Tâm tạo, tâm chỉ đạo

Los Angeles vốn đã quen với chuyện xe tự lái, kịch bản Hollywood và những điều “không tưởng”. Nhưng cuối tuần qua, một “nhân vật” mới đã ghi tên mình vào danh sách những màn rượt đuổi kỳ lạ nhất thành phố: một con robot giao đồ ăn. Sự việc xảy ra tại khu East Hollywood, thuộc Los Angeles, khi cô Kaiya Reel nghe thấy những tiếng động lạ trước sân nhà. Bước ra kiểm tra, cô bắt gặp một robot giao hàng màu hồng của công ty Coco đang… mắc kẹt giữa vườn hoa của mình. Theo lời kể với đài KTLA, cô Reel cho biết bánh xe của robot đã quấn chặt vào hàng rào nhỏ trước sân. Trong lúc cố “thoát thân”, nó nhổ bật gốc nhiều luống hoa, kéo theo cả mảnh hàng rào, rồi… tăng tốc bỏ chạy.

Một thế kỷ trước, giữa Thế chiến thứ nhất, chính phủ liên bang từng trực tiếp xây những khu nhà ở đàng hoàng cho công nhân – có đường sá, công viên, trường học – rồi cho thuê, bán trả góp mà không kèm bất cứ điều kiện tố giác nào. Hôm nay, khi Bộ Nội An nói đến “nhà ở vừa túi tiền” nhưng gắn nó với yêu cầu chỉ điểm di dân chưa đủ giấy tờ, người ta khó tránh cảm giác lạnh xương sống: từ chỗ lo chỗ ăn ở cho người lao động, thành chuyện dùng mái nhà làm mồi nhử, đổi lấy việc người dân phải nhìn hàng xóm bằng con mắt “nằm vùng”.

Mỗi năm, hơn 6 triệu người Mỹ vẫn nhận tiền hoàn thuế bằng chi phiếu gửi qua bưu điện; với nhiều gia đình, đây là khoản tiền quan trọng để đi chợ, trả tiền nhà, điện nước. Năm nay, không ít người có thể ngạc nhiên khi chờ hoài mà chi phiếu không đến, vì loại chi phiếu hoàn thuế quen thuộc đang trên đường bị xóa sổ. Lý do là sắc lệnh 14247 do Tổng thống Donald Trump ký năm 2025, yêu cầu Bộ Ngân khố chấm dứt gởi chi phiếu giấy cho các khoản hoàn thuế, chuyển sang trả bằng chuyển khoản điện tử. Chủ trương này được giới tài chánh tán thành: tổ chức Nacha ước tính ngân sách liên bang có thể tiết kiệm khoảng 68 triệu đôla mỗi năm; Hiệp hội Ngân hàng Hoa Kỳ cho rằng người dân sẽ bớt lệ thuộc tiệm đổi chi phiếu, giảm phí; đồng thời, mất cắp thư và gian lận chi phiếu cũng giảm.

Vào ngày 13/1/2025, trong bài phát biểu trước Detroit Economy Club, tổng thống Trump tuyên bố lạm phát đã dừng lại, giá cả đã giảm. Nhưng Báo cáo Chỉ số giá tiêu dùng (CPI) công bố cùng ngày cho thấy giá tiêu dùng trung bình trong tháng 12 năm 2025 cao hơn 2.7% so với một năm trước đó, và cao hơn 0.3% so với tháng 11. Trong những ngày qua, tổng thống Mỹ nhiều lần khẳng định muốn chiếm Greenland; Tòa Bạch Ốc xác nhận rằng tất cả các phương án đều đang được xem xét, bao gồm cả việc sử dụng vũ lực. Trump lập luận rằng Nga và Tàu sớm muộn sẽ làm, và Mỹ không muốn điều này xảy ra. Viện cớ an ninh quốc gia, Hoa Kỳ sẵn sàng xâm lăng lãnh thổ của một đồng minh trước khi kẻ thù có thể làm.

Lịch sử một đời người quá ngắn nên nhấn mạnh sự hiếm hoi của một sự việc bằng câu “Tôi chưa bao giờ thấy..” hình như không có tác dụng bao nhiêu. Nhưng cũng phải bắt đầu bằng câu này: Tôi chưa bao giờ thấy lo âu khi qua nước Mỹ— cho đến năm 2025, khi nước Mỹ bước vào ‘kỷ nguyên’ mới. Nói tới lịch sử, mặc nhiên nói đến sự thay đổi. Ngay cả vũ trụ không người (‘người’ ngoài hành tinh không kể) còn thay đổi, huống chi những nơi con người có mặt. Con người với thất tình lục dục, với bản ngã, với ước mơ, với hy vọng. Những tính cách rất người đó mặc nhiên dẫn đến thay đổi — thay đổi để có một cuộc sống tốt đẹp hơn, cho cá nhân, cho đất nước, cho nhân loại.

Bản thân tôi cũng từng trải qua một câu chuyện tương tự. Hồi trẻ đi làm cho một công ty xây dựng của một thằng bạn học. D. là giám đốc, còn tôi là nhân viên bán hàng. Thấy cuối tuần tôi hay đi làm các công tác từ thiện, D. nói “…Tao mà như mày sẽ dành thì giờ để kiếm tiền. Thêm vài chục năm năm nữa, tao sẽ có thật nhiều tiền, lúc về già sẽ làm từ thiện cho đáng!...” Bạn có phần đúng. Điều này cũng giải thích phần nào tại sao bạn thì làm giám đốc, còn tôi chỉ là nhân viên. Tôi còn nói với D. rằng việc điều hành một công ty tạo ra công ăn việc làm cho 100 người còn có lợi ích cho xã hội hơn làm từ thiện nhiều. Xã hội rất cần có những người có khả năng lãnh đạo như D.

(Hollywood, 15 tháng 12) - Giới điện ảnh Hoa Kỳ và cả chính trường Washington đồng loạt phản ứng gay gắt sau khi Tổng thống Donald Trump đăng một lời bình bị xem là vô cảm và cay độc về cái chết của đạo diễn Rob Reiner và Vợ Michele Reiner. Trên mạng Truth Social, Tổng thống viết rằng Reiner “đã qua đời vì cơn giận dữ do chính ông ta gieo ra cho người khác,” rồi gán cho ông một thứ gọi là “hội chứng rối loạn ám ảnh Trump,” trong lúc bi kịch gia đình vẫn còn chưa ráo máu, theo tờ Daily Mail.

Một chiếc đồng hồ bỏ túi bằng vàng – từng nằm im dưới đáy Bắc Đại Tây Dương hơn một thế kỷ – vừa được đánh thức khỏi giấc ngủ dài bằng mức giá kỷ lục: 1,78 triệu bảng Anh. Chiếc đồng hồ ấy thuộc về Isidor Straus, người cùng sáng lập chuổi cửa hàng Macy’s, một thương gia 67 tuổi đã nằm lại cùng con tàu huyền thoại Titanic trong đêm định mệnh năm 1912. Chiếc đồng hồ – một mẫu Jules Jurgensen 18 carat khắc chữ, được tặng nhân sinh nhật lần thứ 43 của ông vào năm 1888 – nay trở thành hiện vật Titanic có giá cao nhất từng được bán. Kỷ lục cũ vốn thuộc về một chiếc đồng hồ vàng khác từng được trao cho thuyền trưởng con tàu cứu hơn 700 người, bán năm ngoái với giá 1,56 triệu bảng.