Hôm nay,  

Tương lai về quyền lực mềm của Mỹ

23/05/202500:00:00(Xem: 1129)

quyen luc mem
Photo: CSIS
 
LND: Bản dịch sau đây là bài bình luận cuối cùng của Giáo sư Joseph S. Nye, Jr., một học giả lừng danh về quan hệ quốc tế. Ông vừa ra đi và để lại một di sản trước tác phong phú về các vấn đề toàn cầu, quan trọng nhất là những hiểu biết sâu sắc về khái niệm quyền lực mềm. Người dịch xin thành kính cám ơn ông đã đem lại một cơ hội học hỏi qúy giá và động lực khích lệ đặc biệt trong việc dịch thuật. Nhân dịp đau buồn này, xin chia buồn cùng tang quyến và cầu chúc ông được an nghỉ đời đời. Dear Prof. Nye, Thank you for the inspiration and encouragement you have provided. Thinking of you and your family. R.I.P. Please accept my sincerest condolences to your family. DKT)
 
*
 
Quyền lực là khả năng khiến người khác làm những gì bạn muốn. Điều đó có thể được thực hiện bằng cách cưỡng ép ("gậy gộc"), thanh toán ("cà rốt") và thu hút ("mật ong"). Hai phương pháp đầu tiên là dạng quyền lực cứng, trong khi lực thu hút là quyền lực mềm. Quyền lực mềm phát triển từ văn hóa của một quốc gia, các giá trị chính trị và chính sách đối ngoại của nó. Trong ngắn hạn, quyền lực cứng thường vượt trội hơn quyền lực mềm. Nhưng về lâu dài, quyền lực mềm thường chiếm ưu thế. Joseph Stalin đã từng hỏi một cách chế giễu, "Đức Giáo hoàng có bao nhiêu sư đoàn?" Nhưng triều đại giáo hoàng vẫn tiếp tục cho đến ngày nay, trong khi Liên Xô của Stalin đã biến mất từ lâu.
 
Khi bạn gây thu hút, bạn có thể tiết kiệm cà rốt và gậy gộc. Nếu các đồng minh thấy bạn là người lành tính và đáng tin cậy, họ có nhiều khả năng cởi mở với sự thuyết phục và làm theo sự dẫn dắt của bạn. Nếu họ coi bạn là một kẻ bắt nạt không đáng tin cậy, họ có nhiều khả năng do dự và giảm tinh thần tương thuộc khi có thể. Châu Âu trong thời Chiến tranh Lạnh là một ví dụ điển hình. Một nhà sử học Na Uy mô tả châu Âu bị chia thành một đế chế Xô viết và một đế chế Mỹ. Nhưng có một sự khác biệt quan trọng: phía Mỹ là "một đế chế theo lời mời". Điều đó trở nên rõ ràng khi Liên Xô phải triển khai quân đội đến Budapest vào năm 1956 và đến Prague vào năm 1968. Ngược lại, khối NATO không chỉ tồn tại mà còn gia tăng thành viên trong tinh thần tự nguyện.
 
Một sự hiểu biết đúng đắn về quyền lực phải bao gồm cả khía cạnh cứng và mềm của nó. Machiavelli nói rằng một hoàng tử bị sợ hãi còn hơn là được yêu thương. Nhưng tốt nhất là có được cả hai. Bởi vì quyền lực mềm hiếm khi là đủ, và vì tác động của nó mất nhiều thời gian hơn để thực hiện, giới lãnh đạo chính trị thường bị cám dỗ để sử dụng sức mạnh cứng của cưỡng ép hoặc chi trả bằng trả tiền. Tuy nhiên, khi được sử dụng một mình, quyền lực cứng có thể liên quan đến chi phí cao hơn so với khi nó được kết hợp với sức mạnh mềm do sự thu hút. Bức tường Berlin không khuất phục trước một đợt pháo binh; nó bị đốn hạ bởi búa và máy ủi được sử dụng bởi những người đã mất niềm tin vào chủ nghĩa cộng sản và bị thu hút bởi các giá trị phương Tây.
 
Sau Đệ nhị Thế chiến, cho đến nay, Hoa Kỳ là quốc gia hùng mạnh nhất và đã cố gắng tôn vinh các giá trị của mình trong cái được gọi là "trật tự quốc tế tự do", một khuôn khổ bao gồm Liên Hiệp Quốc, các định chế kinh tế Bretton Woods và các cơ chế đa phương khác. Tất nhiên, Mỹ không phải lúc nào cũng sống đúng với các giá trị tự do của mình, và tình trạng lưỡng cực trong thời Chiến tranh Lạnh chỉ giới hạn trật tự này cho một nửa người dân trên thế giới. Nhưng hệ thống hậu chiến sẽ trông rất khác nếu các cường quốc phe Trục giành chiến thắng trong Đệ nhị Thế chiến và áp đặt các giá trị của họ.
 
Trong khi các tổng thống Mỹ trước đây đã vi phạm các khía cạnh của trật tự tự do, Donald Trump là người đầu tiên bác bỏ ý tưởng rằng quyền lực mềm có bất kỳ giá trị nào trong chính sách đối ngoại. Một trong những hành động đầu tiên của ông khi trở lại nhiệm sở là rút khỏi thỏa thuận khí hậu Paris và Tổ chức Y tế Thế giới, bất chấp những mối đe dọa rõ ràng mà biến đổi khí hậu và đại dịch gây ra.
 
Các tác động của việc chính quyền Mỹ từ bỏ quyền lực mềm là quá dễ đoán. Ép buộc các đồng minh dân chủ như Đan Mạch hoặc Canada làm suy yếu niềm tin vào các liên minh của chúng ta. Đe dọa Panama làm thức dậy nỗi sợ hãi về chủ nghĩa đế quốc trên khắp châu Mỹ La tinh. Làm tê liệt Cơ quan Phát triển Quốc tế Hoa Kỳ (USAID) - do Tổng thống John F. Kennedy thành lập vào năm 1961 - làm suy yếu danh tiếng của chúng ta về lòng nhân từ. Làm im lặng Tiếng nói của Đài phát thanh Hoa Kỳ (Voice of America) là một món quà cho các đối thủ độc tài. Đánh thuế quan lên các thân hữu khiến chúng ta có vẻ không đáng tin cậy. Cố gắng làm suy yếu tự do ngôn luận ở trong nước làm sút giảm uy tín của chúng ta. Danh sách này có thể còn kéo dài.
 
Trump đã xác định Trung Quốc là thách thức lớn của Mỹ, và chính Trung Quốc đã đầu tư vào quyền lực mềm kể từ năm 2007, khi Chủ tịch Trung Quốc Hồ Cẩm Đào nói với Đảng Cộng sản Trung Quốc (ĐCSTQ) rằng đất nước này cần phải làm cho hấp dẫn hơn đối với các nước khác. Nhưng Trung Quốc từ lâu đã phải đối mặt với hai trở ngại lớn về mặt này. Thứ nhất, Trung Quốc duy trì các tranh chấp về lãnh thổ với nhiều nước láng giềng. Thứ hai, ĐCSTQ nhấn mạnh vào việc duy trì sự kiểm soát chặt chẽ đối với xã hội dân sự. Chi phí của các chính sách như vậy đã được xác nhận bởi các cuộc thăm dò dư luận. Các công trình này hỏi người dân trên khắp thế giới quốc gia nào là thu hút. Nhưng người ta chỉ có thể tự hỏi những cuộc khảo sát này sẽ cho thấy điều gì trong những năm tới nếu Trump tiếp tục làm suy yếu quyền lực mềm của Mỹ.
 
Chắc chắn một điều là quyền lực mềm của Mỹ đã trải qua nhiều thăng trầm trong những năm qua. Hoa Kỳ không được ưa chuộng ở nhiều quốc gia trong các cuộc chiến tranh Việt Nam và Iraq. Nhưng quyền lực mềm bắt nguồn từ xã hội và văn hóa của một quốc gia cũng như từ các hành động của chính phủ. Ngay cả trong Chiến tranh Việt Nam, khi đám đông diễn hành qua các đường phố trên khắp thế giới để phản đối các chính sách của Mỹ, họ đã hát bài quốc ca dân quyền của Mỹ “We Shall Overcome”. Một xã hội cởi mở cho phép biểu tình có thể là một tài sản quyền lực mềm. Nhưng liệu quyền lực mềm về văn hóa của Mỹ có tồn tại sau sự suy thoái của quyền lực mềm của chính phủ trong bốn năm tới?
 
Nền dân chủ Mỹ có khả năng tồn tại trong bốn năm của Trump. Đất nước này có một nền văn hóa chính trị kiên cường và một hiến pháp liên bang mà nó khuyến khích việc kiểm soát và cân bằng. Có một cơ hội hợp lý là đảng Dân chủ sẽ giành lại quyền kiểm soát Hạ viện trong cuộc bầu cử năm 2026. Hơn nữa, xã hội dân sự vẫn mạnh mẽ và các tòa án độc lập. Nhiều tổ chức đã khởi kiện để thách thức hành động của Trump, và thị trường đã báo hiệu sự không hài lòng với các chính sách kinh tế của Trump. Quyền lực mềm của Mỹ đã phục hồi sau những điểm thấp trong chiến tranh Việt Nam và Iraq, cũng như từ sự sụt giảm trong nhiệm kỳ đầu tiên của Trump. Nhưng một khi niềm tin bị mất, nó không dễ dàng được phục hồi. Sau cuộc xâm lược Ukraine, Nga đã mất hầu hết quyền lực mềm mà họ có, nhưng Trung Quốc đang cố gắng lấp đầy bất kỳ khoảng trống nào mà Trump tạo ra. Theo cách Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình nói, phương Đông đang trỗi dậy trên phương Tây. Nếu Trump nghĩ rằng ông có thể cạnh tranh với Trung Quốc trong khi làm suy yếu lòng tin giữa các đồng minh Mỹ, khẳng định khát vọng đế quốc, phá hủy USAID, bịt miệng Đài Tiếng nói Hoa Kỳ, thách thức luật pháp trong nước và rút khỏi các cơ quan của Liên Hiệp Quốc, ông có thể sẽ thất bại. Khôi phục lại những gì Trump đã phá hủy sẽ không phải là không thể, nhưng nó sẽ tốn kém.
 
 
Đỗ Kim Thêm dịch
 
Joseph S. Nye, Jr., là Hiệu trưởng Trường Harvard Kennedy, Trợ lý Bộ trưởng Quốc phòng Hoa Kỳ, và là tác giả của Do Morals Matter? Presidents and Foreign Policy from FDR to Trump (NXB Oxford University Press, 2020) và hồi ký A Life in the American Century (NXB Polity Press, 2024).
 
Các bản dịch của Joseph S. Nye, Jr. truy cập tại  https://kimthemdo.com/tag/joseph-s-nye/
  

In Trang
Gửi ý kiến của bạn
Vui lòng nhập tiếng Việt có dấu. Cách gõ tiếng Việt có dấu ==> https://youtu.be/ngEjjyOByH4
Tên của bạn
Email của bạn
)
1234567Trang sauTrang cuối

Chúng ta đang sống trong kỷ nguyên số, nơi mọi thứ đều được đo bằng thuật toán: nhịp tim, bước chân, năng suất, thậm chí cả tình yêu. Thuật toán không có tình cảm, nhưng khôi hài vì chúng ta điều khiển thuật toán bằng cảm xúc.Máy móc có thể xử lý hàng tỷ dữ liệu mỗi giây, còn con người — chỉ cần một tưởng tượng — mọi thứ biến hoá. Cảm xúc lan truyền nhanh hơn tin tức, giận dữ được tối ưu hóa bằng công nghệ, và hạnh phúc được đong đếm bằng lượt thả tim. Chúng ta tưởng mình tiến hóa thành sinh vật lý trí, nhưng thật ra chỉ là sinh vật cảm xúc có Wi-Fi. Trong khi AI đang thao túng mọi lãnh vực, chúng ta loay hoay với cảm xúc, thao túng mọi ý nghĩ, hành vi.

Năm 2025 sắp khép lại, và theo thông lệ hàng năm, các nhà từ điển trên thế giới lại đi tìm từ ngữ để chọn đặt tên cho cái mớ hỗn độn mà nhân loại vừa bơi qua trong năm. Oxford chọn cụm từ “mồi giận dữ” (rage bait). Theo các nhà ngôn ngữ học của Oxford, đây là cách tiếng Anh vẫn thường vận hành: hai chữ quen thuộc — “giận dữ” và “mồi nhử” — ghép lại trong bối cảnh trực tuyến để tạo nên một ý niệm mới: thứ nội dung bày ra để cố tình khêu gợi bản tính nóng nảy của người xem, người đọc, khiến thiên hạ phải lao vào vòng tranh cãi chỉ để cuối cùng bấm thêm một cú “tức” nữa.

Tài năng như ông vua tiểu thuyết kiếm hiệp Kim Dung cũng chỉ có thể tạo ra những vị tướng phản diện nhưng có võ công cao cường và chí lớn, chứ không thể giả mạo làm tướng. Mộ Dung Phục, tức Nam Yến Quốc, là một trong nhiều ví dụ. Mộ Dung Phục là kẻ háo danh, không từ thủ đoạn để đạt mục đích. Hắn sẵn sàng bỏ quên nhân nghĩa, thậm chí phản bội anh em, bạn bè, để leo lên nấc thang quyền lực, khôi phục nước Yên. Nhưng vẫn là một kẻ võ công cái thế. Đối thủ của Mộ Dung Phục là anh hùng chính nghĩa Kiều Phong. Bởi vậy, mới có câu "Bắc Kiều Phong, Nam Mộ Dung" để chỉ hai cao thủ võ lâm mạnh nhất thời bấy giờ. Vậy mà nước Mỹ hôm nay lại có bộ phim kỳ quái về một kẻ giả danh tướng, khoác lên mình chiếc áo quyền lực để công kích một anh hùng, một đại tá Hải Quân, một phi hành gia của NASA, một người yêu nước đích thực.

Trong lúc hàng triệu người không đủ thực phẩm để ăn, chính quyền của Tổng thống Donald Trump lại để mặc cho nông sản thối rữa hàng loạt ngoài đồng, trong kho bãi, và thậm chí còn trực tiếp tiêu hủy hàng ngàn tấn thực phẩm viện trợ. Tất cả đều nhân danh mục tiêu “nâng cao hiệu quả” của bộ máy chính phủ. Những thay đổi quyết liệt trong chính sách thuế quan, các cuộc bố ráp di dân gắt gao và cắt giảm các chương trình hỗ trợ người dân như tem phiếu thực phẩm đã khiến nông dân kiệt quệ vì thiếu nhân lực và vốn liếng. Nông sản thì bị bỏ mặc cho mốc meo trong kho và thối rữa ngoài đồng, trong khi hàng triệu người dân rơi vào cảnh đói kém. Đó là chưa kể đến những trường hợp chính quyền trực tiếp tiêu hủy nguồn thực phẩm hoàn toàn có thể sử dụng được.

Quan hệ Trung Quốc-Ấn Độ-Hoa Kỳ phản ánh sự dịch chuyển mạnh của trật tự quyền lực toàn cầu. Trung Quốc và Ấn Độ có tiềm năng hợp tác lớn nhờ quy mô dân số và kinh tế, nhưng nghi kỵ chiến lược, cạnh tranh ảnh hưởng và tranh chấp biên giới khiến hợp tác bị hạn chế. Với Mỹ, việc Ấn Độ nghiêng về Trung Quốc có thể làm suy yếu chiến lược kiềm chế Bắc Kinh, trong khi tranh chấp thương mại như thuế 50% của Mỹ càng làm quan hệ thêm bất ổn...

Nếu có ai nói, nhạc của Trịnh Công Soạn giống như nhạc Trịnh Công Sơn, đôi bài nghe còn ác liệt hơn. Chắc bạn sẽ không tin. Tôi cũng không tin, cho đến khi tôi nghe được một số ca khúc của Trịnh Công Soạn, quả thật là như vậy. Tôi nghĩ, nếu anh này dứt bỏ dòng nhạc Trịnh cũ mà khai phá dòng nhạc Trịnh mới, thì chắc anh sẽ thành công. Người viết lách thì tính hay tò mò và mến mộ tài năng, tôi dọ hỏi người quen và nhất là những ca sĩ trẻ mong được nổi bật, đã tranh nhau khởi sự hát nhạc của Soạn. Cuối cùng, tôi cũng tìm đến được nhà anh. Gõ cửa. Mở.

Vào một buổi sáng Tháng Sáu năm 2025, dân biểu, cựu chủ tịch Hạ Viện đảng Dân Chủ tiểu bang Minnesota, Melissa Hortman, một trong những nhà lập pháp được kính trọng nhất của tiểu bang, và chồng của bà bị bắn chết tại nhà riêng. Chú chó cảnh sát lông vàng của họ, Gilbert, cũng ra đi với chủ. Vụ giết người này không phải là ngẫu nhiên. Thượng nghị sĩ John Hoffman và vợ cũng bị tấn công cùng ngày, nhưng may mắn sống sót. Chính quyền sớm tiết lộ thủ phạm, Vance Boelter, 57 tuổi, người theo chủ nghĩa cực hữu, đã viết bà Hortman vào “danh sách mục tiêu” bao gồm các nhà lập pháp Đảng Dân Chủ khác.

Ngày đi phỏng vấn thẻ xanh để trở thành thường trú nhân Hoa Kỳ thường là một ngày tràn đầy hy vọng và đáng nhớ, đặc biệt đối với những đôi vợ chồng, hoặc những hôn phu, hôn thê. Lễ Tạ Ơn tưởng đâu là ngày họ sum vầy, nói câu “Tạ ơn nước Mỹ” với những hy vọng về một tương lai tốt đẹp. Nhưng điều đó không xảy ra trong thời này, ở Hoa Kỳ. Khi bước cuối cùng trong quá trình xin thường trú nhân Hoa Kỳ, là cuộc phỏng vấn với viên chức di trú kết thúc, các đặc vụ liên bang lại ập đến, còng tay người vợ/chồng người ngoại quốc và đưa họ đi. Hy vọng trở thành ác mộng.

Dự thảo Hòa ước Ukraine do Hoa Kỳ và Nga đề ra gồm có 28 điểm đã được công bố gần đây. Kết quả của diễn biến này khá bất thường vì không có sự tham gia đàm phán của Ukraine và Liên minh châu Âu (EU)...

Trong một nghiên cứu phối hợp giữa đại học Hồng Kông và đại học Rutgers tại Mỹ cùng một số khoa học gia trong khu vực hồi tháng 8 năm 2024, báo cáo này chỉ ra rằng vị trí của Việt nam sẽ là một "điểm nóng" của những cơn bão nhiệt đới với cường độ dữ dội và thường xuyên hơn trước sự biến đổi khí hậu toàn cầu, với rủi ro cao là ngay Hải Phòng.
1234567Trang sauTrang cuối
VB Podcast



Kính chào quý vị,

Tôi là Derek Trần, dân biểu đại diện Địa Hạt 45, và thật là một vinh dự lớn lao khi được đứng nơi đây hôm nay, giữa những tiếng nói, những câu chuyện, và những tâm hồn đã góp phần tạo nên diện mạo văn học của cộng đồng người Mỹ gốc Việt trong suốt một phần tư thế kỷ qua.
Hai mươi lăm năm! Một cột mốc bạc! Một cột mốc không chỉ đánh dấu thời gian trôi qua, mà còn ghi nhận sức bền bỉ của một giấc mơ. Hôm nay, chúng ta kỷ niệm 25 năm Giải Viết Về Nước Mỹ của nhật báo Việt Báo.

Khi những người sáng lập giải thưởng này lần đầu tiên ngồi lại bàn thảo, họ đã hiểu một điều rất căn bản rằng: Kinh nghiệm tỵ nạn, hành trình nhập cư, những phức tạp, gian nan, và sự thành công mỹ mãn trong hành trình trở thành người Mỹ gốc Việt – tất cả cần được ghi lại. Một hành trình ý nghĩa không những cần nhân chứng, mà cần cả những người viết để ghi nhận và bảo tồn. Họ không chỉ tạo ra một cuộc thi; họ đã và đang xây dựng một kho lưu trữ. Họ thắp lên một ngọn hải đăng cho thế hệ sau để chuyển hóa tổn thương thành chứng tích, sự im lặng thành lời ca, và cuộc sống lưu vong thành sự hội nhập.

Trong những ngày đầu ấy, văn học Hoa Kỳ thường chưa phản ánh đầy đủ sự phong phú và đa dạng về kinh nghiệm của chúng ta. Giải thưởng Viết Về Nước Mỹ thực sự đã lấp đầy khoảng trống đó bằng sự ghi nhận và khích lệ vô số tác giả, những người đã cầm bút và cùng viết nên một thông điệp mạnh mẽ: “Chúng ta đang hiện diện nơi đây. Trải nghiệm của chúng ta là quan trọng. Và nước Mỹ của chúng ta là thế đó.”


Suốt 25 năm qua, giải thưởng này không chỉ vinh danh tài năng mà dựng nên một cộng đồng và tạo thành một truyền thống.
Những cây bút được tôn vinh hôm nay không chỉ mô tả nước Mỹ; họ định nghĩa nó. Họ mở rộng giới hạn của nước Mỹ, làm phong phú văn hóa của nước Mỹ, và khắc sâu tâm hồn của nước Mỹ. Qua đôi mắt họ, chúng ta nhìn thấy một nước Mỹ tinh tế hơn, nhân ái hơn, và sau cùng, chân thật hơn.

Xin được nhắn gửi đến các tác giả góp mặt từ bao thế hệ để chia sẻ tấm chân tình trên các bài viết, chúng tôi trân trọng cảm ơn sự can đảm của quý vị. Can đảm không chỉ là vượt qua biến cố của lịch sử; can đảm còn là việc ngồi trước trang giấy trắng, đối diện với chính mình, lục lọi ký ức đau thương sâu đậm, và gửi tặng trải nghiệm đó đến tha nhân. Quý vị là những người gìn giữ ký ức tập thể và là những người dẫn đường cho tương lai văn hóa Việt tại Hoa Kỳ.

Với Việt Báo: Xin trân trọng cảm ơn tầm nhìn, tâm huyết, và sự duy trì bền bỉ giải thưởng này suốt một phần tư thế kỷ.
Khi hướng đến 25 năm tới, chúng ta hãy tiếp tục khích lệ thế hệ kế tiếp—những blogger, thi sĩ, tiểu thuyết gia, nhà phê bình, nhà văn trẻ—để họ tìm thấy tiếng nói của chính mình và kể lại sự thật của họ, dù đó là thử thách hay niềm vui. Bởi văn chương không phải là một thứ xa xỉ; đó là sự cần thiết. Đó là cách chúng ta chữa lành, cách chúng ta ghi nhớ, và là cách chúng ta tìm thấy nơi chốn của mình một cách trọn vẹn.

Xin cảm ơn quý vị.

NHẬN TIN QUA EMAIL
Vui lòng nhập địa chỉ email muốn nhận.