Hôm nay,  

Cháy Rừng: Mây Lửa, Lốc Xoáy Lửa Và Bão Lửa

23/08/202400:00:00(Xem: 3888)

chay rung

Cháy rừng không chỉ là những ngọn lửa hung hiểm lan rộng và thiêu đốt xung quanh. Những đám cháy lớn có thể tự tạo ra một “hệ thống thời tiết” riêng. Nếu không bị chế ngự, “hung thần” sẽ nuốt chửng mọi thứ trên đường đi. (Nguồn: pixabay.com)


Đám cháy Park Fire ở California đã tạo ra ít nhất một cơn lốc xoáy lửa, còn được gọi là lốc lửa, xoáy lửa hoặc vòi rồng lửa. Nhưng lốc xoáy lửa là gì, và có thực sự đáng sợ như cái tên không?
 
Cháy rừng không chỉ là những đám cháy hung hiểm lan rộng ra xung quanh, mà còn có thể tự tạo ra cả một hệ thống thời tiết riêng biệt, gọi là “fire weather system” (xin tạm dịch là “hệ thống thời tiết của đám cháy,” có gió, mây, bão…). Trong hệ thống này, một loại mây đặc biệt được hình thành gọi là “pyrocumulonimbus” (Cumulonimbus Flammagenitus cloud – CbFg – một loại mây vũ tích hình thành phía trên một nguồn nhiệt và thường có hình nấm, chẳng hạn như hỏa hoạn, núi lửa phun trào, hoặc nổ hạt nhân…). NASA gọi hiện tượng này là “rồng mây phun lửa” vì có thể phóng ra những tia sét mạnh mẽ xuống mặt đất, gây ra thêm nhiều đám cháy mới và đôi khi còn tạo ra lốc xoáy lửa.
 
Kiểu thời tiết gây hỏa hoạn đã góp phần gây ra nhiều đám cháy đi vào lịch sử, như Đám cháy Black Saturday năm 2009 thiêu rụi hơn một triệu acres rừng ở Úc và các đám cháy rừng trên khắp Bờ Tây Hoa Kỳ năm 2020. Đặc biệt trong tình hình Trái đất ngày càng nóng lên (global warming), những trận bão lửa (firestorms) ngày càng phổ biến.
 
Bão lửa được hình thành như thế nào?
 
Bão lửa được hình thành qua quá trình đối lưu (convective process), hiện tượng nhiệt độ tăng lên khiến cho không khí nóng bay lên cao. Trong quá trình này, cột không khí ẩm nằm phía trên một đám cháy trở nên cực kỳ nóng, bốc lên cao và di chuyển vào tầng khí quyển rồi nguội dần ở đó. Khi không khí nguội đi, hơi nước sẽ ngưng tụ thành những giọt nước nhỏ, tạo ra các đám mây lửa, hay còn gọi là mây pyrocumulus (pyrocumulus clouds, hay flammagenitus cloud).

Dù đều được hình thành bởi quá trình đối lưu, nhưng khác những đám mây trắng mịn như bông mà ta thường thấy hàng ngày, mây lửa không mang màu trắng mà có màu xám hoặc nâu, vì tro, khói và bụi bặm từ đám cháy bên dưới bị cuốn vào các luồng không khí. Những đám mây lửa có thể vươn cao đến gần 6 dặm (khoảng 9.6 km).
 
Khi đám cháy vẫn tiếp tục hoành hành, dòng không khí nóng bốc lên lại tiếp tục đẩy khói và bụi lên cao vào phần bên dưới của tầng bình lưu (tầng cao hơn, nằm ngay bên trên tầng đối lưu), tạo ra những cụm mây lửa lớn hơn nữa, gọi là mây pyrocumulonimbus, gọi tắt là pyroCbs.
 
Mặc dù trông giống như những đám mây dông thông thường, nhưng mây pyroCbs thật sự là hung thần. Những “hung thần” này vẫn bị “trói chân” ở chỗ đám cháy đã sinh ra chúng, nên tức tối khạc ra lửa và sét, khiến cho đám cháy bên dưới càng bạo phát. Hơn nữa, sét từ các đám mây pyroCbs thường có điện tích dương, khiến bão kéo dài dai dẳng hơn chứ hiếm khi tạo ra mưa để dập lửa.
 
Trong những trường hợp tồi tệ hơn, các cụm mây pyroCbs có thể tạo ra lốc xoáy lửa, khi dòng không khí nóng bốc lên rất nhanh và bị xoắn lại. Lốc xoáy lửa thường chỉ tồn tại trong vài phút và có chiều cao không quá 150 feet (khoảng 45 mét), nhưng với tốc độ gió lên đến 140 dặm/giờ (khoảng 225 km/h), chúng có thể diệt sạch bất kỳ thứ gì nằm trên đường đi của mình.
 
Những trận bão lửa tàn khốc nhất gần đây
 
Thời tiết hỏa hoạn sản sinh ra những đám cháy rừng tàn khốc nhất gần đây. Năm 2009, Đám cháy Black Saturday ở tiểu bang Victoria, Úc, đã tạo ra các cụm mây pyroCb cao hơn 9 dặm (khoảng 14.5 km) và “quậy” ra thêm các đám cháy mới thiêu trụi hơn một triệu acres (hơn 400,000 ha đất). Đám cháy Black Saturday đã cướp đi sinh mạng của 173 người, trở thành thảm họa cháy rừng chết chóc nhất kể từ năm 1788.
 
Năm 2017, một đám cháy rừng còn lớn hơn nữa xảy ra ở British Columbia, tạo ra 5 trận bão lửa gần như là cùng lúc. Khi khói bay lên cao, các hạt carbon đen trong khói hấp thụ năng lượng mặt trời, khiến cho cột khói càng nóng hơn nữa và tiếp tục bay cao và xa hơn. Kết quả là, bão lửa đã đẩy khói lên tới 14 dặm (khoảng 22.5 km) vào thẳng tầng bình lưu. Nhiều nghiên cứu cho thấy các cột khói này tương đương với những cột khói từ một vụ phun trào núi lửa thông thường, và tồn tại trong bầu khí quyển suốt gần 9 tháng trời.
 
Tại Hoa Kỳ, tiểu bang California cũng từng chứng kiến nhiều sự kiện kinh hoàng có mây pyroCb. Trong Đám cháy Carr gần thành phố Redding vào tháng 7/2018, một lốc xoáy lửa đã “ra đời” với tốc độ lên đến 143 dặm/giờ (khoảng 230 km/h), và là thủ phạm gây ra 4 trong số 8 cái chết liên quan đến đám cháy này. Vào tháng 8/2020, Bắc Cali trải qua một mùa “rực lửa” với hàng loạt những cảnh báo về lốc xoáy lửa trong các đám cháy rừng.
 
Bão lửa không chỉ gây hại cho môi trường mà còn ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe con người. Khói từ các đám cháy rừng chứa nhiều không khí độc hại và các hạt bụi nhỏ li ti, có thể gây ra nhiều bệnh về hô hấp và tim mạch. Nên khi bão lửa khiến cho đám cháy lan rộng, khói lại càng dày đặc, không khí càng ô nhiễm nghiêm trọng.
 
Liệu hỏa hoạn và lốc xoáy lửa sẽ ngày càng nhiều?
 
Biến đổi khí hậu đang làm cho các đám cháy rừng ngày càng lớn hơn và dữ dội hơn. Các khoa học gia tin rằng hành tinh này sẽ chứng kiến nhiều trận bão lửa hơn. Năm 2019, Úc đã ghi nhận số lượng bão lửa nhiều bằng con số tổng cộng của 20 năm trước đó. Ngày 7/9/2020, một đám mây pyrocumulus gần Fresno, California, đã “vươn mình” lên tới 10 dặm (khoảng 16 km) đến tầng bình lưu. Đây là một kỷ lục đối với một đám cháy rừng ở Bắc Mỹ, và rất có thể đã mang một lượng lớn khí thải carbon (carbon emissions, gồm khí CO2 và nhiều loại khí nhà kính khác) vào tầng bình lưu.
 
Các khoa học gia tin rằng các trận bão lửa thải ra nhiều chất ô nhiễm vào thượng tầng khí quyển. Tuy nhiên, vẫn chưa rõ về những ảnh hưởng của bão lửa đến tình hình biến đổi khí hậu, chẳng hạn như liệu chúng có phá hư tầng ozone bằng những cột khói khổng lồ hay không, hay những cột khói này có tác dụng làm mát tạm thời khi chặn bớt ánh sáng mặt trời.
 
Câu trả lời cho những câu hỏi này sẽ là chìa khóa giúp chúng ta hiểu được tác động thực sự của những trận bão lửa khi phải đối mặt với sự hâm nóng toàn cầu (global warming).
 
Nguồn: “How wildfires unleash fire clouds—and even fire tornadoes” được đăng trên trang Nationalgeographic.com.

Gửi ý kiến của bạn
Vui lòng nhập tiếng Việt có dấu. Cách gõ tiếng Việt có dấu ==> https://youtu.be/ngEjjyOByH4
Tên của bạn
Email của bạn
)
Hoa Kỳ đã công bố các trừng phạt hôm Thứ Hai, 22 tháng 3 năm 2021, chống lại 2 cán bộ Trung Quốc vì “những vi phạm nhân quyền nghiêm trọng” chống lại người Hồi Giáo Duy Ngô Nhĩ, là bước tiến phối hợp với các đồng minh gồm Liên Âu, Canada và Anh Quốc, mà đã đưa ra các trừng phạt đối với cùng các cá nhân và những người khác, theo Bộ Tài Chánh Hoa Kỳ cho biết qua tường thuật của CNN hôm Thứ Hai.
Công ty Esino USA Corporation hào hứng tung ra chương trình Inventors Only, một cuộc thi phát triển sản phẩm nhắm tới việc tập họp các nhà đầu tư sáng tạo và việc cung cấp nguồn lực và các gói giải thương để giúp việc khởi động phát minh của họ, theo thông cáo báo chí từ công ty này gửi tới Việt Báo hôm Thứ Hai, 22 tháng 3 năm 2021.
Giữ im lặng trước nhân viên công lực để không bị rơi vào tình trạng tự buộc tội mình mà không biết là quyền hạn hiến định đối với các nước dân chủ pháp trị, nhưng tại Việt Nam người giữ im lặng bị chụp mũ là mắc bệnh tâm thần rồi đưa vào bệnh viện tâm thần như trường hợp nhà hoạt động nhân quyền Trịnh Bá Phương, theo bản tin của Đài Á Châu Tự Do (RFA) tường thuật hôm 22 tháng 3 năm 2021.
Dự luật Thượng Viện 49 - Công Bằng Tín dụng Thuế tại California, đã thông qua Ủy ban Kinh doanh, Nghề nghiệp và Phát triển Kinh tế của Thượng viện hôm thứ Hai 22 tháng 3 với số phiếu đồng thuận 14-0.
Sinh nhật thứ 81 của Giáo sư Nguyễn Văn Sâm là hôm Chủ Nhật 21/3/2021. Trong dịp này, nhà báo Phan Tấn Hải hân hạnh được ngồi hàn huyên mừng sinh nhật và phỏng vấn giáo sư về các dự án đang viết và sẽ viết.
Chương trình "Eggscavation" năm nay sẽ được tổ chức dưới dạng ‘drive-through’ vào Thứ Bảy, ngày 3 tháng Tư, 2021, từ 10:00 giờ sáng đến 1:30 giờ trưa. Địa chỉ của Atlantis Play Center là 13630 Atlantis Way, phía sau Garden Grove Park.
QUẬN CAM (VB-22/3/2021) --- Học sinh trong các lớp học California có thể ngồi cách nhau 3 feet (0.914 mét) thay vì 6 feet (1.83 mét), với điều kiện mang khẩu trang và giữ các điều kiện phòng dịch khác, theo bản hướng dẫn mới từ tiểu bang đưa ra hôm Thứ Bảy, trong khi các quan chức trường học sẽ suy tính mở lại các lớp học nguyên đã đóng từ cả năm nay trong thời đại dịch.
Hội Đồng Thành Phố Miami Beach tại Florida đã tổ chức cuộc họp khẩn cấp vào xế trưa Chủ Nhật, 21 tháng 3 năm 2021, để thảo luận việc gia hạn lệnh giới nghiêm và đóng các con đường ra biển khi họ cố gắng giải quyết đám đông mất trật tự đang đến thăm viếng thành phố này trong kỳ nghỉ mùa xuân, theo bản tin của trang mạng www.local10.com cho biết hôm Chủ Nhật.
Bộ trưởng quốc phòng Phi Luật Tân hôm Chủ Nhật, 21 tháng 3 năm 2021, đã yêu cầu hơn 200 chiếc tàu Trung Quốc mà ông nói đã được dân quân điều khiển phải rời khỏi bãi san hô tại Biển Đông mà Manila đã tuyên bố chủ quyền, nói rằng sự hiện diện của họ là “hành động cổ võ việc quân sự hóa khu vực này,” theo hãng thông tấn Mỹ AP tường thuật hôm Chủ Nhật.
Thượng Nghị Sĩ Dân Chủ Liên Bang Hoa Kỳ Tammy Duckworth hôm Chủ Nhật, 21 tháng 3 năm 2021, bày tỏ sự nghi ngờ về đánh giá sơ bộ của Giám Đốc FBI Chris Wray rằng vụ nổ súng giết chết 6 phụ nữ Á Châu tại các tiệm spa trong vùng Atlanta có thể không thành lập tội phạm thù ghét, nói rằng nó “giống có động cơ kỳ thị chủng tộc,” theo bản tin Reuters tường thuật hôm Chủ Nhật.
Cùng với tác phẩm của Dương Thu Hương-"Những Thiên Đường Mù", Trần Mạnh Hão-"Ly Thân", Bảo Ninh-"Nỗi buồn Chiến tranh", Phạm Thị Hoài-"Thiên sứ", "Tướng về hưu"của Nguyễn Huy Thiệp đã tạo nên dòng văn học phản kháng.
Người sáng lập của công ty sản xuất Vaccine (vắc xin) corona Mainz Biontech dự tính ​​các biện pháp cấm vận (Lockdown / lệnh đóng cửa) ở Đức sẽ chấm dứt chậm nhất là vào mùa thu 2021. Ugur Sahin đã nói với báo “Welt am Sonntag”: “Ở nhiều quốc gia tại châu Âu và ở Mỹ, vào cuối mùa hè chúng ta có thể sẽ ở vị trí không phải rơi vào tình trạng Lockdown”.
Kế Hoạch Cứu Trợ Hoa Kỳ cung cấp hỗ trợ tài chính mới để giúp hàng triệu người được cứu trợ kinh tế và bảo hiểm y tế, thông qua Covered California hoặc các thị trường bảo hiểm sức khỏe khác trên toàn quốc. Ước tính có khoảng 3 triệu người California nằm trong số 25 triệu người Mỹ được hưởng lợi từ các khoản phụ cấp mới và mở rộng, có thể giúp cho bảo hiểm chăm sóc sức khỏe trở nên vừa túi tiền bao giờ hết.Covered California sẽ mở ra một thời kỳ ghi danh đặc biệt mới vào ngày 12 tháng 4 để cho phép khoảng 1,2 triệu người California không có bảo hiểm và gần 600,000 người hiện có bảo hiểm, những người hội đủ điều kiện nhận trợ giúp tài chính mới và nhận được khoản tiết kiệm ngay lập tức bắt đầu từ ngày 1 tháng 5.
Timothy Phan lái xe 8 tiếng đồng hồ từ Florida tới tham dự cuộc tập họp hôm Thứ Bảy, 20 tháng 3 năm 2021 tại Atlanta, nhằm mục đích tưởng niệm những người đã bị giết chết tại 3 tiệm spa ở Georgia và chống lại sự thù ghét người Mỹ gốc Á, theo CNN đưa tin hôm Thứ Bảy. Phan đã không biết 8 người bị giết, 6 người trong số đó là các phụ nữ di dân gốc Á. Nhưng với các báo cáo về các vụ tấn công chống lại người Mỹ gốc Á đang gia tăng, ông cảm thấy như nó đến sát nhà mình. Gia đình ông làm nghề nail salon. Ông đã nghe các viên chức nói rằng nghi can trong các vụ nổ súng hôm Thứ Ba có thể đã đi tới Florida để gây hại thêm khi ông ấy đã bị bắt. “Những người, là các phụ nữ đã chết, tôi thấy gia đình tôi trong họ,” theo ông nói với CNN tại cuộc tập họp hôm Thứ Bảy, mà nhiều người đã có mặt tại Liberty Plaza gần Tòa Nhà Quốc Hội Georgia tại trung tâm thành phố Atlanta.
NHẬN TIN QUA EMAIL
Vui lòng nhập địa chỉ email muốn nhận.