽ có ngày bùng nổ giữa đương kim Tổng thống và Thủ tướng Ukraine.
Chẳng hạn như sẽ phanh phui và điều tra về tham nhũng hay tội ác của chế độ cũ đến cỡ nào. Giả thuyết này chỉ có thể kiểm nghiệm trong tương lai.
Trong khi chờ đợi, ta nên nhớ tới chân lý của Shanransky và chờ đợi nhiều vụ "tự sát" khác, có thể tiến hành khéo léo hơn. Chẳng hạn như chỉ bằng một viên đạn .
Suy như vậy thì ta cũng nên chờ đợi một dịch "tự sát" tại Việt Nam, từ nay cho đến Đại hội đảng khóa 10 vào năm tới và trong nhiều năm sau đó. Cho đến nay, mới chỉ có một cựu Giám đốc cảng hàng không miền Trung là Nguyễn Lai tự sát, bằng cách tự thiêu, vào cuối tháng Hai vừa qua.

Gửi ý kiến của bạn
Vui lòng nhập tiếng Việt có dấu. Cách gõ tiếng Việt có dấu ==> https://youtu.be/ngEjjyOByH4
Tên của bạn
Email của bạn
)
Khi nhiều nơi trên thế giới sửa soạn đón năm mới vào đầu tháng Giêng, thì ở không ít quốc gia và nền văn hóa khác, năm mới lại đến vào những thời điểm hoàn toàn khác. Dù là lịch Gregory, lịch âm, lịch dương–âm hay các hệ lịch cổ gắn với tôn giáo và thiên nhiên, việc đánh dấu một năm mới vẫn là tập tục lâu đời. Ăn uống, lễ nghi, sum họp gia đình và suy ngẫm về năm cũ là những điểm chung; khác biệt nằm ở nhịp thời gian và ý nghĩa tinh thần mà mỗi nền văn hóa gửi gắm vào khoảnh khắc ấy.
Năm 2025 là một năm sôi động của khoa học, khi những bước tiến lớn đã được thực hiện trong nhiều lĩnh vực, từ y học, thiên văn, khảo cổ đến công nghệ sinh học và trí tuệ nhân tạo. Những phát hiện và sự kiện này không chỉ mở rộng hiểu biết của con người về thế giới, mà còn đặt ra nhiều câu hỏi mới, thúc đẩy sự phát triển của khoa học và công nghệ trong tương lai.
Ở Hoa Kỳ, khoa học xưa nay hiếm khi giành hàng tít lớn trên báo, cho dù ngân sách nghiên cứu suốt nhiều thập niên vẫn vững vàng qua mọi triều tổng thống như một thứ “quốc ước bất thành văn” về tri thức thuần túy. Năm 2025, khúc quân hành êm ả đó bỗng khựng lại: chính quyền Donald Trump, trở lại Nhà Trắng với nghị trình cải tổ khoa học và kỹ nghệ theo hướng ý thức hệ, đã kéo chính sách khoa học từ trang trong ra thẳng trang nhất.
Thuế quan — thứ từng vắng bóng trên mặt báo suốt nhiều thập niên — nay trở lại trung tâm chính sách kinh tế Hoa Kỳ, trong lúc Tối Cao Pháp Viện đang xét tính hợp hiến của các mức thuế toàn cầu do Tổng thống Donald Trump ban hành. Bài viết dưới đây, theo phân tích của Kent Jones, giáo sư kinh tế danh dự Đại học Babson, đăng trên The Conversation ngày 11 tháng 12 năm 2025, nhằm giải thích cặn kẽ thuế quan là gì, ai thực sự gánh chịu, và vì sao vấn đề này đang tác động trực tiếp đến túi tiền và tương lai kinh tế nước Mỹ. Thuế quan, nói gọn, là thuế đánh lên hàng hóa nhập cảng. Khi một công ty Hoa Kỳ nhập hàng từ nước ngoài, Cơ quan Hải quan và Biên phòng Hoa Kỳ sẽ gửi hóa đơn thuế; doanh nghiệp phải nộp đủ thì hàng mới được thông quan. Trên giấy tờ, người trả thuế là nhà nhập cảng. Nhưng trên thực tế, phần lớn chi phí ấy được chuyển thẳng sang người tiêu dùng qua giá bán cao hơn — từ thực phẩm, xe cộ cho đến quà tặng cuối năm.
Vào những ngày cuối tháng Tám của năm 2025, tôi cùng hai đồng nghiệp đã quyết định từ bỏ chức vụ tại Cơ Quan Kiểm Soát và Phòng Bệnh (CDC). Chúng tôi ra đi vì không thể tiếp tục im lặng khi chứng kiến tính liêm chính khoa học ngày một xói mòn, còn cơ sở hạ tầng y tế công cộng của quốc gia cứ dần rệu rã dưới sự lãnh đạo của Robert F. Kennedy Jr., Bộ trưởng Bộ Y tế và Nhân sinh (HHS). Khi đó, chúng tôi đã khẩn thiết kêu gọi Quốc Hội, các tổ chức chuyên ngành và các bên liên quan trong lĩnh vực y tế công cộng hãy can thiệp trước khi xảy ra những thiệt hại không thể cứu vãn. Tôi rời đi với niềm tin mọi thứ rồi sẽ được chấn chỉnh.
Khi nhìn bản đồ thế giới và duyệt xét lịch sử hình thành, chúng ta nhận thấy có rất nhiều điểm tương đồng giữa Canada và Úc Đại Lợi.
Người Việt miền Nam từng trải qua một bài học cay đắng: sau 1975, những lời nói về “thống nhất” và “hàn gắn” không bao giờ đi cùng sự nhìn nhận. Không một lời chính thức nào nhắc đến các trại cải tạo, những cuộc tước đoạt, hay những đời sống bị đảo lộn dưới tay những người nhân danh chiến thắng. Không có sự thật, hòa giải chỉ là chiếc khẩu hiệu rỗng. Câu chuyện nước Mỹ hôm nay, khi chính quyền muốn làm mờ các chứng tích về chế độ nô lệ, cho thấy một điều quen thuộc: không quốc gia nào trưởng thành bằng cách giấu đi phần tối. Sự thật không tự biến mất chỉ vì người ta muốn quên.
Hai mươi năm trước, Thống đốc Jeb Bush ký đạo luật “stand your ground” (đứng vững tại chỗ), được giới ủng hộ xem là một biện pháp chống tội phạm dựa trên “lý lẽ thường tình”. Lời hứa khi ấy: bảo vệ người dân tuân thủ pháp luật khi họ dùng vũ lực để tự vệ. Sau vụ George Zimmerman được tha trong cái chết của Trayvon Martin, đồng bảo trợ dự luật, dân biểu Dennis Baxley, vẫn bảo rằng “trao quyền” cho người dân sẽ giúp chặn bạo lực.
“Di sản, còn có thể mang hình thức phi vật thể của lối nghĩ, lối sống, lối hành động, mà con người miền Nam khi xưa đã được trau dồi, hun đúc qua tinh thần của thể chế, của một nền dân chủ hiến định. Chính con người, chính cộng đồng xã hội mới là trung tâm và cũng là cội nguồn lẫn mục đích của mọi bản hiến pháp.” – Hải Sa, “Ngót 60 năm từ một khế ước nhân quyền dang dở,” trang 56 Cùng với tin tạp chí Luật Khoa vừa được đề cử giải thưởng Tự Do Báo Chí năm 2025 của Tổ chức Phóng viên Không Biên giới, ban chủ trương trong một thư tới độc giả vào cuối tháng 10 đồng thời thông báo việc phát hành ấn bản đặc biệt với chủ đề “70 Năm Việt Nam Cộng Hòa – Chân Dung & Di Sản” gồm 86 trang, với 14 bài vẽ lại hành trình từ ra đời tới bị bức tử của nền dân chủ duy nhất của Việt Nam và di sản của thể chế yểu mệnh này để lại. Bài này nhằm điểm qua nội dung của ấn bản đặc biệt này, và sẽ chú trọng vào một bài đã gợi nơi người viết một suy tư sâu sắc.
Một nhóm sử gia, thủ thư và tình nguyện viên đang gấp rút chạy đua với thời gian – và với chính quyền Trump – để giữ lại những mảnh ký ức của nước Mỹ.Từ hình ảnh người nô lệ bị đánh đập, các trại giam người Mỹ gốc Nhật trong Thế Chiến II, đến những bảng chỉ dẫn về biến đổi khí hậu ở công viên quốc gia, tất cả đều có thể sớm biến mất khỏi tầm mắt công chúng. Trong vài tháng gần đây, hơn một ngàn sáu trăm người – giáo sư, sinh viên, nhà khoa học, thủ thư – đã âm thầm chụp lại từng góc trưng bày, từng bảng giải thích, để lập ra một kho lưu trữ riêng tư. Họ gọi đó là “bản ghi của công dân” – một bộ sưu tập độc lập nhằm bảo tồn những gì đang tồn tại, trước khi bị xoá bỏ bởi lệnh mới của chính quyền.


Kính chào quý vị,

Tôi là Derek Trần, dân biểu đại diện Địa Hạt 45, và thật là một vinh dự lớn lao khi được đứng nơi đây hôm nay, giữa những tiếng nói, những câu chuyện, và những tâm hồn đã góp phần tạo nên diện mạo văn học của cộng đồng người Mỹ gốc Việt trong suốt một phần tư thế kỷ qua.
Hai mươi lăm năm! Một cột mốc bạc! Một cột mốc không chỉ đánh dấu thời gian trôi qua, mà còn ghi nhận sức bền bỉ của một giấc mơ. Hôm nay, chúng ta kỷ niệm 25 năm Giải Viết Về Nước Mỹ của nhật báo Việt Báo.

Khi những người sáng lập giải thưởng này lần đầu tiên ngồi lại bàn thảo, họ đã hiểu một điều rất căn bản rằng: Kinh nghiệm tỵ nạn, hành trình nhập cư, những phức tạp, gian nan, và sự thành công mỹ mãn trong hành trình trở thành người Mỹ gốc Việt – tất cả cần được ghi lại. Một hành trình ý nghĩa không những cần nhân chứng, mà cần cả những người viết để ghi nhận và bảo tồn. Họ không chỉ tạo ra một cuộc thi; họ đã và đang xây dựng một kho lưu trữ. Họ thắp lên một ngọn hải đăng cho thế hệ sau để chuyển hóa tổn thương thành chứng tích, sự im lặng thành lời ca, và cuộc sống lưu vong thành sự hội nhập.

Trong những ngày đầu ấy, văn học Hoa Kỳ thường chưa phản ánh đầy đủ sự phong phú và đa dạng về kinh nghiệm của chúng ta. Giải thưởng Viết Về Nước Mỹ thực sự đã lấp đầy khoảng trống đó bằng sự ghi nhận và khích lệ vô số tác giả, những người đã cầm bút và cùng viết nên một thông điệp mạnh mẽ: “Chúng ta đang hiện diện nơi đây. Trải nghiệm của chúng ta là quan trọng. Và nước Mỹ của chúng ta là thế đó.”


Suốt 25 năm qua, giải thưởng này không chỉ vinh danh tài năng mà dựng nên một cộng đồng và tạo thành một truyền thống.
Những cây bút được tôn vinh hôm nay không chỉ mô tả nước Mỹ; họ định nghĩa nó. Họ mở rộng giới hạn của nước Mỹ, làm phong phú văn hóa của nước Mỹ, và khắc sâu tâm hồn của nước Mỹ. Qua đôi mắt họ, chúng ta nhìn thấy một nước Mỹ tinh tế hơn, nhân ái hơn, và sau cùng, chân thật hơn.

Xin được nhắn gửi đến các tác giả góp mặt từ bao thế hệ để chia sẻ tấm chân tình trên các bài viết, chúng tôi trân trọng cảm ơn sự can đảm của quý vị. Can đảm không chỉ là vượt qua biến cố của lịch sử; can đảm còn là việc ngồi trước trang giấy trắng, đối diện với chính mình, lục lọi ký ức đau thương sâu đậm, và gửi tặng trải nghiệm đó đến tha nhân. Quý vị là những người gìn giữ ký ức tập thể và là những người dẫn đường cho tương lai văn hóa Việt tại Hoa Kỳ.

Với Việt Báo: Xin trân trọng cảm ơn tầm nhìn, tâm huyết, và sự duy trì bền bỉ giải thưởng này suốt một phần tư thế kỷ.
Khi hướng đến 25 năm tới, chúng ta hãy tiếp tục khích lệ thế hệ kế tiếp—những blogger, thi sĩ, tiểu thuyết gia, nhà phê bình, nhà văn trẻ—để họ tìm thấy tiếng nói của chính mình và kể lại sự thật của họ, dù đó là thử thách hay niềm vui. Bởi văn chương không phải là một thứ xa xỉ; đó là sự cần thiết. Đó là cách chúng ta chữa lành, cách chúng ta ghi nhớ, và là cách chúng ta tìm thấy nơi chốn của mình một cách trọn vẹn.

Xin cảm ơn quý vị.

NHẬN TIN QUA EMAIL
Vui lòng nhập địa chỉ email muốn nhận.